ThangDay.comThang Dây
Thang dây thoát hiểm: hiểu cho đúng

Thang dây và dây hạ chậm khác nhau thế nào: ai dùng được, lắp ra sao, hợp nhà nào

Thang dây bắt người dùng tự trèo, dây hạ chậm đưa người xuống với tốc độ được hãm. So sánh cách dùng, cách lắp, ai dùng được và nhà nào hợp từng loại.

Two Vietnamese adults in a Da Nang apartment looking at a compact descent device and a coiled rope ladder on a sofa, backs to camera, warm indoor lamp light

Khác nhau cốt lõi: với thang dây, người dùng phải tự trèo xuống bằng tay và chân; với dây hạ chậm, người dùng mặc đai và được hạ xuống với tốc độ do bộ hãm điều khiển, gần như không phải dùng sức. Vì vậy hai thứ hợp với những người khác nhau, đòi hỏi điểm neo khác nhau và cách tập cũng khác nhau.

Cả hai đều là phương án cuối khi cầu thang bộ đã bị chặn; gọi 114, đi cầu thang thoát hiểm, hoặc ở lại phòng chặn khói chờ cứu vẫn đứng trước. Phần dưới so sánh hai loại theo nguyên lý, người dùng, cách lắp, và chỉ ra những chỗ hay hiểu sai khi người bán gộp chúng chung một kệ.

Dây hạ chậm là gì và vận hành theo nguyên lý nào

Dây hạ chậm, còn gọi là dây tự hãm hay thiết bị hạ chậm, gồm một bộ hãm gắn vào điểm neo cố định, một sợi dây hoặc cáp đủ dài chạy qua bộ hãm, và đai đeo cho người dùng. Khi người dùng ra ngoài cửa sổ và buông người, trọng lượng kéo dây chạy qua bộ hãm; bộ hãm giới hạn tốc độ dây, nên người được hạ xuống đều đều thay vì rơi tự do.

Có mẫu dây hai đầu: khi một người xuống tới đất, đầu dây bên kia đã lên tới cửa sổ cho người kế tiếp đeo đai. Có mẫu chỉ một đầu, cần kéo dây ngược lên mới dùng tiếp. Tốc độ hạ, chiều dài dây, trọng lượng người dùng được phép đều do nhà sản xuất quy định cho từng mẫu và ghi trên nhãn; bạn không tự điều chỉnh.

Điểm mấu chốt cần hiểu là dây hạ chậm không đòi người dùng có sức tay hay sự khéo léo khi trèo. Bù lại, nó đòi điểm neo rất chắc vì bộ hãm chịu toàn bộ lực, đòi người dùng biết đeo đai đúng cách, và đòi một khoảng không thông thoáng từ cửa sổ xuống đất để người không va vào gờ tường, mái hiên hay dây điện trên đường xuống.

Tự trèo và được hạ xuống: khác biệt ai cũng nên hiểu

Trên thang dây, người dùng là động cơ. Họ phải tự đặt chân, bám tay, xuống từng bậc, giữ thăng bằng khi thang xoắn. Mỗi bậc là một quyết định; người khoẻ, bình tĩnh sẽ xuống được, người yếu tay hoặc đang hoảng có thể kẹt lại giữa chừng. Ưu điểm là người trèo tự kiểm soát được nhịp, có thể dừng lại khi cần.

Với dây hạ chậm, người dùng là vật được hạ. Việc khó nhất là bước ra khỏi bậu cửa với đai đã đeo, tin vào sợi dây và buông tay. Nhiều người khoẻ mạnh lại thấy bước này đáng sợ hơn trèo thang, vì cảm giác mất kiểm soát. Trong lúc hạ, người dùng chủ yếu giữ tư thế mặt quay vào tường, dùng tay và chân đẩy nhẹ ra khỏi tường để không cọ vào, theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.

Hiểu khác biệt này, cả nhà sẽ nói chuyện thực tế hơn. Câu hỏi không chỉ là thứ nào an toàn hơn, mà là người trong căn phòng đó làm được việc nào: tự trèo từng bậc, hay đeo đai rồi bước ra ngoài. Với một số người, câu trả lời là không làm được cả hai, và khi đó phương án của căn phòng là chặn khói, báo vị trí và chờ cứu.

So sánh hai loại theo những điểm cần quyết định

Bảng dưới giúp bạn đặt hai thiết bị cạnh nhau. Không cột nào là thông số kỹ thuật; thông số luôn phải đọc theo từng mẫu cụ thể.

Điểm so sánhThang dâyDây hạ chậm
Người dùng phải làm gìTự trèo xuống từng bậcĐeo đai, bước ra, giữ tư thế khi được hạ
Sức tay, sức chânCần khá nhiềuCần ít
Chỗ treoBậu cửa, lan can chắc hoặc giá neoGần như luôn cần điểm neo cố định chắc, nhờ thợ lắp
Thời gian chuẩn bị lúc khẩn cấpMở hộp, móc, thả thangMở hộp, kiểm điểm neo, đeo đai đúng
Nhiều người dùng liên tiếpLần lượt từng người trên thangTuỳ mẫu, có mẫu dây hai đầu luân phiên
Cách tập an toànTập mở, móc trong phòng; thử bậc ở sát đấtTập đeo đai, mở hộp; tập hạ chỉ theo hướng dẫn có người huấn luyện
Nhà thuêLoại móc bậu dùng được, vẫn nên báo chủThường phải khoan neo, cần chủ nhà đồng ý

Nếu đọc bảng mà vẫn phân vân, hãy quay lại câu hỏi người trong phòng là ai. Thiết bị phù hợp là thiết bị mà người yếu nhất trong phòng dùng được, chứ không phải người khoẻ nhất.

Chuyện lắp đặt: vì sao dây hạ chậm gần như luôn cần thợ

Thang dây móc bậu cửa có thể dùng mà không khoan gì, miễn bậu cửa đủ chắc và vừa móc. Dây hạ chậm thì khác: bộ hãm phải được gắn vào một điểm neo cố định đủ sức chịu lực giật lúc người dùng buông người, và lực này dồn vào một điểm chứ không chia ra hai móc như thang. Điểm neo thường là giá thép bắt bu lông vào dầm, cột hoặc sàn bê tông, ở vị trí sao cho dây thả ra không cọ vào mép cửa.

Vì vậy chọn dây hạ chậm là chọn luôn một việc thi công nhỏ. Người lắp cần xem tường hay sàn đó là bê tông chịu lực hay gạch rỗng, chọn loại bu lông phù hợp, và kiểm tra lại sau khi lắp. Đây không phải việc tự làm với chiếc máy khoan trong nhà. Với nhà thuê, chuyện khoan neo phải được chủ nhà đồng ý, và tốt nhất chủ nhà là người chịu trách nhiệm thuê thợ.

Cũng cần nghĩ tới đường dây đi xuống: từ cửa sổ tới đất có vướng mái tôn, ban công tầng dưới, biển hiệu, dây điện không. Đường thả của dây hạ chậm cần thông hơn thang dây vì người được hạ không tự né được nhiều.

Một ví dụ: nhà chị Thu ở Đà Nẵng cân nhắc hai phương án

Chị Thu ở Đà Nẵng có nhà ba tầng trong kiệt, tầng ba là phòng của chị và mẹ chồng đã ngoài bảy mươi. Cửa sổ phòng nhìn xuống một khoảng sân sau lát gạch, không vướng gì. Ban đầu chị định mua thang dây vì thấy gọn, rẻ, móc bậu là xong.

Khi chị thử nhờ mẹ đặt chân lên bậc đầu tiên của một chiếc thang mẫu trải ngay trên sàn nhà, bà thấy khó nhấc chân và nắm bậc không chặt. Chị hiểu ngay rằng thang dây không hợp với người sẽ dùng nó. Chị tìm hiểu dây hạ chậm và thấy nó đòi điểm neo cố định; người thợ được mời tới xem dầm bê tông trên cửa sổ và bảo lắp được giá neo ở đó.

Nhưng chị Thu cũng không dừng ở đó. Chị nói chuyện với cả nhà rằng phương án đầu tiên vẫn là cầu thang, phương án thứ hai cho phòng mẹ là đóng cửa, chặn khe, ra cửa sổ báo vị trí và chờ cứu, còn thiết bị hạ chỉ dùng khi có người lớn khác hỗ trợ đeo đai và lực lượng cứu chưa tới kịp. Những tình huống có người lớn tuổi cần một kế hoạch riêng, và thiết bị chỉ là một phần trong kế hoạch đó.

Chỗ hay hiểu sai khi so hai loại

Hiểu sai: dây hạ chậm là thang dây không có bậc. Hai thứ khác hẳn nguyên lý. Dây hạ chậm có bộ hãm và đai đeo; một sợi dây thường không có bộ hãm thì không phải thiết bị hạ chậm và không được dùng để tự tụt xuống.

Hiểu sai: dây hạ chậm thì ai cũng dùng được, khỏi cần tập. Đeo đai sai, quên khoá móc, bước ra không đúng tư thế đều nguy hiểm. Người dùng cần được hướng dẫn trực tiếp và tập đeo đai ở trong nhà.

Hiểu sai: cứ chọn loại đắt hơn là an toàn hơn. Thiết bị đúng là thiết bị hợp với người dùng, với điểm treo và với đường xuống của nhà bạn. Một bộ dây hạ chậm gắn vào điểm neo yếu còn nguy hơn một chiếc thang dây móc vào bậu chắc.

Hiểu sai: có dây hạ chậm thì ở tầng nào cũng xuống được. Mỗi mẫu có chiều dài và giới hạn riêng. Ở nhà cao tầng, đi cầu thang thoát hiểm hoặc chờ cứu đúng cách thường là phương án phù hợp hơn; hãy hỏi cảnh sát PCCC địa phương khi phân vân.

Hỏi gì khi xem hai loại ở cửa hàng thiết bị PCCC

Người bán có thể giới thiệu cả hai loại trên cùng một kệ. Mấy câu hỏi dưới đây giúp bạn nhận được câu trả lời có ích thay vì lời khen chung chung:

  • Mẫu này dùng được cho độ cao khoảng bao nhiêu, trọng lượng người dùng trong khoảng nào, thông tin đó ghi ở đâu trên nhãn?
  • Với dây hạ chậm, điểm neo phải gắn vào đâu, cửa hàng có người lắp hay giới thiệu thợ không?
  • Với thang dây, móc ôm được bậu cửa hay lan can dày bao nhiêu, có thanh chống tường không?
  • Có hướng dẫn sử dụng tiếng Việt kèm theo không, có hình minh hoạ cách đeo đai hoặc cách móc không?
  • Sau khi dùng thật một lần trong tình huống khẩn cấp, thiết bị còn dùng lại được không, hay phải kiểm tra, thay mới?
  • Có buổi hướng dẫn trực tiếp cho người trong nhà không?

Nếu người bán né những câu hỏi này hoặc trả lời kiểu "cứ yên tâm", đó là dấu hiệu nên tìm nơi khác. Thiết bị thoát hiểm cần người bán hiểu sản phẩm, không chỉ người bán hàng.

Câu cả nhà nên hỏi nhau trước khi chọn

Trước khi quyết, cả nhà nên ngồi lại và trả lời mấy câu này cho từng phòng ngủ ở tầng trên, không trả lời chung cho cả nhà:

  • Người ngủ trong phòng này có tự trèo được mười bậc thang dây không, hay chỉ có thể được hạ xuống?
  • Phòng này có bậu cửa hay lan can đủ chắc để móc thang, hay chỉ có thể gắn giá neo cố định?
  • Từ cửa sổ xuống đất có vướng mái hiên, dây điện, ban công tầng dưới không?
  • Ai trong nhà sẽ giúp người khác đeo đai hoặc móc thang nếu có chuyện ban đêm?
  • Nếu không dùng được thiết bị nào, phương án chặn khói và chờ cứu của phòng này là gì?

Có những phòng mà câu trả lời cho thấy không thiết bị nào hợp. Biết điều đó sớm cũng là một kết quả tốt: nó khiến cả nhà dồn sức giữ cầu thang thông thoáng và chuẩn bị phương án chờ cứu thật kỹ.

Câu hỏi thường gặp

Người lớn tuổi nên dùng thang dây hay dây hạ chậm?

Với nhiều người lớn tuổi, trèo thang dây là rất khó vì cần sức tay và sự nhanh nhẹn. Dây hạ chậm đòi ít sức hơn nhưng cần người hỗ trợ đeo đai và cần điểm neo chắc. Nhiều trường hợp phương án hợp lý nhất là chặn khói, báo vị trí và chờ cứu, nên cả nhà cần bàn kế hoạch riêng.

Dây hạ chậm có tự lắp được không?

Không nên. Bộ hãm dồn toàn bộ lực vào một điểm neo, nên điểm neo phải được gắn vào kết cấu chịu lực bằng loại bu lông phù hợp. Việc này cần thợ có kinh nghiệm xem tường, dầm, sàn và kiểm tra sau khi lắp.

Có nên tập hạ thật bằng dây hạ chậm từ cửa sổ nhà mình không?

Không nên tự tập hạ từ tầng cao. Bạn tập mở hộp, đeo đai, khoá móc ở trong phòng. Việc thử hạ thật chỉ nên làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất, ở độ cao thấp và có người được huấn luyện giám sát.

Một sợi dây thừng chắc có thay được dây hạ chậm không?

Không. Dây hạ chậm có bộ hãm giới hạn tốc độ; tụt bằng dây thừng thường là tự trượt bằng tay, rất dễ tuột, bỏng tay và rơi. Đây không phải phương án thoát hiểm nên làm.

Nhà có cả thang dây và dây hạ chậm thì có thừa không?

Không thừa nếu mỗi thiết bị đặt ở phòng hợp với nó và người trong phòng đã tập đúng thiết bị của mình. Điều cần tránh là để người dùng nhầm cách mở giữa hai loại, nên mỗi phòng nên có cách dùng được nói rõ cho cả nhà.

Dây hạ chậm có dùng được ở chung cư cao tầng không?

Thường không phải phương án chính ở chung cư cao tầng. Lối thoát chính là cầu thang thoát hiểm; nếu hành lang đầy khói thì ở lại căn hộ, chặn khói, báo vị trí và chờ cứu. Mọi thiết bị gắn ngoài căn hộ còn phải theo quy định của toà nhà.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138