Cách an toàn để ra khỏi cửa sổ hay ban công lên thang dây là quay mặt vào phía trong nhà, chống hai tay lên bậu hoặc lan can, đưa một chân ra ngoài dò bậc đầu tiên, đứng chắc rồi mới đưa chân kia, và chỉ buông bậu khi cả hai chân đã đứng trên bậc và một tay đã nắm được bậc trên cùng. Ngồi lên bậu rồi xoay người ra ngoài, hay trèo lan can bằng bụng, là hai kiểu hay gây trượt nhất.
Bước chuyển này ngắn nhưng là lúc dễ mất thăng bằng nhất, vì bạn đi từ chỗ chắc chắn sang chỗ đung đưa, thường trong tư thế gò bó. Mỗi kiểu cửa sổ và ban công có cái khó riêng. Bài này đi qua từng kiểu, những điều cần kiểm ngay hôm nay ở nhà mình, và cách tập bước chuyển ở độ cao thấp. Thang dây là phương án cuối; trước đó cầu thang phải được xác nhận là không đi được, và đã có người gọi 114.
Vì sao bước ra khỏi bậu là lúc dễ trượt nhất
Trên thang, cơ thể có nhịp: tay chân thay nhau, người thẳng, mặt nhìn tường. Ở bậu cửa thì khác. Bạn phải xoay người, cúi thấp để chui qua khung, nhấc chân qua một gờ cao, rồi đặt chân lên một bậc bạn chưa nhìn thấy. Trong vài giây đó, trọng tâm cơ thể đi qua chỗ hẹp nhất, và tay thường đang bám vào thứ không được thiết kế để bám.
Thêm vào đó, thang ngay dưới bậu thường áp sát tường vì bị móc kéo vào, nên bậc đầu tiên khó đặt chân nhất. Nhiều người dồn trọng lượng lên tay để dò chân lâu, tới lúc tìm được bậc thì tay đã mỏi.
Hiểu điều này giúp bạn làm chậm lại đúng chỗ cần chậm. Phần còn lại của thang có thể đi đều; riêng bước ra khỏi bậu, hãy coi như một chuỗi động tác riêng, làm từng cái một, không gộp.
Người đứng giữ cửa sổ bên trong có thể giúp nhiều nhất đúng ở bước này: giữ cổ tay người đang ra, nhắc chân trước tay sau, và nói khi nào chân đã chạm bậc.
Ra khỏi cửa sổ: trình tự chung
Áp dụng cho phần lớn cửa sổ có bậu ngang tầm hông hoặc thấp hơn. Cửa sổ của bạn khác chỗ nào thì xem các phần sau.
- Mở cửa sổ hết cỡ, gỡ rèm, dẹp đồ trên bậu. Kiểm thang đã được móc, kéo thử và duỗi hết xuống dưới.
- Đứng quay mặt vào trong phòng, lưng hướng ra cửa sổ. Hai tay chống lên bậu, hai bên người.
- Ngồi mép bậu bằng một bên hông nếu bậu đủ rộng, hoặc nghiêng người, đưa một chân qua bậu ra ngoài.
- Chân ngoài dò xuống tìm bậc đầu tiên. Khi chạm, đặt phần giữa bàn chân lên, dồn trọng lượng từ từ để chắc bậc giữ được.
- Đưa chân thứ hai qua bậu, đặt lên cùng bậc hoặc bậc dưới.
- Một tay rời bậu, nắm bậc trên cùng của thang hoặc phần dây ngay sát móc theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Rồi đến tay kia.
- Khi đã có hai chân trên bậc và hai tay trên thang, bắt đầu nhịp xuống ba điểm tựa.
Thứ tự quan trọng nhất là chân trước, tay sau. Buông bậu khi chân chưa đứng chắc là cách ngã phổ biến nhất ở bước này.
Mỗi kiểu cửa sổ khó ở đâu
Nhà ở Việt Nam có rất nhiều kiểu cửa sổ. Một số kiểu khiến việc ra ngoài khó hơn, cần biết trước và có khi phải sửa.
| Kiểu cửa sổ | Khó ở đâu | Cách xử lý hoặc chuẩn bị |
|---|---|---|
| Cửa lùa hai cánh | Chỉ mở được một nửa khung, khoảng hở hẹp | Thử chui qua khi mặc áo khoác; nếu chật, hỏi thợ về tháo cánh nhanh hoặc đổi cửa làm lối thoát phụ |
| Cửa sổ hất ra ngoài | Cánh hất che mất chỗ thả thang, mở không hết góc | Kiểm góc mở tối đa; thang có thể vướng cánh, cần đổi chỗ treo |
| Cửa có song sắt cố định | Không ra được | Không dùng cửa này làm lối thoát; ô thoát hiểm mở từ trong cần thợ làm |
| Bậu cao quá ngực | Khó đưa chân qua, phải trèo | Đặt sẵn một bậc kê chắc, không trơn, cố định cạnh tường bên trong |
| Bậu rất hẹp hoặc không có bậu | Không có chỗ chống tay, khó ngồi | Kiểm thang có kiểu móc hợp với khung này không, theo hướng dẫn nhà sản xuất |
| Cửa sổ có máy lạnh, kệ hoa bên ngoài | Vướng chân khi dò bậc | Nhờ thợ dời hoặc đổi cửa làm lối thoát |
Mọi việc tháo cánh, cắt song, khoan neo, dời cục nóng điều hoà đều nhờ thợ. Nhà thuê thì báo và hỏi chủ nhà trước.
Lan can ban công: thêm một chướng ngại
Không trèo lan can bằng bụng. Tì bụng lên lan can rồi lật chân qua làm trọng tâm vượt ra ngoài trước khi chân có chỗ đứng. Thay vào đó, đứng sát lan can, quay mặt vào nhà, hai tay nắm chắc thanh trên cùng, nhấc từng chân qua.
Đứng ở phía ngoài lan can trước khi xuống. Với nhiều kiểu thang móc ban công, bạn sẽ đứng ở mép ngoài, hai tay vẫn nắm lan can, chân đặt lên bậc đầu. Chỉ khi chân đã chắc mới chuyển tay sang thang.
Lan can phải chắc. Lan can bê tông đúc liền thường chắc hơn lan can sắt hàn mỏng hay lan can kính. Lan can đã rỉ, lung lay thì không dùng làm điểm móc hay chỗ bám, nhờ thợ kiểm.
Lưới, khung bảo vệ ban công. Nhiều ban công có lưới chống rơi hoặc khung sắt kín. Nếu không có ô mở từ bên trong, ban công đó không phải lối thoát phụ; chỉ dùng để báo hiệu và lấy không khí.
Người to cao, mặc áo dày, mang thai
Một khung cửa sổ người gầy chui qua dễ dàng có thể rất chật với người to cao, nhất là khi mặc áo khoác mùa lạnh. Trong buổi tập lắp thang, mỗi người lớn nên đứng thử ở khung cửa, nghiêng người như sắp ra để biết khoảng hở có vừa không, mà không thực sự trèo ra.
Người mang thai và người có vấn đề về lưng thường khó ngồi xoay qua bậu. Với họ, ra khỏi cửa sổ trên cao có thể không phải lựa chọn phù hợp; phương án ở lại phòng kín cửa, chặn khói, báo vị trí nên được bàn trước. Hỏi bác sĩ nếu không chắc. Người cao tuổi cứng khớp gối, khó nhấc chân qua gờ cao cũng nên được thử động tác này ở tầng trệt trước, có người đỡ, rồi mới tính có đưa vào phương án xuống thang hay không.
Ví dụ giả định: anh Đức ở Đà Nẵng cao lớn, cửa sổ phòng ngủ tầng ba nhà anh là cửa lùa hai cánh. Lúc tập, anh thấy khoảng hở chỉ vừa vai khi mặc áo phông. Nhà anh nhờ thợ thay bằng cửa mở quay một cánh để khung mở được hết. Việc này lộ ra mà không ai phải trèo ra ngoài.
Ban đêm, mất điện, có khói trong phòng: bước chuyển khác gì
Lúc thật thường không giống buổi tập ban ngày. Mất điện thì bạn không thấy bậu, không thấy móc, không thấy bậc đầu. Đèn đeo đầu để sẵn cạnh giường giải quyết phần lớn chuyện này vì giữ được hai tay rảnh; đèn pin cầm tay thì đặt lên bậu chiếu ra ngoài trước khi bắt đầu ra, đừng cầm theo.
Nếu khói đã vào phòng, cúi thấp khi đi tới cửa sổ, mở cửa sổ rồi hít vài hơi không khí bên ngoài trước khi bắt đầu chuỗi động tác. Đừng vội trèo ra trong lúc đang ho sặc, vì đó là lúc tay chân run nhất. Nếu khói từ bên ngoài bốc lên ngay cửa sổ, đây không phải lối ra; đóng cửa sổ lại, ở lại phòng kín cửa và báo vị trí.
Mặt bậu ướt do mưa hoặc do khăn ướt dùng để chặn khe cửa cũng làm tay trượt. Lau nhanh bằng vạt áo hoặc đặt một chiếc khăn khô lên bậu trước khi chống tay. Những chi tiết nhỏ này chỉ nghĩ ra được nếu đã từng đứng ở cửa sổ đó trong bóng tối, nên buổi tập lắp thang nên có một lượt tắt đèn.
Kiểm ngay hôm nay tại cửa sổ nhà mình
Không cần trèo để kiểm những điều sau. Đứng ở cửa sổ hay ban công sẽ dùng làm lối thoát phụ và đi qua từng dòng:
- Cửa mở được hết cỡ từ bên trong mà không cần chìa khoá, kể cả trong bóng tối.
- Không có song sắt, lưới khoá kín; nếu có, đã có ô mở từ bên trong.
- Người to nhất nhà nghiêng người qua khung được khi mặc áo khoác.
- Bậu không quá cao so với người thấp nhất trong số những người sẽ dùng; nếu cao, có bậc kê cố định.
- Bên ngoài ngay dưới bậu không có cục nóng, kệ, mái hiên chắn chỗ dò chân.
- Có chỗ để hộp thang ngay cạnh, không phải đi qua phòng khác.
Mỗi dòng không đạt là một việc cần sửa, phần lớn cần thợ. Ghi lại và xếp thứ tự ưu tiên; cửa sổ phòng ngủ có người ngủ nhiều nhất thường là chỗ cần sửa trước.
Tập bước chuyển ở độ cao thấp
Bước chuyển từ bậu ra thang tập được hoàn toàn ở tầng trệt, tại một cửa sổ có bậu thật nhìn ra sân. Móc thang như lúc thật, có người giữ phần dây dưới cùng và người đứng sát bên. Người tập làm đúng trình tự: quay mặt vào trong, chống tay, đưa chân ra dò bậc, đứng chắc, chuyển tay sang thang, xuống một hai bậc rồi chạm đất.
Lặp lại vài lượt cho tới khi động tác trôi mà không phải nghĩ. Người đứng xem nhận xét cụ thể: bạn buông bậu sớm, bạn đặt mũi chân, bạn chưa kéo hông vào. Không tập bước này ở cửa sổ tầng hai trở lên; ở đó chỉ tập mở cửa, móc và thả thang.
Câu cả nhà nên hỏi nhau: cửa sổ nào là lối thoát phụ của mỗi phòng ngủ, và ai trong nhà chưa từng thử nghiêng người qua khung cửa đó? Người chưa thử là người cần làm trước tiên.
Câu hỏi thường gặp
Nên ngồi lên bậu cửa rồi xoay ra hay quay mặt vào trong?
Quay mặt vào trong, chống tay lên bậu, đưa từng chân ra dò bậc. Ngồi rồi xoay người ra ngoài làm trọng lượng dồn lên tay sau lưng và chân không thấy bậc, dễ trượt nhất ở bước này.
Cửa sổ lùa chỉ mở được một nửa có dùng làm lối thoát được không?
Tuỳ khoảng hở và người dùng. Thử nghiêng người qua khung khi mặc áo khoác, không trèo ra. Nếu chật, hỏi thợ về cách tháo cánh nhanh hoặc thay kiểu cửa, hoặc chọn cửa khác làm lối thoát phụ.
Ban công có lưới chống rơi có thả thang được không?
Chỉ khi lưới hoặc khung có ô mở được từ bên trong mà không cần chìa khoá. Nếu khoá kín, ban công đó chỉ dùng để thở và báo hiệu. Việc làm ô mở cần nhờ thợ, nhà thuê thì hỏi chủ nhà trước.
Bậu cửa cao quá ngực thì làm sao ra ngoài?
Đặt sẵn một bậc kê chắc, không trơn, cố định sát tường bên trong để bước lên. Không dùng ghế nhựa hay ghế xoay. Kiểm tra cùng với người thấp nhất trong số những người sẽ dùng cửa sổ đó.
Khi nào thì được buông tay khỏi bậu cửa?
Chỉ khi cả hai chân đã đứng chắc trên bậc của thang và một tay đã nắm được bậc trên cùng hoặc phần dây sát móc. Buông bậu khi chân còn dò bậc là kiểu ngã thường gặp nhất ở bước chuyển này.
Có thể tập ra khỏi cửa sổ ở tầng hai không?
Không nên. Tập bước chuyển từ bậu ra thang ở cửa sổ tầng trệt có bậu thật, có người giữ thang và đứng sát bên. Ở tầng trên chỉ tập mở cửa, móc và thả thang, không ai ra khỏi bậu.