ThangDay.comThang Dây
Khi có cháy: quyết định trong vài phút

Chuông báo cháy kêu giữa đêm: làm gì trong một phút đầu tiên

Chuông báo cháy kêu lúc nửa đêm: dậy ngay, hô to đánh thức cả nhà, sờ cửa rồi đi cầu thang thoát hiểm, gọi 114 và bỏ lại đồ đạc. Thứ tự từng việc trong một phút.

Vietnamese man sitting up in bed at night reaching for a flashlight on the bedside shelf, dim blue light, seen from behind, wide shot of a small bedroom

Khi chuông báo cháy hay đầu báo khói kêu giữa đêm, việc đầu tiên là coi đó là cháy thật: ngồi dậy, hô to cho cả nhà thức, cầm đèn pin, sờ cửa phòng rồi đi ra theo cầu thang thoát hiểm — không thu dọn đồ, không đi dò xem cháy ở đâu quá lâu, gọi 114 ngay khi có thể. Một phút đầu quyết định phần lớn những gì xảy ra sau đó, vì khói trong nhà kín lan nhanh hơn nhiều người nghĩ.

Bài này đi theo đúng thứ tự giây phút: tỉnh dậy, đánh thức người khác, kiểm cửa, chọn lối ra, gọi báo, và những việc tưởng là cẩn thận nhưng thực ra làm mất thời gian. Thang dây hay dây hạ chậm chỉ là phương án cuối khi lối chính bị chặn; lối đầu tiên luôn là cầu thang và cửa chính.

Vì sao phải coi mọi tiếng chuông là cháy thật

Nhiều nhà từng bị đầu báo khói kêu nhầm vì hơi nấu ăn, vì hết pin, nên đến lúc kêu thật người ta vẫn nằm nghe thêm một lúc rồi mới dậy. Khoảng do dự đó là thứ đắt nhất. Khói từ một đám cháy trong phòng kín có thể làm đầy hành lang và cầu thang trước khi bạn kịp thấy ánh lửa, và khói chứa khí độc làm người ta lơ mơ, mất phương hướng rất nhanh.

Nguyên tắc đơn giản để cả nhà thống nhất từ trước: chuông kêu là dậy, dậy là chuẩn bị ra. Nếu sau đó hoá ra là báo nhầm thì cả nhà chỉ mất vài phút ngủ. Nếu là thật, mỗi chục giây tiết kiệm được là thêm một khoảng hành lang còn thở được.

Ở chung cư, chuông của toà nhà có khi kêu vì một tầng khác. Bạn không biết đám cháy ở xa hay gần, cũng không biết khói đang đi theo hướng nào. Vì vậy đừng tự kết luận là của tầng khác rồi nằm lại. Hãy làm như cháy ngay tầng mình cho tới khi có thông báo chính thức từ ban quản lý hoặc lực lượng chữa cháy. Đầu báo khói độc lập trong nhà ống kêu cũng vậy: kể cả khi bạn nghi là kêu do pin yếu, hãy đi kiểm với đèn pin trên tay và cửa phòng các con đã mở sẵn.

Một phút đầu, theo đúng thứ tự

Đây là trình tự gọn nhất mà cả nhà có thể nhớ khi đang ngái ngủ. Không cần làm hoàn hảo, chỉ cần không bỏ bước đầu và không chèn thêm việc thừa vào giữa.

  1. Ngồi dậy, hô to. Một câu ngắn, ví dụ "Cháy, dậy hết, ra ngoài", nhắc hai ba lần. Tiếng người gọi đánh thức trẻ con tốt hơn tiếng chuông.
  2. Cầm đèn pin và điện thoại nếu nằm ngay trong tầm tay. Không mở tủ, không tìm ví, không thay quần áo.
  3. Sờ cửa phòng bằng mu bàn tay trước khi mở. Cửa và tay nắm nóng thì không mở, chuyển sang phương án ở lại chặn khói.
  4. Mở hé cửa, nhìn và ngửi. Hành lang thông thì đi, nhớ đóng cửa phòng sau lưng.
  5. Gom người theo đường ra, không đi ngược. Phòng các con nằm trên đường xuống thì ghé gọi; người lớn chia nhau từ trước ai lo ai.
  6. Đi xuống bằng cầu thang bộ, tuyệt đối không dùng thang máy. Khói dày thì cúi thấp, bám tay vịn.
  7. Ra tới ngoài thì gọi 114, hoặc gọi ngay trên đường đi nếu có người rảnh tay. Đừng giả định là hàng xóm đã gọi.

Nếu bạn sống một mình, bước hai và bước bảy dồn vào một người, nên ưu tiên thoát ra trước rồi gọi. Một cuộc gọi ở ngoài sân nói rõ ràng có giá trị hơn một cuộc gọi đứt quãng giữa hành lang đầy khói.

Những việc tưởng cẩn thận nhưng làm mất thời gian

Đi một vòng tìm xem cháy ở đâu. Biết chỗ cháy không giúp bạn thoát nhanh hơn, trừ khi nó nằm ngay trên đường ra. Dò từ phòng này sang phòng khác là tự đi vào khói. Việc dò tìm để lực lượng chữa cháy làm.

Thu dọn giấy tờ, máy tính, tiền. Thứ gì không cầm sẵn trong tay lúc ngồi dậy thì để lại. Giấy tờ làm lại được; vài chục giây đi tìm ngăn kéo thì không lấy lại được.

Mặc quần áo cho chỉnh tề. Ra ngoài bằng đồ ngủ là bình thường. Nếu trời lạnh, vơ một chiếc áo khoác treo gần cửa trên đường đi, không quay lại tủ.

Mở hết cửa sổ cho thoáng. Gió lùa vào có thể làm đám cháy mạnh hơn và kéo khói đi khắp nhà. Mở cửa sổ chỉ có lý khi bạn đang ở lại một phòng để báo hiệu, và chỉ khi bên ngoài không có khói bốc lên.

Tự dập trước rồi mới gọi. Nếu thấy lửa đã lớn hơn một cái thùng rác, hoặc khói đã đầy trần, đó không còn là đám cháy để tự dập. Ra ngoài và gọi 114 trước.

Nhà ống, chung cư, nhà trọ: phút đầu khác nhau ở đâu

Cùng một tiếng chuông nhưng kiểu nhà quyết định lối ra và việc nên làm. Bảng dưới gom các khác biệt chính để mỗi nhà tự điền phần của mình.

Kiểu nhàLối ra đầu tiênĐiểm dễ saiPhương án khi lối chính bị chặn
Nhà ống nhiều tầngCầu thang chung xuống tầng trệt, cửa chínhCháy thường bắt đầu ở tầng trệt (xe, kho hàng, ổ cắm) nên đi xuống là đi về phía khóiLên sân thượng nếu có lối sang nhà bên, hoặc ở lại phòng có cửa sổ, chặn khói, báo vị trí
Chung cưCầu thang thoát hiểm gần nhất theo sơ đồ tầngBấm thang máy theo thói quen; để cửa ngăn cháy mởỞ lại căn hộ, chặn khe cửa, ra ban công báo hiệu, gọi 114 báo số căn
Nhà trọ nhiều tầngCầu thang chung, cửa ra hẻmXe máy để kín lối tầng trệt; cửa sắt khoá, không biết chìa ở đâuLối thoát phụ chủ nhà bố trí; nếu không có thì ở lại phòng, báo hiệu ra cửa sổ

Điền cột cuối cho chính nhà mình là việc nên làm ngay hôm nay, không phải lúc chuông kêu. Nếu cột đó đang để trống, đó là chỗ cả nhà cần bàn và hỏi thêm cảnh sát PCCC địa phương.

Khi nào đổi ý: ở lại thay vì cố ra

Cửa phòng nóng hoặc khói lùa qua khe. Đó là dấu hiệu đám cháy hay khói nóng ở ngay bên kia. Giữ cửa đóng, chặn khe bằng khăn ướt, gọi 114 và ra cửa sổ báo hiệu. Ở lại sau một cánh cửa đóng không phải là bỏ cuộc mà là chọn chỗ còn thở được.

Mở hé thấy hành lang khói đen dày, không nhìn thấy tay mình. Đi xuyên qua lớp khói đó, dù chỉ vài chục bước, là rủi ro lớn hơn ở lại. Đóng cửa và chuyển sang phương án chờ cứu.

Cầu thang là lối duy nhất và khói đang bốc lên từ dưới. Trong nhà ống, đây là tình huống điển hình. Đi lên phía sân thượng chỉ có nghĩa khi có lối sang nhà bên hoặc chỗ thoáng chờ cứu; nếu không, chọn một phòng có cửa sổ ra đường, đóng cửa, chặn khói.

Đã đi ra nhưng bị khói ép quay lại. Quay vào phòng gần nhất còn cửa đóng được, không đi tiếp về phía khói. Đóng cửa, chặn khe, gọi 114 báo đúng phòng mình đang ở. Nhớ rằng thang dây chỉ được tính tới khi phòng không còn giữ được, nhà thấp tầng và thang đã lắp sẵn đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.

Một đêm ở Hải Phòng: ví dụ giả định

Nhà chị Hạnh ở Hải Phòng là nhà ống bốn tầng, tầng trệt để xe và hàng tạp hoá, hai vợ chồng ngủ tầng hai, hai con ngủ tầng ba, bà nội ngủ tầng bốn. Khoảng hai giờ sáng đầu báo khói ở chiếu nghỉ tầng hai kêu. Anh chồng ngồi dậy, cầm đèn pin, hé cửa thì thấy cầu thang phía dưới đã có khói xám bốc lên.

Đây đúng là tình huống nhà ống hay gặp: đi xuống là đi vào khói. Anh không xuống tầng trệt xem cháy gì. Chị Hạnh gọi 114 ngay trong phòng, báo địa chỉ, nói cháy từ tầng trệt, cả nhà năm người đang ở tầng hai, ba, bốn. Anh lên tầng ba đưa hai con lên tầng bốn với bà, đóng cửa từng tầng sau lưng, rồi cả nhà ra sân thượng nơi có lối sang mái nhà bên mà hai nhà đã thống nhất từ trước.

Điều làm nên khác biệt ở đây không phải thang dây hay thiết bị gì, mà là ba thứ: cả nhà dậy ngay, không ai đi xuống dò, và lối thứ hai đã được bàn từ trước. Nếu không có lối sang nhà bên, phương án sẽ là ở lại phòng có cửa sổ, chặn khe cửa và báo hiệu, chờ lực lượng chữa cháy.

Chuẩn bị gì từ hôm nay để phút đầu chạy trơn

Phần chuẩn bị không cần nhiều tiền, chủ yếu là sắp đặt sẵn để lúc tối và vội tay không phải nghĩ.

  • Mỗi giường một đèn pin để cùng một chỗ cố định, đầu giường hoặc chân giường, ai cũng biết.
  • Chìa khoá cửa chính, cửa sắt, cửa lên sân thượng treo ở móc cố định gần cửa, không để trong túi xách.
  • Thống nhất một câu hô ngắn và một điểm hẹn bên ngoài nhà, ví dụ đầu hẻm hoặc cột điện trước nhà bên.
  • Phân công người lớn: ai gọi 114, ai lo trẻ nhỏ, ai lo người già. Phần lập kế hoạch thoát hiểm cả nhà và người cần hỗ trợ đặc biệt nên làm riêng một buổi.
  • Đóng cửa phòng ngủ khi ngủ. Cửa đóng chặn khói và nhiệt thêm một khoảng thời gian quý.
  • Thử cho trẻ nghe tiếng chuông báo cháy lúc ban ngày để chúng nhận ra và không trốn vào gầm giường hay tủ.

Câu cả nhà nên hỏi nhau: nếu chuông kêu lúc này, ai sẽ là người đầu tiên đi xuống, và người đó sẽ làm gì nếu thấy khói ở cầu thang? Trả lời được câu đó là phút đầu đã chuẩn bị xong một nửa.

Câu hỏi thường gặp

Chuông báo cháy kêu nhưng không thấy khói, có cần ra ngoài không?

Có. Không thấy khói trong phòng không có nghĩa là không có cháy ở chỗ khác trong nhà hay trong toà nhà. Hãy làm theo trình tự thoát ra, sau đó kiểm tra lại cùng ban quản lý hoặc lực lượng chữa cháy rồi mới quay về.

Có nên đánh thức hàng xóm trước rồi mới thoát không?

Trên đường ra, gõ cửa và hô to ở các căn liền kề là việc nên làm và tốn ít thời gian. Nhưng đừng dừng lại ở hành lang có khói để chờ họ mở cửa. Ra ngoài rồi báo 114 rằng còn người trong các căn đó.

Đang ngủ ở tầng trên mà cháy dưới tầng trệt thì có xuống không?

Chỉ đi xuống khi cầu thang còn thông và không có khói dày. Nếu đã thấy khói bốc lên cầu thang, đừng đi xuống. Dùng lối thứ hai nếu nhà có, hoặc ở lại phòng có cửa sổ, chặn khói và gọi 114 báo vị trí.

Có nên cầm theo điện thoại khi thoát ra không?

Nếu điện thoại nằm ngay đầu giường thì cầm theo, vì nó giúp bạn gọi 114 và có đèn. Nếu phải đi tìm thì bỏ qua, mượn máy người khác hoặc nhờ hàng xóm gọi khi đã ra tới ngoài.

Trẻ nhỏ sợ tiếng chuông và trốn vào tủ thì làm sao?

Đây là phản xạ hay gặp ở trẻ. Cách phòng là cho trẻ nghe tiếng chuông lúc ban ngày, giải thích rằng chuông kêu là phải ra chỗ người lớn chứ không trốn. Khi có cháy, người lớn vào phòng trẻ phải kiểm cả gầm giường và tủ.

Chuông kêu nhầm nhiều lần thì có nên tháo đầu báo khói ra không?

Không nên tháo. Kêu nhầm thường do vị trí lắp quá gần bếp, nhà tắm hoặc do pin yếu, bụi bám. Hãy nhờ thợ hoặc người bán xem lại vị trí và tình trạng thiết bị thay vì tháo bỏ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138