ThangDay.comThang Dây
Cách dùng và tập dùng an toàn

Đưa trẻ nhỏ xuống bằng thang dây thoát hiểm: người lớn cần chuẩn bị và làm gì

Trẻ mấy tuổi có thể tự xuống thang dây, có nên cõng hay địu trẻ, nói gì với trẻ đang trên thang và khi nào nên chọn ở lại phòng chờ cứu thay vì đưa trẻ xuống.

Vietnamese mother and young son kneeling on a bedroom floor, looking together at a folded rope ladder near an open window, faces away from camera, soft afternoon light, low angle

Trẻ chỉ nên tự xuống thang dây khi đủ sức bám bằng hai tay, hiểu và làm theo lời nói ngắn, và đã từng tập ở độ cao thấp có người lớn giữ; trẻ quá nhỏ để làm được những việc đó thì thường không nên đưa xuống thang, mà ở lại phòng kín cửa cùng người lớn, chặn khói, gọi 114 và báo hiệu vị trí. Cõng hay địu trẻ trên lưng khi xuống thang dây làm người lớn mất thăng bằng, thường không được khuyến khích nếu nhà sản xuất không hướng dẫn rõ.

Không có mốc tuổi chung cho mọi trẻ; một bé tám tuổi hay leo trèo khác hẳn một bé tám tuổi sợ độ cao. Bài này giúp bạn đánh giá con mình, cách tập với trẻ mà không gây sợ, và những câu nói giữ trẻ bình tĩnh. Như mọi bài về thang dây: lối thoát đầu tiên vẫn là cầu thang, thang dây chỉ dùng khi cầu thang bị chặn.

Con mình đã sẵn sàng tự xuống thang dây chưa

Thay vì dựa vào tuổi, xem con làm được những việc dưới đây chưa. Nếu còn một việc chưa làm được, coi như con chưa tự xuống thang một mình.

ViệcCách thử ở nhàNếu chưa làm được
Bám bằng hai tay đủ lâuCho con treo người trên xà thấp hay khung cửa có người lớn đỡ, xem con giữ được bao lâuCon cần người lớn hỗ trợ hoặc phương án ở lại chờ cứu
Làm theo lời nói ngắnNói ba câu liên tiếp: chân xuống, tay xuống, dừng lại; xem con làm đúng thứ tựTập trò chơi làm theo lời trước khi tập thang
Không đứng sững khi sợQuan sát lúc con trèo bậc thang thấp ở sân chơi, khi bị nhắc nhìn tườngTập độ cao thấp nhiều lần hơn, không ép
Biết ra khỏi bậu cửa quay mặt vào tườngỞ cửa sổ tầng trệt, cho con thử động tác chống tay, đưa chân ra, có người giữNgười lớn hướng dẫn từng động tác lúc thật
Biết phải đi tới chỗ tập trung khi xuống tới đấtHỏi con: xuống rồi con đi đâu, đứng ở đâuNhắc lại trong mỗi buổi bàn kế hoạch

Bảng này không nhằm chấm điểm con. Nó giúp bạn biết phương án nào hợp với nhà mình lúc này và cần tập thêm điều gì.

Trẻ quá nhỏ: vì sao ở lại chờ cứu thường hợp lý hơn

Một em bé chưa tự bám được không thể đi thang dây, và người lớn cõng em trên lưng sẽ mất ít nhất một tay hoặc mất thăng bằng vì trọng lượng dồn ra sau. Địu trước ngực thì che mất tầm nhìn bậc và đẩy người lớn ra xa thang. Cả hai đều làm tăng nguy cơ ngã cho cả người lớn lẫn trẻ.

Khi cầu thang không đi được và trong nhà có trẻ quá nhỏ, phương án thường an toàn hơn là: vào phòng có cửa sổ nhìn ra đường, đóng chặt cửa, nhét khăn ướt hoặc quần áo vào khe dưới cửa, gọi 114 báo rõ địa chỉ, tầng, phòng, có trẻ nhỏ, rồi ra cửa sổ báo hiệu bằng đèn pin hay vải sáng màu. Mở cửa sổ để thở nếu khói chưa vào, đóng lại nếu khói bên ngoài đang bốc lên.

Nếu nhà sản xuất thang có hướng dẫn riêng về việc đưa trẻ xuống, như dùng đai hay túi chuyên dụng, thì đọc kỹ và tập theo đúng hướng dẫn đó ở độ cao thấp trước. Không tự chế dây buộc trẻ vào người hay vào thang.

Trẻ đã tự xuống được: người lớn làm gì

Một người lớn xuống trước để đón. Người này đứng gần chân thang, nói to cho trẻ nghe và đỡ trẻ ở vài bậc cuối. Trẻ biết có người dưới đất thì yên tâm hơn hẳn.

Một người lớn giữ cửa sổ. Giúp trẻ ra khỏi bậu: nắm cổ tay trẻ khi trẻ đặt chân xuống bậc đầu, chỉ buông khi hai chân trẻ đã đứng và hai tay đã nắm bậc.

Mặc cho trẻ thứ dễ bám. Nếu có thời gian, xỏ giày kín gót cho trẻ. Không thì cởi tất trơn ra; chân trần bám bậc tốt hơn tất.

Không mang theo đồ chơi, chăn gối. Trẻ hay muốn cầm thú bông. Giải thích từ trước, trong buổi tập: lúc xuống thang hai tay chỉ để bám, đồ chơi để lại, xuống rồi người lớn sẽ lo.

Kiểm lại trước khi trẻ ra. Người giữ cửa sổ nhìn xuống chắc chắn người lớn phía dưới đã sẵn sàng và thang không xoắn, rồi mới cho trẻ ra. Trẻ ra sớm khi người dưới còn đang chỉnh thang là trẻ phải treo lâu hơn.

Những câu nói giữ trẻ bình tĩnh

Trẻ trên thang nghe giọng người lớn nhiều hơn nghe nội dung. Giọng chậm, đều, tự tin quan trọng hơn câu chữ. Một vài câu ngắn nên tập với trẻ từ trước:

  • "Nhìn vào tường nhé" — giúp trẻ không nhìn xuống.
  • "Chân xuống, đứng chắc chưa? Giờ tay xuống" — nhịp ba điểm tựa bằng chữ của trẻ.
  • "Con đang làm đúng rồi" — trẻ cần biết mình đang ổn, không cần nghe về khói lửa.
  • "Dừng lại, ôm thang" — khi thang lắc, trẻ biết phải làm gì.
  • "Còn ba bậc, mẹ ở ngay dưới" — giúp trẻ không nhảy ở cuối.

Tránh những câu làm trẻ sợ thêm như nhanh lên kẻo cháy, hay đừng nhìn xuống kẻo ngã. Trẻ thường làm đúng điều vừa bị cấm vì câu cấm gợi hình ảnh đó.

Chọn trước một người nói chính với trẻ, thường là người đứng dưới đất. Hai người lớn cùng nói một lúc, một trên một dưới, làm trẻ không biết nghe ai và đứng yên tại chỗ.

Ra khỏi bậu cửa: lúc trẻ dễ hoảng nhất

Với trẻ, bước khó nhất không phải giữa thang mà là lúc chuyển từ bậu cửa ra ngoài. Đó là khi trẻ lần đầu thấy khoảng trống phía dưới, thấy thang lắc khi chân đặt vào, và phải buông bậu cửa vốn đang cho cảm giác chắc chắn.

Người lớn giữ cửa sổ nên làm chậm từng động tác: cho trẻ quay mặt vào trong, chống hai tay lên bậu, đưa một chân ra và nói rõ chân đã chạm bậc chưa. Một tay người lớn nắm cổ tay trẻ, không nắm bàn tay vì bàn tay nhỏ dễ tuột. Chỉ khi hai chân trẻ đã đứng trên bậc và hai tay đã nắm được bậc trên cùng thì người lớn mới từ từ buông.

Nếu trẻ khóc và nhất quyết không ra, đừng đẩy. Đưa trẻ vào lại, đóng cửa phòng, chặn khe cửa và tính phương án ở lại cùng trẻ chờ cứu, gọi lại 114 báo có trẻ trong phòng nào. Một đứa trẻ hoảng loạn trên thang dây nguy hiểm hơn một đứa trẻ ở trong phòng kín cửa có người lớn bên cạnh.

Xuống tới đất: giữ trẻ ở đâu

Trẻ vừa xuống tới đất thường chạy vòng quanh hoặc đứng ngay dưới thang nhìn lên chờ bố mẹ. Cả hai đều không an toàn: người tiếp theo xuống có thể đánh rơi đồ, và trẻ chạy ra đường lúc xe cứu hoả đang tới.

Thống nhất trước một chỗ cụ thể để trẻ đứng chờ, như cổng nhà bác hàng xóm bên trái hay gốc cây trước nhà, và một người lớn đã xuống sẽ nắm tay trẻ ở đó. Nếu chỉ còn trẻ dưới đất mà người lớn chưa xuống, dặn trẻ đi thẳng tới chỗ tập trung và nói với người lớn đầu tiên gặp được là bố mẹ còn ở trên.

Tuyệt đối dặn trẻ không quay vào nhà lấy đồ chơi hay con vật nuôi. Trẻ nhỏ hay làm vậy vì thương thú cưng; nói rõ từ trước rằng việc đó để lực lượng cứu hoả lo.

Khi lực lượng cứu hoả tới, người lớn báo ngay số trẻ đã ra và số người còn ở trong nhà. Trẻ đã xuống thì nên được giữ bên cạnh một người lớn quen cho tới khi cả nhà gặp lại, kể cả khi trẻ có vẻ bình thường.

Tập với trẻ mà không làm trẻ sợ

Buổi tập đầu tiên với trẻ không cần nhắc tới cháy. Có thể giới thiệu thang như một cái thang đặc biệt của nhà mình, cùng con mở hộp, xem móc, đếm bậc. Trẻ tò mò thì chạm vào, hỏi gì thì trả lời ngắn và thật: đây là thang để ra khỏi nhà khi cầu thang bị chặn, rất hiếm khi phải dùng.

Phần tập trèo chỉ ở độ cao thấp, như bậu cửa sổ tầng trệt hay lan can sân, có một người lớn giữ thang và một người đứng sát bên. Cho trẻ lên hai ba bậc rồi xuống, khen ngay khi trẻ đặt chân đúng. Dừng khi trẻ còn vui, đừng kéo dài tới lúc trẻ mệt và cáu.

Ví dụ giả định: nhà chị Hương ở Hải Phòng có bé Na bảy tuổi. Lần đầu bé không chịu lên vì thang lắc. Chị để bé đứng xem bố tập trước hai lần, rồi chỉ cho bé lên một bậc và đứng yên. Tới lần tập thứ ba sau vài tuần, bé tự lên ba bậc và xuống được. Nhà chị không bao giờ cho bé trèo ở cửa sổ tầng ba, chỉ tập mở hộp ở đó.

Câu cả nhà nên hỏi nhau

Nếu đêm có chuyện mà bố đi vắng, mẹ có đưa được cả hai con xuống không, hay phương án ở lại phòng hợp hơn? Con lớn có biết gọi 114 và nói địa chỉ nhà không, kể cả khi bố mẹ đang lo thang? Con nhỏ ngủ phòng nào, và phòng đó có cửa sổ nhìn ra đường để báo hiệu không?

Trả lời những câu này thường dẫn tới thay đổi cụ thể: chuyển giường con nhỏ sang phòng có thang, dạy con lớn thuộc địa chỉ, để sẵn đèn pin cạnh giường. Kế hoạch thoát hiểm chung của cả nhà và cách lo cho người lớn tuổi là chủ đề riêng; ở đây chỉ cần nhớ rằng mỗi đứa trẻ cần một người lớn được phân sẵn để lo cho nó.

Nếu con hít phải khói, ho kéo dài, thở khò khè hay bị bỏng, đưa con đi cấp cứu ngay sau khi thoát ra, kể cả khi con có vẻ đã ổn. Không tự chữa ở nhà.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ mấy tuổi thì tự xuống thang dây được?

Không có mốc tuổi chung. Trẻ cần đủ sức bám bằng hai tay, làm theo lời nói ngắn, không đứng sững khi sợ và đã từng tập ở độ cao thấp có người giữ. Thiếu một trong những điều đó thì chưa nên để trẻ tự xuống.

Có nên cõng con nhỏ trên lưng khi xuống thang dây không?

Thường là không, trừ khi nhà sản xuất thang có hướng dẫn và thiết bị riêng cho việc này. Cõng trẻ làm người lớn mất thăng bằng và dễ mất một tay bám. Với trẻ quá nhỏ, ở lại phòng kín cửa chờ cứu thường hợp lý hơn.

Ai nên xuống trước khi đưa trẻ đi thang dây?

Một người lớn đã tập nên xuống trước để kiểm thang và đón trẻ ở dưới. Người lớn thứ hai giữ cửa sổ và giúp trẻ ra khỏi bậu. Nếu chỉ có một người lớn, cân nhắc kỹ phương án ở lại chờ cứu.

Có nên cho trẻ tập trèo thang dây ở tầng hai không?

Không. Tập trèo chỉ ở độ cao thấp như bậu cửa tầng trệt hay lan can sân, có người giữ thang và người đứng sát bên. Ở cửa sổ thật trên cao chỉ tập mở hộp, móc và thả thang, trẻ không trèo ra.

Trẻ sợ không chịu lên thang khi tập thì làm sao?

Đừng ép. Cho trẻ đứng xem người lớn tập, chạm vào thang, lên một bậc rồi xuống. Khen ngay khi trẻ làm được, dừng khi trẻ còn vui. Vài buổi cách nhau vài tuần thường hiệu quả hơn một buổi dài.

Trẻ có cần biết gọi 114 không?

Có, nếu trẻ đủ lớn để nói rõ địa chỉ nhà. Tập cho trẻ nói địa chỉ, tầng, có bao nhiêu người trong nhà. Lúc có chuyện, trẻ lớn có thể gọi trong khi người lớn lo thang hoặc lo em nhỏ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138