ThangDay.comThang Dây
Cách dùng và tập dùng an toàn

Tập trèo thang dây ở độ cao thấp: chọn chỗ tập, người giữ thang và các bước an toàn

Muốn quen cảm giác trên thang dây thì tập ở độ cao thấp: chọn chỗ treo, ai giữ thang, ai không nên tập, các bước một buổi và dấu hiệu phải dừng ngay.

Vietnamese teenager standing on the second rung of a rope ladder hung from a ground floor window ledge, father holding the ladder below, faces turned away, bright daylight, side view

Tập trèo thang dây chỉ nên làm ở độ cao thấp, nơi bậc cuối chạm đất và bậc cao nhất người tập đứng không quá tầm đầu người lớn, có một người lớn giữ thang ở dưới và một người đứng sát bên, làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất; không tập trèo ở cửa sổ tầng hai trở lên. Mục đích là để cơ thể quen tư thế, nhịp ba điểm tựa và cảm giác thang lắc, không phải để thử xem mình xuống được bao cao. Mỗi buổi chừng nửa giờ, vài lượt mỗi người là đủ.

Nhiều gia đình nghĩ phải tập ở đúng cửa sổ sẽ dùng thật mới có ý nghĩa. Thực tế, cảm giác bám, đặt chân và phản xạ dừng học được ở hai ba bậc cũng giống ở bậc thứ hai mươi, trong khi rủi ro thì khác hẳn. Bài này nói về chọn chỗ, phân người, các bước một buổi tập và lúc nào phải dừng. Thang dây là phương án cuối; lối đầu tiên vẫn là cầu thang, việc đầu tiên vẫn là gọi 114.

Vì sao không tập trèo ở tầng cao

Một lần trượt tay ở bậc thứ hai chỉ là chân chạm đất hơi mạnh. Cũng lần trượt tay đó ở cửa sổ tầng ba có thể gây chấn thương nặng. Buổi tập là lúc người ta còn vụng, chưa quen, hay mắc lỗi, nên nó phải diễn ra ở nơi lỗi không phải trả giá đắt.

Thêm nữa, khi tập trên cao, người tập thường gồng cứng vì sợ, và điều họ học được là cảm giác sợ chứ không phải tư thế đúng. Ở độ cao thấp, người tập thoải mái thử đặt chân sai rồi sửa, buông tay một chút để thấy chân đỡ được người, thử dừng khi thang lắc. Những thứ đó mới là kỹ năng mang theo được.

Cuối cùng, phần lớn nhà sản xuất thang dây cho nhà ở đều dặn không dùng thang để tập trèo trên cao ngoài tình huống khẩn cấp. Một số thang chỉ được thiết kế cho số lần dùng hạn chế. Đọc kỹ mục này trong tờ hướng dẫn trước khi tập; nếu nhà sản xuất có thang hay phụ kiện riêng để tập thì dùng đúng thứ đó.

Chọn chỗ treo thang để tập

Chỗ tập lý tưởng là nơi treo thang chắc chắn, thấp, phía dưới bằng phẳng và mềm hoặc ít nhất không có vật cứng sắc cạnh. Một vài lựa chọn thường có ở nhà ở Việt Nam:

ChỗHợp vìLưu ý
Bậu cửa sổ tầng trệt nhìn ra sânThấp, có bậu thật để tập luôn động tác ra khỏi cửa sổDọn sạch sân, đặt tấm thảm hoặc nệm cũ dưới chân thang
Lan can hiên trước nhà, mép sân thượng thấpCó lan can bê tông để móc thang như lúc thậtChỉ khi độ cao thấp; mép sân thượng nhà nhiều tầng thì không dùng
Lan can cầu thang trong nhà, đoạn thấpTrong nhà, không có gióChỉ đoạn sát chân cầu thang, móc vào lan can chắc, không vào tay vịn gỗ mỏng
Khung xà, giàn chắc chắn ở sânNhiều khoảng trống quanh thangPhải là kết cấu đủ chắc theo đánh giá của thợ, không phải giàn phơi đồ

Không treo thang lên cành cây, khung cửa nhôm, giá phơi, tay vịn gỗ mỏng hay bất cứ thứ gì bạn không chắc chịu được người. Nếu không có chỗ nào phù hợp, buổi tập trèo có thể bỏ, chỉ tập lắp và mở thang trong nhà, vẫn có ích hơn không tập gì.

Ai làm gì trong buổi tập

Người tập. Chỉ một người trên thang mỗi lượt. Mặc quần dài, giày đế cao su kín gót, tóc buộc gọn, không mang gì trên tay hay trong túi áo.

Người giữ thang. Một người lớn khoẻ đứng dưới, hơi lệch sang bên, hai tay giữ phần dây dưới cùng cho thang không xoay tự do. Không đứng thẳng dưới người tập.

Người đứng sát bên. Một người lớn đứng cạnh thang, tay sẵn sàng đỡ lưng hoặc hông người tập nếu họ mất thăng bằng ở bậc thấp. Với trẻ em, vai này bắt buộc.

Người đọc nhịp. Có thể là người đứng sát bên hoặc một người thứ tư: đọc to từng nhịp chân xuống, tay xuống, nhắc nhìn tường, và quan sát lỗi để góp ý sau mỗi lượt.

Không ai làm hai vai cùng lúc. Người giữ thang không đồng thời đỡ người tập, vì buông dây ra để đỡ là thang xoay ngay. Nhà chỉ có hai người lớn thì để buổi tập trèo tới hôm có thêm người, trước đó chỉ tập lắp và mở thang.

Các bước một buổi tập trèo

Một buổi chừng nửa giờ là đủ. Làm theo thứ tự, không bỏ bước kiểm móc dù là ở độ cao thấp.

  1. Đọc lại tờ hướng dẫn của nhà sản xuất, đặc biệt phần cách móc và giới hạn sử dụng.
  2. Móc thang vào chỗ đã chọn, thả xuống, kéo thử hai ba lần. Người giữ thang vào vị trí.
  3. Người tập đứng dưới đất, lên bậc thứ nhất, đứng yên, kiểm tư thế: tay vòng ngón cái, chân đặt giữa bàn chân, người thẳng.
  4. Lên thêm một hai bậc, rồi xuống theo nhịp ba điểm tựa. Người đọc nhịp đếm to.
  5. Lượt thứ hai, nếu chỗ tập có bậu cửa, tập động tác ra khỏi bậu: quay mặt vào trong, chân dò bậc, tay vẫn bám bậu.
  6. Lượt thứ ba, người giữ thang lắc nhẹ phần dưới để người tập thử phản xạ dừng, ép sát, chờ yên.
  7. Đổi người. Cuối buổi gấp thang đúng hướng dẫn và ghi lại lỗi của từng người.

Không cố gắng làm hết các bước trong buổi đầu. Người mới thường chỉ cần lượt một và hai; phần lắc thang để tới buổi sau khi họ đã thoải mái.

Tập với người sợ độ cao

Người sợ độ cao thường từ chối tập, hoặc lên một bậc rồi đứng sững. Đừng ép, cũng đừng đùa cợt. Nỗi sợ đó là thật, và chính vì thế họ càng cần biết cảm giác trên thang ở nơi không có rủi ro, hơn là gặp nó lần đầu lúc có chuyện.

Cách làm từ từ thường hiệu quả: buổi đầu chỉ đứng cạnh xem người khác tập, sờ vào bậc, đặt một chân lên bậc thứ nhất khi chân kia vẫn ở dưới đất. Buổi sau đứng hẳn lên bậc thứ nhất, hai tay nắm bậc, người giữ thang nói chuyện bình thường. Chỉ khi họ tự muốn mới lên thêm bậc. Mỗi buổi kết thúc ở lúc họ còn thấy ổn, không phải lúc họ đã kiệt sức vì gồng.

Có người sau vài buổi vẫn không thể đứng trên bậc thứ hai. Đó là thông tin quan trọng, không phải thất bại. Kế hoạch của nhà mình nên ghi rõ người đó ở lại phòng nào, ai ở cùng, ai báo cho lực lượng cứu hoả, thay vì giả định rằng lúc thật họ sẽ tự vượt qua được.

Ai không nên tập trèo, hoặc chỉ tập rất hạn chế

Tập trèo không phải cho tất cả mọi người. Với những người dưới đây, tập lắp và mở thang trong nhà, bàn phương án ở lại chờ cứu, thường phù hợp hơn:

  • Người có bệnh tim mạch, huyết áp không ổn định, hay chóng mặt, mới mổ, đang mang thai, đang bị đau khớp vai hoặc cổ tay. Hỏi bác sĩ trước nếu không chắc.
  • Người lớn tuổi đã yếu tay, khó đứng vững trên một chân trong vài giây.
  • Trẻ quá nhỏ chưa làm theo được lời nói ngắn, hoặc trẻ đang sợ hãi rõ rệt.
  • Bất kỳ ai đã uống rượu bia, đang mệt hay vừa ăn no.

Không tham gia tập trèo không có nghĩa là bị loại khỏi kế hoạch. Những người này vẫn có vai: gọi 114, giữ cửa sổ, đếm người, hoặc là người được bàn kỹ phương án ở lại phòng kín cửa chờ cứu. Kế hoạch cho người già, người khuyết tật cần chi tiết riêng.

Dấu hiệu phải dừng buổi tập ngay

Dừng ngay và cho người tập xuống khi họ run tay chân không kiểm soát, thở gấp, mặt tái, nói chóng mặt, hoặc đứng sững không phản ứng với lời nhắc. Đó không phải lúc để động viên cố thêm một bậc.

Dừng khi phát hiện bất cứ vấn đề nào ở thang hay chỗ treo: móc xê dịch, dây sờn, bậc lỏng, chỗ treo có tiếng kêu lạ. Gỡ thang, kiểm lại kỹ, đọc hướng dẫn của nhà sản xuất; nếu nghi ngờ thang có lỗi, không tiếp tục dùng thang đó cho tới khi được kiểm tra.

Dừng khi trời đổ mưa làm bậc trơn, khi trời tối mà chỗ tập không đủ sáng, khi có trẻ nhỏ chạy chơi quanh chân thang. Buổi tập có thể làm lại hôm khác; một chấn thương trong lúc tập thì làm cả nhà ngại tập mãi về sau.

Nếu người tập bị đau tay, đau vai hay trẹo chân, dừng hẳn buổi đó. Đau nhiều, sưng nhanh hoặc không cử động được thì đi khám, đừng chườm qua loa rồi tập tiếp.

Sau buổi tập: điều cần ghi và câu hỏi cho cả nhà

Ghi lại cho từng người: đã làm được tư thế đúng chưa, còn lỗi gì như đặt mũi chân, trượt tay theo dây, nhảy ở bậc cuối. Lần sau mỗi người tập tiếp đúng chỗ mình còn yếu. Ghi cả tình trạng thang sau buổi tập: dây có xơ chỗ nào, móc có trầy, bậc có lỏng không, để biết thang còn dùng được hay cần kiểm tra lại.

Ví dụ giả định: nhà anh Khoa ở Lâm Đồng tập ở bậu cửa sổ phòng khách tầng trệt nhìn ra sân. Cậu con trai mười hai tuổi lên xuống rất nhanh nhưng luôn nhảy từ bậc thứ hai xuống đất; vợ anh thì xuống chậm nhưng đúng. Buổi sau, anh chỉ yêu cầu con trai xuống tới bậc cuối rồi đặt chân xuống đất, năm lượt liền, cho thành thói quen.

Câu cả nhà nên hỏi nhau: nếu cầu thang bị chặn, ai trong nhà mình thật sự xuống được thang, ai nên ở lại phòng chờ cứu? Buổi tập trèo ở độ cao thấp giúp trả lời câu đó một cách trung thực, trước khi phải trả lời nó trong tình huống thật.

Câu hỏi thường gặp

Có nên tập trèo thang dây ở đúng cửa sổ tầng ba nhà mình không?

Không. Ở cửa sổ thật trên cao chỉ tập mở hộp, móc và thả thang, không ai trèo ra. Tập trèo làm ở độ cao thấp, có người giữ thang và đứng sát bên, theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Tập ở độ cao thấp có giống lúc thật không?

Tư thế, nhịp ba điểm tựa, cách ra khỏi bậu và phản xạ dừng khi thang lắc thì giống. Cảm giác độ cao thì khác, nhưng một người đã quen tay chân ở độ cao thấp thường bình tĩnh hơn hẳn người chưa từng chạm vào thang.

Dùng chính thang thoát hiểm của nhà để tập có làm hỏng thang không?

Tuỳ loại thang. Đọc kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất: một số thang chỉ thiết kế cho số lần dùng hạn chế hoặc không nên dùng để tập. Nếu nhà sản xuất có thang hoặc phụ kiện riêng để tập, dùng đúng thứ đó.

Cần bao nhiêu người cho một buổi tập trèo?

Ít nhất ba: người tập, người giữ thang ở dưới và người đứng sát bên để đỡ. Với trẻ em, người đứng sát bên là bắt buộc. Có thêm một người đọc nhịp và ghi lỗi thì buổi tập hiệu quả hơn.

Người lớn tuổi có nên tập trèo thang dây không?

Chỉ khi còn đủ sức bám bằng hai tay, đứng vững, không có bệnh tim mạch hay chóng mặt, và nên hỏi bác sĩ nếu không chắc. Nếu không, tập lắp thang trong nhà và bàn kỹ phương án ở lại phòng chờ cứu.

Đang tập mà người tập run và đứng sững thì làm gì?

Nói chậm và bình tĩnh: đứng yên, ôm thang. Người đứng sát bên đỡ hông hoặc lưng, hướng dẫn hạ từng chân một xuống tới đất. Sau đó dừng buổi tập, không ép tiếp. Có thể thử lại hôm khác ở một hai bậc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138