ThangDay.comThang Dây
Khi có cháy: quyết định trong vài phút

Ngửi thấy mùi khét trong nhà ban đêm: dò nguồn trong bao lâu, khi nào gọi 114

Thấy mùi khét lúc nửa đêm: đánh thức một người lớn, cầm đèn dò nguồn trong vài phút, không mở cửa nóng. Thấy khói, mùi tăng hay không tìm ra nguồn thì ra ngoài, gọi 114.

Woman in pajamas holding a flashlight and sniffing near a power strip behind a living room cabinet at night, seen from the side, warm dim lamp light

Ngửi thấy mùi khét trong nhà lúc nửa đêm, hãy đánh thức thêm một người lớn, cầm đèn pin đi dò nguồn trong vài phút, sờ cửa trước khi mở và không đi vào chỗ có khói. Nếu thấy khói, nghe tiếng lách tách, mùi mỗi lúc một nặng, đầu báo khói kêu, hoặc vài phút vẫn không tìm ra nguồn, thôi dò: đánh thức cả nhà, ra ngoài theo cầu thang và gọi 114.

Mùi khét ban đêm, trong căn nhà đang yên ắng, thường là dấu hiệu sớm của một sự cố điện, một nồi quên trên bếp, hay một đám cháy âm ỉ chưa bùng. Phát hiện sớm là lợi thế lớn, nhưng chỉ khi bạn biết lúc nào dừng dò để đi ra. Bài này giúp vạch ranh giới đó. Lối thoát đầu tiên luôn là cầu thang và cửa chính; thang dây chỉ là phương án cuối.

Mùi khét chưa chắc là cháy, nhưng phải xử lý như có thể là

Không phải mùi khét nào cũng là cháy. Có khi là mùi từ bếp nhà bên đang rang đồ, mùi đốt rác ngoài đường bay vào, mùi bụi cháy khi bật quạt sưởi lần đầu trong mùa. Nhưng lúc nửa đêm, khi cả nhà đang ngủ, bạn không có thời gian để đoán mò. Nguyên tắc an toàn là coi đó là dấu hiệu có thể có cháy cho tới khi tìm ra nguồn và chắc chắn nó đã được xử lý.

Ban đêm khác ban ngày ở ba điểm. Thứ nhất, mọi người đang ngủ nên phản ứng chậm. Thứ hai, đèn tắt nên khó thấy khói mỏng. Thứ ba, cửa phòng đóng nên mùi tới bạn muộn hơn so với lúc nó bắt đầu. Nghĩa là khi bạn ngửi thấy, sự việc có thể đã diễn ra một lúc.

Một điểm cần phân biệt: mùi gas khác mùi khét. Mùi gas thường hăng, giống mùi trứng thối hoặc mùi tỏi nồng. Nếu nghi là gas, không bật hay tắt công tắc điện, không bật lửa, mở cửa cho thoáng nếu làm được ngay, khoá van bình gas nếu tới được an toàn, rồi ra ngoài và gọi người có chuyên môn.

Dò nguồn trong vài phút, theo trình tự

Dò nguồn có ích vì nhiều sự cố được ngắt từ sớm. Nhưng nó phải có giới hạn thời gian và giới hạn chỗ đi. Làm theo các bước sau, luôn có một người lớn khác đã thức và biết bạn đang ở đâu.

  1. Đánh thức thêm một người lớn, mở cửa phòng các con để nghe rõ nếu có gì.
  2. Cầm đèn pin, mang điện thoại. Không bật đèn ở chỗ nghi có mùi gas.
  3. Sờ cửa bằng mu bàn tay trước khi mở bất kỳ cửa nào trên đường dò.
  4. Đi theo mùi: mùi nặng dần ở hướng nào thì đi về hướng đó, nhưng dừng lại ngay trước chỗ có khói.
  5. Soi các chỗ hay gặp: ổ cắm, phích cắm sau tủ, bộ sạc điện thoại, quạt, nồi cơm, ấm siêu tốc, bếp, chỗ sạc xe điện, tủ điện, đèn trang trí.
  6. Đặt tay gần, không chạm vào thiết bị nghi ngờ, xem có nóng bất thường không.
  7. Hết vài phút mà vẫn chưa tìm ra, mùi không giảm thì dừng dò và chuyển sang thoát ra cùng cả nhà.

Vài phút là con số định hướng, không phải đồng hồ đếm ngược. Nếu trong lúc dò mùi tăng lên rõ hoặc thấy bất kỳ dấu hiệu nào ở mục dưới, dừng ngay, không chờ hết thời gian.

Nguồn mùi thường gặp và việc làm ngay

Bảng dưới gom những nguồn hay gặp trong nhà ở. Việc liên quan tới điện, gas, sửa chữa sau đó đều nhờ thợ.

Bạn thấyViệc làm ngayKhông làm
Ổ cắm, phích cắm nóng, đen, có mùi nhựa cháyNgắt cầu dao nhánh hoặc cầu dao tổng nếu tới được an toàn, mở thoáng, theo dõiRút phích bằng tay trần khi đang nóng, dội nước
Nồi quên trên bếp, khói mỏngTắt bếp, khoá van gas, đậy vung nếu không có lửaBưng nồi đang nóng chạy ra ngoài, đổ nước vào chảo dầu
Xe điện, pin đang sạc ở tầng trệt bốc mùi hoặc khóiKhông lại gần, đánh thức cả nhà, ra ngoài, gọi 114Tự tháo pin, tự kéo xe ra
Mùi từ nhà bên hoặc từ hành lang chung cưĐánh thức cả nhà, gọi cửa nhà bên, báo bảo vệ, chuẩn bị thoátNằm lại vì nghĩ không phải nhà mình
Không thấy nguồn, mùi tăng dầnThôi dò, đánh thức cả nhà, ra ngoài, gọi 114Đi lục từng tầng, mở từng cửa

Cầu dao tổng nên ở chỗ dễ tới, có đèn pin cạnh đó, và cả người lớn trong nhà đều biết gạt. Nếu tủ điện nằm ngay chỗ đang bốc mùi, đừng lại gần; ra ngoài và gọi.

Cách tự kiểm vào một buổi chiều: đi một vòng nhà, mở tủ điện, đọc xem cầu dao nào điều khiển tầng nào, dán ghi chú bên trong cửa tủ. Lúc nửa đêm, bạn sẽ không phải gạt thử từng cái.

Dấu hiệu phải thôi dò và ra ngoài ngay

Những dấu hiệu dưới đây nghĩa là sự việc đã vượt quá mức một người cầm đèn pin có thể xử lý. Gặp một trong số đó là chuyển ngay sang thoát ra, đánh thức cả nhà, gọi 114.

  • Nhìn thấy khói, dù chỉ là một làn mỏng dưới trần hay lùa qua khe cửa.
  • Nghe tiếng lách tách, tiếng nổ nhỏ, tiếng rít từ thiết bị hay trong tường.
  • Mùi nặng dần, cay mắt, rát họng.
  • Đầu báo khói hay chuông báo cháy kêu.
  • Cửa, tường, sàn ấm lên bất thường khi sờ.
  • Ánh sáng chập chờn màu cam ở khe cửa, trong tủ, trên trần.
  • Bạn bắt đầu thấy chóng mặt, đau đầu, buồn nôn.

Khi đã quyết định ra ngoài, không quay lại tìm nguồn lần nữa. Gọi 114 và nói rõ: ngửi thấy mùi khét, thấy khói ở chỗ nào, cả nhà đã ra hay còn ai bên trong. Lực lượng chữa cháy thà tới một vụ chỉ là ổ cắm cháy âm ỉ còn hơn tới muộn một vụ cháy thật.

Nhiều người ngại gọi vì sợ làm phiền hay sợ bị trách khi hoá ra không có gì. Đó là nỗi ngại không đáng: gọi khi có dấu hiệu thật là việc đúng, kể cả khi kết quả là nhẹ nhàng.

Những việc tưởng giúp nhưng làm hại

Dội nước vào chỗ điện đang bốc mùi. Nước dẫn điện, có thể gây giật cho chính người dội. Ngắt điện trước nếu tới cầu dao an toàn, còn không thì ra ngoài.

Mở tung tủ điện, tháo vỏ ổ cắm để xem. Việc kiểm tra bên trong là việc của thợ điện, sau khi đã ngắt điện. Ban đêm, tay run, đèn yếu là lúc dễ bị giật.

Đi ngủ lại khi mùi đã nhạt nhưng chưa rõ nguồn. Mùi nhạt có thể vì gió đổi chiều, không phải vì hết. Nếu chưa tìm ra nguồn, ít nhất ngắt điện những khu nghi ngờ, để một người lớn thức canh, và nhờ thợ kiểm tra ngay sáng hôm sau.

Một mình đi dò cả nhà. Nếu có chuyện, không ai biết bạn ở đâu. Luôn đánh thức thêm một người lớn trước khi đi, dặn người đó nếu nghe bạn gọi hay quá vài phút chưa thấy bạn quay lại thì đánh thức cả nhà và ra ngoài.

Mở hết cửa sổ khi chưa biết nguồn. Gió lùa có thể thổi bùng một đám cháy âm ỉ. Chỉ mở thoáng ở chỗ đã xác định là mùi nhẹ, nguồn đã ngắt, hoặc khi nghi mùi gas.

Đã tìm ra nguồn: xử lý xong rồi làm gì tiếp

Tìm ra nguồn và ngắt được không có nghĩa là xong việc. Ổ cắm đã cháy đen, dây sạc đã chảy nhựa, nồi cơm điện đã bốc mùi là dấu hiệu có vấn đề trong thiết bị hoặc đường dây. Để nguyên hiện trạng, không cắm lại, không dùng thử xem còn chạy không. Chụp lại vài tấm ảnh để thợ điện xem, và ghi lại giờ phát hiện.

Sau khi ngắt, theo dõi thêm một lúc. Sờ gần thiết bị xem có nguội dần không, mùi có giảm không. Nếu mùi vẫn còn hoặc lại tăng, nghĩa là có thể còn một nguồn khác hoặc cháy âm ỉ bên trong tường, trần. Lúc đó đừng tự đục phá để xem, mà ra ngoài và gọi 114.

Sáng hôm sau, nhờ thợ điện kiểm tra cả nhánh điện đó: ổ, dây, cầu dao, tổng tải các thiết bị đang cắm chung. Rất nhiều ổ cắm cháy là vì một dây nối dài gánh cùng lúc nồi cơm, ấm đun và bàn là. Đây cũng là lúc cả nhà xem lại thói quen: sạc qua đêm ở đâu, cắm bao nhiêu thứ vào một ổ, có ai để sạc xe điện ở lối đi tầng trệt không. Phần lịch kiểm tra thiết bị định kỳ nên làm riêng, theo chuyên mục bảo dưỡng.

Ví dụ: nhà ống ba tầng ở Lâm Đồng

Anh Dũng ở Lâm Đồng thức dậy lúc gần ba giờ sáng vì ngửi thấy mùi nhựa cháy thoang thoảng trong phòng ngủ tầng hai. Anh đánh thức vợ, dặn chị mở cửa phòng các con và ngồi chờ ở đó với điện thoại. Anh cầm đèn pin, sờ cửa phòng thấy mát, mở hé, hành lang không có khói nhưng mùi rõ hơn khi đi về phía cầu thang.

Xuống tới chiếu nghỉ, mùi nặng hơn. Anh soi xuống tầng trệt: không thấy khói, nhưng ở góc để xe có chiếc xe đạp điện của con đang cắm sạc. Anh không lại gần. Anh quay lên, cả nhà đi xuống theo cầu thang, ra ngoài bằng cửa chính phía xa góc xe, rồi gọi 114 báo có mùi khét từ chỗ xe điện đang sạc ở tầng trệt, cả nhà bốn người đã ra ngoài.

Nếu mùi xuất phát từ ổ cắm ngay trong phòng ngủ, anh có thể đã ngắt cầu dao tầng hai và để thợ kiểm tra sáng hôm sau. Nhưng với pin xe điện, quy tắc khác: không lại gần, không tự kéo xe ra, ra ngoài và gọi. Trong cả hai trường hợp, anh đều không dò lâu quá vài phút và luôn có một người lớn khác thức và biết anh đang ở đâu.

Câu hỏi thường gặp

Mùi khét nhẹ mà không thấy khói thì có cần gọi 114 không?

Nếu sau vài phút dò vẫn không tìm ra nguồn và mùi không giảm, nên đánh thức cả nhà, ra ngoài và gọi 114. Nếu đã tìm ra nguồn, ví dụ ổ cắm, và đã ngắt điện, mùi giảm dần, thì theo dõi và nhờ thợ kiểm tra.

Ngắt cầu dao tổng có an toàn không?

Thường là việc nên làm nếu cầu dao ở chỗ tới được mà không đi qua khói và không nằm ngay chỗ đang bốc mùi. Gạt bằng tay khô, đứng trên nền khô. Nếu tủ điện chính là nguồn mùi, đừng lại gần; ra ngoài và gọi.

Mùi khét từ nhà hàng xóm thì mình nên làm gì?

Đánh thức cả nhà mình, gọi cửa và gọi điện cho nhà bên, báo bảo vệ nếu ở chung cư. Nếu không ai trả lời và mùi tăng hay thấy khói, gọi 114. Chuẩn bị cho cả nhà mình thoát ra, vì cháy có thể lan sang.

Đã tìm ra ổ cắm bị cháy đen thì có dùng tiếp được không?

Không dùng tiếp. Ngắt điện nhánh đó, không cắm thiết bị khác vào, nhờ thợ điện kiểm tra cả ổ, dây và tải điện của khu đó. Một ổ cắm cháy đen thường là dấu hiệu của vấn đề lớn hơn trong đường dây.

Có nên để một người thức canh sau khi đã xử lý mùi khét?

Nên, nếu chưa chắc nguồn đã được xử lý triệt để. Một người lớn thức canh vài giờ, đầu báo khói được kiểm còn hoạt động, cửa phòng ngủ đóng. Sáng hôm sau nhờ thợ kiểm tra thay vì tự kết luận.

Trẻ con ngửi thấy mùi khét thì nên làm gì?

Dạy trẻ một việc duy nhất: gọi to cho người lớn và không tự đi tìm. Nếu trẻ ở một mình, dạy trẻ ra ngoài theo cầu thang, sang nhà hàng xóm và nhờ người lớn gọi 114.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138