ThangDay.comThang Dây
Khi có cháy: quyết định trong vài phút

Có nên xuống bằng thang dây khi cháy: năm câu hỏi quyết định trong vài phút

Thang dây chỉ dùng khi lối chính bị chặn, phòng không giữ được, nhà thấp tầng, thang đã lắp sẵn, bên dưới không có lửa. Thiếu một điều thì ở lại chặn khói và chờ cứu.

Folded rope ladder resting in an open storage box under a second floor window of a small house, a man kneeling beside it seen from behind, daylight

Chỉ nên xuống bằng thang dây khi cùng lúc có đủ các điều kiện: cầu thang và lối chính đã bị khói lửa chặn, căn phòng bạn đang ở không còn giữ được, nhà thấp tầng và thang đủ dài theo nhãn của nhà sản xuất, thang đã có điểm neo sẵn, bên dưới cửa sổ không có lửa hay khói phả ra, và người xuống đủ sức tự bám. Thiếu một trong số đó, ở lại phòng đóng kín, chặn khói, gọi 114 và báo hiệu thường là lựa chọn an toàn hơn.

Nhiều gia đình mua thang dây với ý nghĩ có nó thì khi cháy cứ thế mà xuống. Thực tế ngược lại: thang dây là phương án cuối, dùng khi những lựa chọn khác đã hết. Bài này không hướng dẫn cách trèo; nó giúp bạn trả lời câu hỏi khó hơn, là có nên trèo hay không, trong vài phút đầy áp lực.

Thang dây đứng ở đâu trong thứ tự lựa chọn

Khi có cháy, thứ tự lựa chọn của một gia đình thường là: thứ nhất, đi ra bằng cầu thang bộ, cầu thang thoát hiểm, cửa chính, và gọi 114. Thứ hai, nếu lối đó bị chặn, dùng lối thứ hai đã bố trí sẵn như sân thượng sang nhà bên. Thứ ba, nếu không còn lối nào, ở lại một phòng có cửa đóng kín và cửa sổ, chặn khói, báo hiệu, chờ lực lượng cứu. Chỉ khi phương án thứ ba không còn giữ được, thang dây hay dây hạ chậm mới được tính tới.

Lý do thang dây đứng cuối cùng không phải vì nó kém, mà vì trèo xuống một chiếc thang dây đung đưa từ cửa sổ, trong lúc hoảng, tay run, có khi trong bóng tối, là việc có rủi ro thật. Người không quen có thể trượt chân, kẹt chân giữa bậc và tường, hoặc mất sức giữa chừng. Lực lượng chữa cháy có phương tiện và kỹ năng để đưa người xuống an toàn hơn, và họ thường tới nhanh hơn người đang hoảng nghĩ.

Vì vậy câu hỏi không phải là "nhà có thang không" mà là "lúc này, ở chỗ này, xuống bằng thang có an toàn hơn chờ không".

Năm câu hỏi theo thứ tự

Hỏi theo đúng thứ tự dưới đây. Câu nào trả lời "không" thì dừng lại ở đó, quay về phương án chờ cứu đúng cách.

  1. Lối chính đã thật sự bị chặn chưa? Đã sờ cửa, mở hé, thấy cầu thang đầy khói hay có lửa. Nếu lối chính còn đi được, đi lối chính.
  2. Phòng đang ở còn giữ được không? Đã đóng cửa, chặn khe mà khói vẫn lọt vào nhiều, phòng nóng lên rõ, sát sàn cũng khó thở. Nếu phòng vẫn giữ được, ở lại và báo hiệu.
  3. Nhà có thấp tầng và thang đủ dài không? Thang phải chạm được tới mặt đất hoặc mái bên dưới theo đúng nhãn của nhà sản xuất, móc đã có điểm neo chắc ở chính cửa sổ hay ban công này. Thang chưa lắp, chưa từng mở thử thì không phải lúc này mới tính.
  4. Bên dưới có an toàn không? Cửa sổ các tầng dưới không phả lửa hay khói ra, mặt đất bên dưới trống, không có mái tôn, dây điện, chuồng cọp chắn đường.
  5. Người xuống có đủ sức tự bám không? Người lớn khoẻ, đã tập lắp và mở thang trong nhà. Người già yếu, trẻ nhỏ không tự bám được thì không để họ tự xuống.

Nếu đang liên lạc được với 114, báo cho tổng đài bạn đang cân nhắc xuống bằng thang và làm theo hướng dẫn. Người điều phối có thể biết xe đã tới đâu, và đôi khi lời khuyên đúng là chờ thêm ít phút.

Đọc nhanh vài tình huống thường gặp

Bảng dưới gom một số tình huống để thấy năm câu hỏi áp vào thực tế ra sao. Đây là nguyên tắc chung, không thay cho hướng dẫn của lực lượng chữa cháy tại chỗ.

Tình huốngThang dâyPhương án đúng hơn
Nhà hai tầng, cầu thang đầy khói, phòng ngủ tầng hai khói lọt vào nhiều, thang đã neo sẵn, sân dưới trốngCó thể cân nhắcBáo 114, người lớn khoẻ xuống trước để đỡ từ dưới, người còn lại xuống lần lượt
Nhà ống bốn tầng, cầu thang có khói, phòng còn kín, chưa từng mở thử thangKhông nênỞ lại, chặn khói, gọi 114, báo hiệu ra mặt đường
Chung cư tầng tám, hành lang đầy khóiKhông phù hợpỞ lại căn hộ, chặn khe cửa, ra ban công báo hiệu, báo số căn cho 114
Nhà ba tầng, cửa sổ tầng dưới đang phả khói raKhông nênTìm phòng khác phía ngược lại, đóng cửa, chờ cứu
Nhà hai tầng, chỉ có hai ông bà lớn tuổi, phòng còn giữ đượcKhông nên tự xuốngỞ lại, chặn khói, gọi 114 nói rõ người già cần trợ giúp

Các tình huống trong bảng là giả định để minh hoạ. Mỗi ngôi nhà có khác biệt riêng; chiều dài và tải trọng của thang luôn theo nhãn và hướng dẫn của nhà sản xuất, không theo phỏng đoán.

Khi câu trả lời là không: chờ cứu cũng là quyết định

Chờ không phải là bị động. Đóng cửa, chặn khe, gọi 114, báo hiệu, giữ người thấp, làm ướt lại khăn: đó là cả một chuỗi việc chủ động giữ cho căn phòng còn thở được.

Người cứu tìm người chờ dễ hơn người đang leo. Người đứng báo hiệu ở cửa sổ có vị trí rõ ràng. Người đang treo giữa chừng trên thang dây khó được hỗ trợ hơn nhiều nếu gặp sự cố.

Không đổi ý giữa chừng. Đã chọn chờ thì không mở cửa phòng ra xem lại cầu thang mỗi phút. Mỗi lần mở là một lần khói tràn vào và làm hỏng chính phương án đang chọn.

Nói rõ với tổng đài là nhà có thang dây. Thông tin này giúp người điều phối cân nhắc. Họ có thể hướng dẫn bạn thả thang xuống chờ sẵn hoặc dặn tuyệt đối không dùng, tuỳ tình hình bên dưới mà bạn không thấy được.

Nhà cao tầng thì gần như luôn là chờ. Ở tầng cao, thang dây thường không phù hợp. Phương án là ở lại căn hộ có cửa đóng kín, chặn khói, báo vị trí, hoặc dùng buồng lánh nạn nếu toà nhà có và còn tới được an toàn.

Nếu quyết định dùng: vài điều không được quên

Phần hướng dẫn chi tiết cách mở thang và cách trèo có ở chuyên mục về cách dùng và tập dùng. Ở đây chỉ là những điều cần nhớ ngay lúc quyết định:

  • Báo cho 114 biết bạn bắt đầu xuống bằng thang, từ cửa sổ nào, mấy người.
  • Kiểm lại móc thang đã cài chắc vào điểm neo, thả hết chiều dài thang xuống, nhìn thấy chân thang chạm đất hoặc mái bên dưới.
  • Mỗi lúc chỉ một người trên thang, trừ khi nhãn của nhà sản xuất ghi khác.
  • Người lớn khoẻ, có kinh nghiệm xuống trước để đỡ và giữ chân thang cho người sau.
  • Không mang theo đồ đạc, túi xách. Hai tay để bám, điện thoại cho vào túi quần có khoá kéo.
  • Xuống tới đất thì tránh xa khỏi tường nhà, không đứng ngay dưới cửa sổ người kế tiếp đang xuống.

Nếu trong lúc chuẩn bị, bạn thấy móc không cài chắc, thang bị rối không gỡ được, hay bên dưới bắt đầu có khói phả ra, dừng lại và quay về phương án chờ. Đó là lựa chọn đúng chứ không phải thất bại.

Hai ví dụ, hai quyết định ngược nhau

Nhà anh Quang ở Nghệ An là nhà hai tầng, phòng ngủ tầng hai có cửa sổ nhìn ra sân trước. Anh đã lắp thang dây với móc cài vào điểm neo do thợ khoan sẵn dưới bậu cửa, và cả nhà đã mở thử thang trong nhà hai lần. Đêm nọ cầu thang đầy khói từ bếp dưới nhà, khói lọt qua khe cửa phòng ngủ nhiều dù đã chặn. Anh gọi 114, báo đang cân nhắc xuống bằng thang. Sân dưới trống, cửa sổ tầng một phía sân không có khói. Anh xuống trước, giữ chân thang, rồi vợ xuống, đứa con mười hai tuổi xuống sau cùng với mẹ đỡ ở dưới.

Chị Mai ở tầng sáu một chung cư ở Hà Nội cũng có một bộ thang dây mua từ lâu, cất trong tủ. Một tối hành lang đầy khói. Chị nhìn bộ thang và tự hỏi năm câu: lối chính bị chặn, có; căn hộ còn giữ được, còn, vì cửa căn hộ kín và khói chưa vào; tầng sáu, thang không phù hợp. Chị dừng ở câu thứ hai, chặn khe cửa, gọi 114, ra ban công báo hiệu. Bộ thang nằm yên trong tủ, và đó là quyết định đúng. Lực lượng chữa cháy tiếp cận tầng sáu theo cầu thang sau khi khống chế khói, và căn hộ kín cửa của chị vẫn thở được tới lúc đó.

Hai nhà có cùng một món đồ, nhưng chỉ một nhà đáp ứng đủ điều kiện để dùng nó.

Những điều cả nhà nên quyết từ trước

Năm câu hỏi trên khó trả lời nếu lần đầu nghĩ tới là lúc khói đã vào phòng. Phần lớn có thể quyết từ hôm nay, lúc bình thường:

  • Nhà mình có thật sự hợp thang dây không, hay tầng quá cao, bên dưới quá vướng, nên phương án đúng là chờ cứu.
  • Nếu có thang: đặt ở phòng nào, cửa sổ nào, điểm neo đã nhờ thợ làm chưa, thang có đủ dài theo nhãn không.
  • Ai trong nhà đủ sức dùng thang, ai không nên tự xuống và sẽ ở lại chờ cùng một người lớn.
  • Ai xuống trước để đỡ, ai xuống sau cùng.
  • Cả nhà đã tập lắp và mở thang trong nhà chưa. Tập trèo chỉ ở độ cao thấp, có người giữ, theo hướng dẫn của nhà sản xuất, không tập ở tầng cao.

Nếu trả lời xong mà thấy nhà mình không hợp thang dây, đó cũng là một kết quả tốt: cả nhà sẽ dồn sức vào phương án chờ cứu đúng cách, chuẩn bị khăn, đèn, phòng trú, thay vì yên tâm giả với một món đồ không dùng được.

Câu hỏi thường gặp

Có thang dây rồi thì khi cháy cứ xuống ngay có được không?

Không nên. Thang dây là phương án cuối. Lối chính còn đi được thì đi lối chính; phòng còn giữ được thì ở lại chặn khói và chờ cứu. Chỉ khi các lựa chọn đó đã hết và đủ điều kiện an toàn mới xuống bằng thang.

Nhà mấy tầng thì dùng được thang dây?

Không có con số chung áp cho mọi nhà. Chiều dài và cách dùng phải theo nhãn và hướng dẫn của nhà sản xuất, và thang dây nhìn chung chỉ hợp nhà thấp tầng. Nếu không chắc nhà mình có hợp không, hỏi cảnh sát PCCC địa phương.

Thấy khói phả ra từ cửa sổ tầng dưới thì có xuống không?

Không nên xuống qua chỗ đó. Bạn sẽ phải đi xuyên qua luồng khói nóng và có thể cả lửa. Tìm phòng khác ở phía ngược lại, đóng cửa, chặn khói, gọi 114 và báo hiệu từ đó.

Người già trong nhà có nên tự xuống bằng thang dây không?

Thường là không, vì cần đủ sức bám và bước xuống từng bậc trong lúc thang đung đưa. Người già nên ở lại phòng đóng kín cùng một người lớn, chặn khói, gọi 114 báo rõ có người già cần trợ giúp.

Đang chờ cứu có nên thả thang xuống sẵn không?

Hỏi tổng đài 114 khi đang liên lạc. Thả sẵn thang có thể giúp nếu sau đó cần dùng, nhưng mở cửa sổ để thả cũng có thể đưa khói từ ngoài vào. Làm theo hướng dẫn của người điều phối là cách an toàn nhất.

Chưa từng tập mở thang thì lúc cháy có nên thử không?

Rủi ro cao. Thang chưa từng mở thử dễ bị rối, móc cài sai, mất thời gian và sức. Nếu chưa tập, ưu tiên phương án ở lại chặn khói và chờ cứu. Sau đợt này, tập lắp và mở thang trong nhà là việc nên làm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138