ThangDay.comThang Dây
Khi có cháy: quyết định trong vài phút

Sờ cửa trước khi mở khi có cháy: nhận biết cửa nóng và cách mở hé an toàn

Khi có cháy, sờ cửa bằng mu bàn tay từ trên xuống, thử tay nắm và khe dưới trước khi mở. Cửa nóng thì giữ đóng; cửa mát thì đứng lệch, mở hé, sẵn sàng đóng lại.

Close view of a hand pressing the back of its fingers against a closed wooden bedroom door near the hinge, hallway dim, soft morning light

Trước khi mở bất kỳ cửa nào khi có cháy, áp mu bàn tay lên cánh cửa ở phần cao, rồi lên khe cửa và tay nắm: nếu thấy nóng, hoặc khói lùa qua khe, đừng mở — giữ cửa đóng và dùng lối khác hoặc ở lại chặn khói. Nếu cửa mát, đứng lệch sang một bên, tì vai vào cánh cửa, mở hé từ từ và sẵn sàng đóng lại ngay.

Thao tác này chỉ tốn vài giây nhưng là ranh giới giữa đi vào một hành lang còn thở được và mở toang cửa đón khói nóng vào phòng. Bài dưới giải thích vì sao sờ bằng mu bàn tay, sờ ở đâu, mở hé cụ thể ra sao, và cửa nóng rồi thì làm gì tiếp. Nhắc lại: lối đầu tiên luôn là cầu thang và cửa chính; thang dây chỉ là phương án cuối.

Vì sao phải sờ cửa và sờ bằng mu bàn tay

Cửa đóng là tấm chắn bạn đang có. Một cánh cửa gỗ hay cửa thép đang đóng giữ khói và nhiệt ở phía bên kia thêm một khoảng thời gian. Mở ra mà không kiểm là tự bỏ tấm chắn đó trong một giây.

Khí nóng dồn lên trần trước. Khói và khí nóng của đám cháy bốc lên cao rồi tràn ngang. Phần trên của cánh cửa vì thế nóng trước phần dưới, nên sờ phía cao cho tín hiệu sớm hơn.

Mu bàn tay nhạy và ít rủi ro hơn. Mu bàn tay cảm nhận nhiệt tốt, và nếu bị bỏng thì lòng bàn tay vẫn còn để bám tay vịn, cầm đèn, bế con. Sờ bằng lòng bàn tay rồi bị bỏng là mất luôn khả năng cầm nắm.

Tay nắm kim loại dẫn nhiệt nhanh. Tay nắm và ổ khoá bằng kim loại có thể nóng ngay cả khi cánh gỗ còn ấm nhẹ. Chạm thật nhanh vào tay nắm như chạm vào bàn là đang nguội dần, không nắm chặt ngay.

Khe dưới cửa cho biết khói. Khói lùa qua khe dưới, ánh sáng nhấp nháy màu cam ở khe cửa, hay tiếng lửa nổ lách tách phía bên kia đều là dấu hiệu không mở. Nếu phòng tối, soi đèn pin vào khe sẽ thấy khói rõ hơn nhìn bằng mắt thường.

Cửa mát không có nghĩa là an toàn tuyệt đối. Cửa dày hoặc cửa thép cách nhiệt có thể còn mát trong khi phía bên kia đã có khói. Vì thế sờ cửa chỉ là bước lọc đầu tiên; bước mở hé phía sau mới cho bạn nhìn thấy thực tế.

Trình tự sờ cửa trong mười giây

Làm theo thứ tự từ trên xuống. Nếu có đèn pin, soi khe dưới cửa trước khi chạm tay.

  1. Soi khe dưới cửa: có khói lùa vào, có ánh lửa hay không.
  2. Áp mu bàn tay lên cánh cửa gần mép trên, giữ một hai giây.
  3. Áp tiếp lên khe giữa cánh cửa và khung, phía trên bản lề.
  4. Chạm nhanh mu tay vào tay nắm, không nắm ngay.
  5. Tất cả đều mát và không có khói: chuyển sang mở hé.
  6. Bất kỳ chỗ nào nóng rõ, hoặc có khói lùa qua: giữ cửa đóng, lùi lại, chuyển sang phương án khác.

Đừng mất thời gian so xem nóng nhiều hay ít. Chỉ cần ấm hơn hẳn so với tường bên cạnh là đã đủ coi là nóng. Cửa nhà vệ sinh, cửa thông giữa hai phòng cũng làm theo cách y hệt, không riêng gì cửa ra hành lang.

Mười giây nghe có vẻ lâu khi đang vội, nhưng thực tế khi đã quen tay chỉ mất ba bốn giây. Tập vài lần lúc bình thường, tắt đèn, để cả nhà quen động tác: soi, sờ cao, sờ khe, chạm tay nắm. Khi đã thành phản xạ, lúc có cháy thật không ai phải nhớ lại từng bước nữa, và cũng không ai bỏ qua bước đó vì sốt ruột.

Mở hé cửa: tư thế và cách làm

Ngay cả khi cửa mát, phía bên kia vẫn có thể có khói. Vì vậy không mở toang mà mở hé. Đứng lệch về phía bản lề hoặc phía sau cánh cửa, không đứng thẳng trước khe mở, để nếu có luồng khói nóng phụt ra thì không trúng mặt.

Tì vai hoặc đặt bàn chân chặn sau cánh cửa, xoay tay nắm, rồi mở ra một khe nhỏ bằng bàn tay. Cúi thấp, nhìn và ngửi. Nếu cửa mở vào trong phòng, chân bạn chặn để áp lực bên ngoài không đẩy bật cửa ra. Nếu cửa mở ra ngoài, giữ chặt tay nắm để có thể kéo đóng lại ngay.

Nếu thấy khói dày hay luồng hơi nóng, đóng cửa lại ngay, dùng cả người đẩy cho kín. Nếu hành lang còn thông, ít khói, bước ra và đóng cửa sau lưng. Cửa đóng sau lưng giúp làm chậm khói lan sang phòng khác, và nếu phải quay lại thì căn phòng đó vẫn còn chỗ để thở. Ở chung cư, cửa căn hộ thường tự đóng; đừng chèn dép hay bất cứ thứ gì để giữ nó mở.

Cửa nóng, cửa ấm, cửa mát: làm gì tiếp

Bảng này gom ba trường hợp thường gặp. Mục đích là để khi đứng trước cánh cửa bạn không phải nghĩ lại từ đầu.

Bạn thấy gìĐọc dấu hiệuLàm gì
Cửa và tay nắm nóng rõ, khói lùa qua kheĐám cháy hoặc khói nóng ở ngay bên kiaKhông mở. Chặn khe cửa bằng khăn ướt, gọi 114 báo vị trí, ra cửa sổ hay ban công báo hiệu
Cửa ấm, khe có mùi khét nhẹ, không thấy khóiKhói có thể đang tới gầnKhông mở nếu còn lối khác. Nếu đây là lối duy nhất, mở hé thật cẩn thận, sẵn sàng đóng ngay
Cửa mát, khe sạch, không mùiPhía bên kia tạm thời còn thôngMở hé, nhìn và ngửi, bước ra, đóng cửa sau lưng, đi theo lối thoát
Mở hé thấy khói dày dù cửa mátKhói đã nguội bớt nhưng vẫn nguy hiểmĐóng lại. Nếu khói mỏng và lối ra gần, có thể cúi thấp đi; khói dày thì ở lại phòng

Mát hay nóng chỉ là một tín hiệu. Khói đã đi xa khỏi đám cháy có thể nguội nhưng vẫn đầy khí độc, nên mở hé mà thấy khói dày thì vẫn coi như cửa nóng.

Những loại cửa trong nhà nên biết trước

Không phải cửa nào cũng là cánh gỗ có bản lề. Nhà ở Việt Nam có nhiều kiểu cửa mà lúc cháy mới phát hiện ra là khó mở. Nên đi một vòng nhà và ghi nhận từng loại.

  • Cửa cuốn tầng trệt nhà ống: mất điện là không chạy bằng mô tơ. Cả nhà, kể cả con lớn, cần biết chỗ và cách mở bằng tay theo hướng dẫn của thợ lắp; nếu không mở được bằng tay thì cửa cuốn không được coi là lối ra.
  • Cửa lùa kính ra ban công: kính truyền nhiệt khác gỗ, sờ khung nhôm và phần kính phía cao. Chốt lẫy trên cao hay dưới chân cửa cần làm được trong tối.
  • Cửa sắt xếp và cửa có khoá móc: chìa phải treo đúng một chỗ cố định gần cửa, phía trong nhà, ai cũng biết.
  • Cửa lên sân thượng, cửa mái: hay bị khoá lâu ngày, then gỉ. Mở thử mỗi khi dọn nhà.
  • Cửa căn hộ chung cư có khoá điện tử: hỏi rõ cách mở từ bên trong khi mất điện hoặc hết pin, thử một lần lúc bình thường.

Loại cửa nào cả nhà chưa ai mở thử trong bóng tối thì coi như chưa phải lối ra đáng tin. Đánh dấu nó vào danh sách việc cần xử lý, việc liên quan đến khoá, điện, kết cấu thì nhờ thợ.

Ví dụ: căn hộ tầng sáu ở Đà Nẵng

Anh Phúc thuê một căn hộ tầng sáu ở Đà Nẵng, sống một mình. Gần sáng, chuông báo cháy của toà nhà kêu. Anh soi đèn điện thoại xuống khe dưới cửa căn hộ, không thấy khói, áp mu bàn tay lên cánh cửa thấy mát. Tay nắm cũng mát. Anh đứng lệch về phía bản lề, tì vai mở hé.

Hành lang có một lớp khói mỏng sát trần, đèn khẩn cấp vẫn sáng. Cầu thang thoát hiểm cách cửa căn hộ bốn cánh cửa. Anh cúi thấp, đi men theo tường về phía cầu thang, kéo cửa căn hộ đóng sau lưng. Cửa ngăn cháy của buồng thang đang đóng; anh mở ra, đi vào và để nó tự đóng lại, rồi đi xuống.

Nếu lúc mở hé anh thấy hành lang khói dày đặc, không thấy đèn khẩn cấp, quyết định đúng sẽ là đóng cửa, chặn khe dưới bằng khăn ướt, gọi 114 báo tầng sáu, số căn, một người, rồi ra ban công báo hiệu. Ở chung cư cao tầng, ở lại căn hộ có cửa đóng kín thường an toàn hơn đi xuyên qua hành lang đầy khói. Thang dây không phải lựa chọn ở độ cao này.

Sau khi ra tới sân, anh Phúc báo cho bảo vệ toà nhà rằng căn hộ của mình đã không còn ai, để lực lượng cứu hộ không mất công tìm. Việc nhỏ đó giúp những người đang tìm kiếm tập trung vào các căn còn người.

Chỗ hay sai và cách tự kiểm ở nhà

Sờ một chỗ rồi mở ngay. Nhiều người chỉ chạm tay nắm. Tay nắm có khi mát hơn cánh cửa phần trên. Sờ đủ ba chỗ: cao, khe, tay nắm.

Mở toang vì sốt ruột. Mở hé chỉ chậm hơn mở toang một hai giây, nhưng giữ cho bạn còn đóng lại được.

Để cửa ngủ mở cho thoáng. Cửa mở thì không còn gì để sờ và không còn tấm chắn. Nhiều nhà đã đổi thói quen sang đóng cửa phòng ngủ khi ngủ, bật quạt hay điều hoà bên trong.

Cửa kẹt, cong vênh, khoá phức tạp. Cửa khó mở trong lúc bình thường thì lúc vội và tối sẽ càng khó. Thử mở cửa phòng và cửa chính trong bóng tối, bằng một tay, xem mất bao lâu. Khoá cần chìa ở phía trong là điểm nên bàn lại với thợ.

Trẻ con không biết làm. Dạy trẻ từ sáu bảy tuổi động tác sờ cửa như một trò chơi: chạm mu tay lên cửa, nói "mát" hay "nóng". Trẻ nhỏ hơn thì dặn một câu: có cháy thì không tự mở cửa, gọi to cho người lớn.

Câu hỏi thường gặp

Sờ cửa bằng lòng bàn tay có được không?

Được nhưng không nên. Lòng bàn tay cần cho việc bám tay vịn, bế trẻ và cầm đèn khi thoát ra. Sờ bằng mu bàn tay nhạy với nhiệt không kém, và nếu chạm phải chỗ nóng thì vết bỏng ít ảnh hưởng tới việc cầm nắm hơn.

Cửa mát nhưng có mùi khét thì có mở không?

Có thể mở hé nhưng phải hết sức cẩn thận: đứng lệch, tì vai, chỉ mở một khe nhỏ và sẵn sàng đóng lại. Nếu thấy khói dày hoặc hơi nóng, đóng ngay và chuyển sang phương án ở lại chặn khói, gọi 114.

Cửa nóng mà trong phòng không có cửa sổ thì làm gì?

Đừng mở cửa nóng. Chặn kín khe cửa bằng khăn, quần áo làm ướt, gọi 114 báo chính xác bạn ở phòng nào, tầng nào, không có cửa sổ. Ngồi thấp ở góc xa cửa và giữ máy theo hướng dẫn của tổng đài.

Cửa chống cháy của chung cư có cần sờ trước khi mở không?

Có. Cửa ngăn cháy giữ nhiệt và khói ở một phía, nên chính nó có thể nóng nếu bên kia có cháy. Sờ như mọi cửa khác. Mở rồi đi qua thì để cửa tự đóng lại, không chèn giữ mở.

Có nên làm ướt cửa trước khi mở không?

Không cần và tốn thời gian. Thứ cần làm ướt là khăn để chặn khe cửa khi bạn quyết định ở lại phòng. Nếu cửa mát và lối ra thông, mở hé và đi ngay; nếu cửa nóng, đừng mở dù có làm ướt hay không.

Đã mở hé và khói tràn vào thì làm gì?

Dùng cả người đẩy cửa đóng lại thật nhanh, sau đó chặn khe dưới bằng khăn ướt hoặc quần áo. Lùi về phía cửa sổ, cúi thấp, gọi 114 báo vị trí. Đừng cố đi xuyên qua lớp khói dày đó.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138