ThangDay.comThang Dây
Khi có cháy: quyết định trong vài phút

Bò thấp thoát qua hành lang có khói: tư thế, bám tường và khi nào phải quay vào

Khói dồn lên cao nên đi qua hành lang có khói phải cúi thấp hoặc bò bằng tay và gối, một tay bám tường, đếm cửa. Khói dày, nóng, mất hướng thì quay về phòng đóng cửa.

Low angle view of an empty apartment corridor with a closed grey fire door at the far end, a hand resting on the wall near the floor, soft daylight

Khi phải đi qua hành lang hay cầu thang có khói, hãy cúi thấp hoặc bò bằng tay và đầu gối, giữ đầu thấp dưới lớp khói, một tay bám tường để không lạc, đếm số cửa tới lối thoát và đóng cửa sau lưng. Nếu khói đen dày tới mức không thấy tay, hơi nóng phả vào mặt, hay bạn bắt đầu mất phương hướng, quay về căn phòng gần nhất còn đóng cửa được và chuyển sang chờ cứu.

Khói nguy hiểm không chỉ vì làm cay mắt. Khói của đồ nội thất, nệm, nhựa, dây điện chứa khí độc không màu không mùi, làm người ta choáng và lú lẫn trước khi kịp nhận ra. Bài này tập trung vào vài chục bước chân giữa cửa phòng và cầu thang thoát hiểm: tư thế, giữ hướng, dấu hiệu phải dừng. Lối đầu tiên vẫn là cầu thang bộ; gọi 114 càng sớm càng tốt; thang dây chỉ là phương án cuối.

Khói đi theo đường nào và vì sao phải hạ thấp người

Khói của đám cháy nóng hơn không khí xung quanh nên bốc lên trần trước, rồi tràn ngang dọc theo trần hành lang, sau đó dày dần xuống phía dưới. Ở những phút đầu, thường có một khoảng sát sàn còn nhìn được và ít nóng hơn. Khoảng đó mỏng dần theo thời gian, nên đi càng sớm càng tốt.

Hạ thấp người giúp ba việc: mắt nhìn được đường đi, mũi hít ít khói hơn, và mặt tránh được lớp khí nóng phía trên. Người đứng thẳng đi nhanh trong khói thường bị khói che mắt và hít đúng lớp khí độc nhất. Người bò thấp đi chậm hơn nhưng giữ được tỉnh táo lâu hơn.

Cũng cần hiểu đúng giới hạn: khoảng sát sàn không phải là không khí sạch, chỉ là đỡ hơn. Khí độc vẫn có ở đó. Vì vậy mục tiêu là đi qua thật nhanh trong tư thế thấp, không phải nằm đó chờ. Không có khoảng nào trong hành lang khói là chỗ an toàn để dừng lại nghỉ, gọi điện hay chờ người nhà.

Một điều nữa ít người để ý: khói làm mắt cay và chảy nước, người ta có xu hướng nhắm mắt lại rồi đi theo cảm giác. Đó là lúc tay bám tường và việc đếm cửa phát huy tác dụng. Nhìn được thì tốt, nhưng đừng để việc đi đúng hướng phụ thuộc hoàn toàn vào mắt.

Chọn tư thế theo độ dày của khói

Không phải lúc nào cũng phải bò. Tư thế phù hợp tuỳ vào khói và khoảng cách tới lối ra. Bảng dưới là cách đọc nhanh.

Bạn thấy gìTư thếLưu ý
Khói mỏng sát trần, vẫn thấy rõ cuối hành langCúi người, đi nhanh, một tay chạm tườngĐi ngay, không dừng lại xem
Khói xuống ngang đầu, mắt cay, khó thở khi đứngKhom thấp hoặc bò bằng tay và đầu gốiGiữ đầu thấp, bò đều, không bò sấp bụng vì quá chậm
Chỉ còn thấy được một khoảng sát sànBò bằng tay và đầu gối, mặt gần sànLối ra phải thật gần; nếu còn xa, cân nhắc quay về
Khói đen đặc, nóng phả vào mặt, không thấy tayKhông đi tiếpQuay về phòng đóng cửa, chặn khe, gọi 114

Bò bằng tay và đầu gối nhanh hơn trườn sấp bụng và vẫn giữ được đầu thấp. Người mang trẻ nhỏ thì ôm trẻ sát người, cúi thấp hết mức có thể, đi men tường. Người già khó bò thì khom thấp, có người dìu ở phía tường.

Một lưu ý về tốc độ: trong khói, đi đều quan trọng hơn đi nhanh. Người chạy thường va đập, ngã, đánh rơi đèn, rồi phải dừng lại tìm. Người đi đều, thấp, giữ tay trên tường thường tới cầu thang sớm hơn.

Giữ hướng trong khói: bám tường và đếm cửa

Mất phương hướng trong khói xảy ra nhanh hơn nhiều người tưởng, kể cả trong nhà mình. Cách chống lạc đơn giản nhất là có một quy tắc cố định và làm theo nó từ đầu.

  1. Ngay khi bước ra khỏi phòng, đặt một tay lên tường phía có cầu thang thoát hiểm và không rời tay khỏi tường cho tới khi tới cửa buồng thang.
  2. Đếm số cửa đi qua. Ở chung cư, nên biết từ trước cửa căn hộ mình cách cầu thang thoát hiểm bao nhiêu cánh cửa, theo cả hai hướng.
  3. Nếu chạm phải góc tường, tủ hay vật cản, đi vòng qua bằng cách giữ tay trên tường, không cắt ngang khoảng trống giữa hành lang.
  4. Khi tới cầu thang, bám tay vịn, đi xuống từng bậc, giữ người thấp. Có thể ngồi xuống đi lùi từng bậc nếu khói dày.
  5. Qua mỗi cửa ngăn cháy thì để nó tự đóng lại sau lưng, không chèn giữ.

Đếm cửa nghe có vẻ thừa ở nhà mình, nhưng trong khói dày không nhìn thấy gì, con số đó là thứ duy nhất cho bạn biết đã đi được bao xa. Cả nhà nên cùng đếm một lần lúc bình thường, nhắm mắt đi thử từ cửa căn hộ tới cửa buồng thang.

Khăn ướt che mũi: đỡ được gì, không đỡ được gì

Đỡ được một phần bụi và hơi nóng. Khăn ướt che mũi miệng làm dịu cảm giác rát, chặn bớt hạt bụi khói to. Nếu có sẵn khăn và nước ngay trong tầm tay thì dùng.

Không lọc được khí độc. Khí độc không màu không mùi trong khói đi xuyên qua khăn ướt. Che khăn mà vẫn đi chậm trong khói dày thì vẫn nguy hiểm như thường. Đừng để chiếc khăn tạo cảm giác yên tâm giả.

Không quay lại tìm nước để làm ướt. Mất vài chục giây vào nhà tắm tìm khăn và mở vòi là mất đúng khoảng thời gian hành lang còn đi được. Có sẵn thì dùng, không có thì đi ngay.

Không dừng lại giữa đường để che khăn cho người khác. Nếu đi cùng trẻ nhỏ, chuẩn bị khăn cho trẻ ngay trong phòng trước khi bước ra. Ra tới hành lang rồi thì việc duy nhất là đi tiếp, giữ trẻ sát người và cúi thấp.

Mặt nạ lọc khói có giới hạn riêng. Nếu nhà đã trang bị mặt nạ lọc khói, dùng đúng hướng dẫn của nhà sản xuất và nhớ rằng nó chỉ cho thêm một khoảng thời gian ngắn để thoát ra, không phải để ở lại trong khói hay quay vào.

Dấu hiệu phải dừng lại và quay về

Quyết định quay về là quyết định khó nhất khi đang đi giữa hành lang, vì cảm giác ai cũng muốn cố thêm vài bước. Vài dấu hiệu dưới đây nghĩa là phía trước nguy hiểm hơn phía sau.

  • Khói đen dày tới mức không thấy bàn tay của chính mình dù đã hạ sát sàn.
  • Hơi nóng phả vào mặt hoặc lưng, sàn hay tường dưới tay nóng lên rõ.
  • Bạn bắt đầu thấy chóng mặt, buồn ngủ, đầu óc lơ mơ hay không còn nhớ đã qua bao nhiêu cửa.
  • Cửa buồng thang nóng khi sờ, hoặc mở hé thấy khói trong buồng thang dày hơn ngoài hành lang.
  • Nghe tiếng lửa, thấy ánh lửa ở phía trước.

Khi quay về, đi theo đúng bức tường đã bám, đếm ngược số cửa. Vào phòng gần nhất có cửa đóng được, ưu tiên phòng có cửa sổ ra ngoài. Đóng cửa, chặn khe dưới bằng khăn hoặc quần áo, gọi 114 báo đúng vị trí. Ở chung cư cao tầng, ở lại căn hộ kín cửa thường an toàn hơn đi tiếp trong khói dày; thang dây không phù hợp ở tầng cao.

Chuẩn bị hành lang và đường đi từ hôm nay

Đường đi qua khói chỉ thông khi lúc bình thường nó đã thông. Ở chung cư và nhà trọ, hành lang thường bị lấn dần bởi đồ của chính cư dân. Mỗi thứ dưới đây là một vật cản khi phải bò trong bóng tối.

  • Kệ giày, thùng xốp, chậu cây đặt dọc hành lang: trong khói bạn sẽ đụng phải, mất hướng tay bám tường, hoặc vấp ngã.
  • Xe đạp, xe đẩy em bé, xe máy để trong hành lang hay chiếu nghỉ cầu thang: vừa chặn lối vừa là thứ có thể cháy.
  • Cửa ngăn cháy bị chèn mở bằng chèn gỗ hay dây buộc cho tiện đi lại: khói sẽ tràn thẳng vào buồng thang, lối thoát chính thành lối khói.
  • Đèn chỉ dẫn và đèn khẩn cấp hỏng không ai báo: góp ý với ban quản lý hoặc chủ nhà.
  • Cửa buồng thang bị khoá để chống trộm: hỏi ngay ban quản lý; lối thoát nạn bị khoá là việc cần báo cảnh sát PCCC địa phương nếu không được xử lý.

Câu đáng hỏi ở cuộc họp cư dân hay khi nói chuyện với chủ trọ: nếu hành lang tầng mình đầy khói lúc nửa đêm, người ở căn cuối dãy có bò được tới cầu thang mà không đụng vật gì không? Nếu câu trả lời là không, đó là việc cần làm trước cả chuyện mua thêm thiết bị.

Ví dụ: chung cư năm tầng ở Cần Thơ

Nhà anh Lộc ở tầng bốn một chung cư năm tầng ở Cần Thơ, hành lang dài, cầu thang thoát hiểm ở hai đầu. Một tối, chuông báo cháy kêu, anh mở hé cửa và thấy khói xám xuống tới ngang vai. Hai vợ chồng đã đếm từ trước: từ cửa nhà mình tới cầu thang bên trái là ba cửa, bên phải là sáu cửa.

Khói có vẻ bốc từ phía bên phải. Anh dặn vợ bám vạt áo mình, cả hai khom thấp, tay trái anh đặt lên tường, đi về phía bên trái, đếm một, hai, ba. Cửa buồng thang mát, anh mở hé, trong buồng thang ít khói. Hai người vào và để cửa tự đóng, đi xuống, vừa đi vừa gọi 114.

Nếu cầu thang bên trái cũng đầy khói, quyết định đúng là đếm ngược ba cửa về nhà, đóng cửa, chặn khe, ra ban công báo hiệu. Ba cửa là khoảng ngắn, họ có thể quay về kịp. Còn nếu chỉ có lối bên phải sáu cửa đi xuyên qua chỗ khói đang dày lên, hầu như chắc chắn nên ở lại căn hộ. Con số đếm sẵn từ trước là thứ giúp họ quyết định trong vài giây thay vì đứng phân vân giữa hành lang.

Câu hỏi thường gặp

Bò thấp khi có khói thì nên bò sấp hay bò bằng gối?

Bò bằng tay và đầu gối, giữ đầu thấp. Cách này nhanh hơn trườn sấp bụng mà vẫn giữ mặt dưới lớp khói dày. Chỉ hạ sát hơn khi khoảng nhìn được đã rất mỏng, và lúc đó lối ra phải ở thật gần.

Có nên nín thở khi chạy qua hành lang có khói không?

Không nên tính chuyện nín thở để chạy xuyên qua. Người hoảng loạn không nín thở được lâu và sẽ hít mạnh đúng lúc ở giữa khói. Hạ thấp người, thở ngắn, đi đều về phía lối ra là cách thực tế hơn.

Không có khăn ướt thì có nên dùng áo che mũi không?

Có thể kéo cổ áo hay khăn khô che mũi miệng để đỡ rát và chặn bớt bụi, nhưng nó không lọc được khí độc. Quan trọng hơn vẫn là tư thế thấp và thời gian ở trong khói càng ngắn càng tốt.

Đi xuống cầu thang khi có khói thì đi thế nào?

Bám tay vịn, hạ thấp người, đi xuống từng bậc. Nếu khói dày, ngồi xuống và đi lùi từng bậc để giữ đầu thấp mà không ngã. Nếu khói trong buồng thang dày hơn hẳn và nóng, quay về tầng mình, tìm phòng đóng cửa và gọi 114.

Trong khói có nên đi lên tầng trên không?

Chỉ đi lên khi cầu thang bên dưới bị chặn và tầng trên hay sân thượng có chỗ thoáng chờ cứu hoặc lối sang nhà bên đã biết chắc. Khói cũng bốc lên, nên đi lên mà không có đích rõ ràng có thể là đi vào chỗ khói dồn.

Đã ra khỏi khói mà vẫn ho, chóng mặt thì làm gì?

Báo ngay cho lực lượng cứu hộ hoặc gọi 115. Hít khói có thể gây tổn thương mà triệu chứng nặng lên sau đó, nên cần được nhân viên y tế kiểm tra, không tự xử lý ở nhà.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138