ThangDay.comThang Dây
Cách dùng và tập dùng an toàn

Thang dây bị xoắn, đung đưa, đập vào tường khi đang xuống: giữ người thế nào

Vì sao thang dây xoay, lắc, áp sát tường khi có người trên đó, nên làm gì ngay lúc thang chuyển động, người dưới đất giữ thang ra sao và cách giảm xoắn từ lúc thả.

Two Vietnamese adults in a small paved backyard, one holding the bottom of a hanging rope ladder steady against a low wall, faces turned away, overcast daylight, wide shot

Khi thang dây xoay, lắc hay đập vào tường lúc bạn đang trên đó, việc đầu tiên là dừng lại, ép người sát vào thang, giữ đủ ba điểm tựa và chờ thang yên rồi mới đi tiếp; người dưới đất có thể giữ phần dây dưới cùng, đứng lệch sang bên, để giảm xoay. Đừng cố xuống nhanh cho qua đoạn lắc, vì mỗi lần dồn trọng lượng đột ngột lại làm thang lắc mạnh hơn.

Thang dây mềm, treo từ một điểm, nên chuyển động là chuyện bình thường chứ không phải dấu hiệu thang hỏng. Hiểu vì sao thang chuyển động giúp bạn không hoảng khi gặp. Bài này giải thích các kiểu chuyển động, cách phản ứng cho từng kiểu, và việc làm trước để giảm xoắn từ lúc thả thang. Thang dây vẫn là phương án cuối; trước khi ra cửa sổ phải chắc cầu thang không đi được và đã gọi 114.

Ba kiểu chuyển động và nguyên nhân

Gần như mọi chuyển động của thang dây thuộc một trong ba kiểu sau. Nhận ra kiểu nào giúp bạn biết phải làm gì.

KiểuBạn cảm thấyNguyên nhân thường gặpPhản ứng đầu tiên
Xoay quanh trục dọcNgười bị quay dần sang một bên, lưng có thể quay ra tườngThang thả xuống còn xoắn, hoặc dồn lực lệch một bên tayDừng, dồn trọng lượng đều hai tay, chờ thang tự xoay về
Đung đưa qua lạiThang lắc như con lắc, người lệch trái phảiHạ chân hay tay mạnh và đột ngột, có gióDừng, ép sát thang, hạ từng nhịp nhẹ hơn
Áp sát hoặc đập vào tườngBậc dính sát tường, không có chỗ cho mũi chân, đầu gối chạm tườngThang không có thanh chống tường, hoặc tường phẳng và đứngXoay bàn chân chéo để đặt, giữ khuỷu tay hơi gập

Ba kiểu có thể xảy ra cùng lúc, nhưng phản ứng chung vẫn giống nhau: dừng, ép sát, giữ ba điểm tựa, chờ. Thang không rơi chỉ vì lắc; thứ làm người rơi là buông tay vội trong lúc lắc.

Khi thang bắt đầu xoay hay lắc: làm theo thứ tự

Những bước dưới đây nên được đọc to trong buổi tập ở độ cao thấp, để lúc thật cơ thể làm theo mà không cần nghĩ.

  1. Dừng mọi chuyển động tay chân. Không hạ thêm bậc nào.
  2. Kiểm tra đủ ba điểm tựa: hai tay đang nắm bậc, ít nhất một chân đang đứng chắc. Nếu chân nào đang lơ lửng, đặt lại lên bậc.
  3. Kéo hông và ngực về phía thang, khuỷu tay hơi gập. Người càng sát thang, trọng tâm càng gần dây, thang càng nhanh yên.
  4. Thở chậm vài nhịp, mắt nhìn vào bậc trước mặt hoặc vào tường. Không nhìn xuống.
  5. Khi thang chỉ còn rung nhẹ, tiếp tục xuống với nhịp chậm hơn lúc trước, hạ chân nhẹ nhàng thay vì thả người xuống bậc.
  6. Nếu thang lại lắc, lặp lại từ bước một. Không có giới hạn số lần dừng.

Nếu bạn là người đứng ở cửa sổ phía trên, đừng hét liên tục. Một câu ngắn và bình tĩnh như dừng lại, ôm thang, chờ yên rồi đi tiếp có ích hơn nhiều câu dồn dập.

Thang đứng yên trở lại thường chỉ sau vài nhịp thở. Cảm giác lâu là do sợ, không phải do thang. Người đã tập dừng ở độ cao thấp vài lần sẽ thấy khoảng chờ này ngắn hơn hẳn so với lần đầu.

Người dưới đất giúp được gì

Giữ phần dây dưới cùng, đứng lệch sang bên. Kéo nhẹ phần cuối thang hơi căng và hơi xa tường một chút làm thang ít xoay. Đứng lệch sang một bên, không đứng thẳng dưới người đang xuống, để nếu có đồ rơi hay người trượt chân thì không trúng.

Không kéo mạnh. Kéo căng quá làm bậc áp chặt vào tường hoặc kéo người đang xuống lệch khỏi thang. Lực vừa đủ để thang không quay tự do là được.

Nói những gì người trên thang không nhìn thấy. Người trên thang không thấy phía dưới. Người dưới đất báo còn bao nhiêu bậc, có vướng mái hiên hay dây điện không, và cho biết thang đang yên để người trên đi tiếp.

Đổi người giữ khi cần. Nếu nhiều người lần lượt xuống, người vừa xuống có thể thay người giữ thang để người kia nghỉ tay hoặc đi đón trẻ.

Không trèo lên đỡ. Người dưới đất leo lên vài bậc để đỡ người phía trên là thêm một người trên thang, vượt cách dùng một người một lượt mà phần lớn thang dây cho nhà ở hướng dẫn. Đứng dưới, giữ dây, nói rõ ràng là đủ.

Giảm xoắn ngay từ lúc thả thang

Phần lớn hiện tượng xoay đến từ việc thang được thả xuống khi còn xoắn. Thang cất trong hộp lâu ngày, gấp không đúng cách, hoặc lần tập trước được cuộn vội, khi thả ra sẽ mang theo vòng xoắn đó. Lúc có người đặt trọng lượng lên, vòng xoắn tự giãn ra và người bị quay theo.

Ở bước thả thang, sau khi móc đã nằm yên, nhìn xuống dọc theo thang. Nếu thấy hai dây hai bên bắt chéo nhau, bậc nằm nghiêng, nắm phần thang ngay dưới bậu cửa xoay ngược lại cho tới khi các bậc song song với tường. Kéo thang lên một đoạn rồi thả lại cũng thường giúp gỡ xoắn.

Sau mỗi buổi tập lắp và thả thang, gấp thang lại đúng như hướng dẫn của nhà sản xuất, không cuộn tròn theo kiểu cuộn dây. Nếu tờ hướng dẫn có hình vẽ cách gấp, chụp lại, in hoặc dán trong cánh tủ gần chỗ để hộp thang. Việc này còn giúp lần thả tiếp theo nhanh hơn, vì thang bung đều xuống một lần.

Thanh chống tường: vì sao có thang có, thang không

Một số thang dây có thanh hoặc khung nhỏ gắn ở một số bậc, chìa về phía tường. Bộ phận này giữ bậc cách tường một khoảng, để mũi chân và ngón tay có chỗ, và làm thang ít đập vào tường hơn khi lắc. Nếu thang nhà bạn có, kiểm tra trong buổi tập lắp rằng thanh chống quay đúng phía, tức là phía tường, chứ không quay ra ngoài.

Nếu thang không có thanh chống, đừng tự chế gắn thêm. Bộ phận tự chế có thể kẹt vào bậu, vướng quần áo hoặc làm lệch tải lên dây theo cách nhà sản xuất không tính tới. Thay vào đó, tập cách đặt chân chéo, giữ khuỷu tay hơi gập để tay có khoảng trống khi bậc áp sát tường.

Những bức tường có gờ, phào chỉ, ống thoát nước hay khung cửa sổ tầng dưới lồi ra cũng làm thang lệch và xoay. Khi thả thang thật trong buổi tập, có người đứng dưới quan sát để biết thang đi qua những chỗ nào, ghi lại để mọi người biết trước sẽ gặp gì ở đoạn nào của thang.

Gió và ban công: những tình huống khó hơn

Gió mạnh làm thang đung đưa liên tục, nhất là ở tầng cao và ở đầu hồi nhà trống trải. Đây là một lý do nữa khiến thang dây thường không hợp tầng cao. Ở tầng thấp của nhà ống hai bên có nhà hàng xóm, gió thường không phải vấn đề lớn, nhưng nhà đầu hồi nhìn ra bãi đất trống thì khác.

Thang thả từ ban công có lan can thường cách tường xa hơn thang thả từ cửa sổ, vì lan can nhô ra. Thang khi đó treo tự do, dễ xoay hơn nhưng ít đập vào tường. Phản ứng vẫn như trên, nhưng người dưới đất giữ thang càng có ích.

Ví dụ giả định: nhà anh Tuấn ở Khánh Hoà ở góc phố, phòng ngủ tầng ba có cửa sổ quay ra phía biển, gió thường xuyên. Khi thả thang trong buổi tập, cả nhà thấy thang bị gió đẩy lệch về phía mái tôn nhà bên. Anh quyết định đổi chỗ treo thang sang ban công phía sau, kín gió hơn, và nhờ thợ làm điểm neo ở đó. Không ai phải trèo để phát hiện chuyện này.

Những việc không nên làm khi thang đang lắc

Mấy phản xạ dưới đây rất tự nhiên khi người ta sợ, nhưng đều làm tình hình xấu đi. Nói rõ với cả nhà từ trước để ai cũng biết mà tránh.

  • Không buông một tay để với lấy tường, khung cửa sổ tầng dưới hay ống nước. Bám vào vật bên ngoài làm người lệch khỏi thang, và vật đó có thể không chịu được trọng lượng.
  • Không đạp chân vào tường để đẩy thang ra. Đạp làm thang bật ra rồi đập trở lại mạnh hơn.
  • Không xuống nhanh hơn cho qua đoạn lắc. Mỗi cú dồn trọng lượng đột ngột lại tạo thêm một nhịp lắc mới.
  • Không leo ngược lên để bắt đầu lại khi đã xuống quá nửa thang, trừ khi phía dưới có vật cản thật sự không qua được. Leo lên tốn sức hơn leo xuống và cũng làm thang lắc.
  • Người trên cửa sổ không kéo thang lên khi đang có người trên đó, kể cả với ý giúp. Chỉ người dưới đất được giữ phần dây dưới cùng.

Nếu thật sự thấy không thể đi tiếp vì thang lắc quá mạnh, đứng yên trên bậc, giữ ba điểm tựa và gọi to để người dưới đất giữ thang. Đứng yên trên thang có người giữ vẫn an toàn hơn là làm một động tác vội.

Tập phản xạ dừng ở độ cao thấp

Phản xạ dừng và ép sát chỉ thành thói quen khi cơ thể đã gặp cảm giác thang lắc. Tập điều này ở độ cao thấp, như bậu cửa tầng trệt hay lan can sân, chỉ cần đứng hai ba bậc. Một người lớn đứng cạnh, người kia lắc nhẹ phần dây dưới cùng để người tập cảm thấy thang chuyển động, rồi người tập làm theo các bước: dừng, ép sát, chờ yên.

Không tập phần này ở cửa sổ tầng hai trở lên, và không lắc mạnh. Mục đích là để cơ thể biết cảm giác đó, không phải để thử sức chịu đựng. Nếu người tập hoảng, dừng ngay và để họ xuống.

Câu cả nhà nên hỏi nhau sau buổi tập: khi thang lắc, mình có buông tay theo phản xạ không? Ai buông tay ở bậc thấp thì cần tập thêm vài lần nữa, vẫn ở độ cao thấp, có người giữ, theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Câu hỏi thường gặp

Thang dây lắc có nghĩa là thang không an toàn không?

Không hẳn. Thang dây mềm và treo từ một điểm nên lắc, xoay là chuyện bình thường. Điều quan trọng là móc đã được kiểm, thang đúng chiều dài, và người trên thang biết dừng lại, ép sát và chờ khi thang chuyển động.

Thang đang xoay mà mình quay lưng ra ngoài thì sao?

Dừng lại, giữ chặt bậc bằng hai tay, đứng chắc trên bậc. Dồn trọng lượng đều hai bên, thang thường tự xoay về khi vòng xoắn giãn hết. Không cố xoay người ngược lại bằng cách buông một tay.

Người đứng dưới có nên kéo căng thang không?

Chỉ kéo nhẹ phần dưới cùng cho thang bớt xoay, đứng lệch sang một bên. Kéo căng quá làm bậc áp chặt vào tường hoặc kéo người đang xuống lệch khỏi thang. Không đứng thẳng dưới người đang xuống.

Có nên tự gắn thêm thanh chống tường cho thang không?

Không nên. Bộ phận tự chế có thể kẹt bậu, vướng quần áo hoặc làm lệch tải theo cách nhà sản xuất không tính tới. Nếu thang không có thanh chống, tập cách đặt chân chéo và giữ khuỷu tay hơi gập.

Làm sao để lần thả thang sau không bị xoắn?

Sau mỗi lần tập, gấp thang đúng như hướng dẫn của nhà sản xuất, không cuộn tròn. Lúc thả, nhìn dọc thang, nếu hai dây bắt chéo thì xoay ngược phần thang dưới bậu cửa cho các bậc song song với tường.

Gió mạnh thì có nên xuống thang dây không?

Gió mạnh làm thang lắc liên tục và khó kiểm soát hơn. Nếu cầu thang bị chặn và gió rất mạnh, cân nhắc phương án ở lại phòng đóng kín cửa, chặn khói, gọi 114 báo vị trí và chờ cứu. Hỏi cảnh sát PCCC địa phương khi lập kế hoạch cho nhà có vị trí trống gió.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138