Khi thuê nguyên căn ở ghép mà chủ nhà ở xa, nhóm người thuê nên ngồi lại một buổi để chia rõ: mỗi người có chìa cổng riêng hoặc cổng mở được từ trong, ai nhìn lối ra mỗi tối, đồ khẩn cấp để ở đâu, và khi có chuông hay mùi khét lúc nửa đêm thì ai gọi ai, hẹn nhau ở đâu. Không có ai đứng ra lo thay, nên việc phải chia thành tên người cụ thể.
Lối đầu tiên vẫn là cầu thang; thấy cháy thì báo cả nhà và gọi 114. Thang dây hay lối phụ chỉ là phương án cuối. Nhóm ở ghép làm được nhiều việc không tốn tiền: giữ cầu thang trống, thống nhất chỗ sạc xe, biết nhau ngủ phòng nào. Những gì đụng tới tường, điện, kết cấu thì báo chủ nhà và nhờ thợ.
Nhà ở ghép khác nhà trọ có chủ ở chỗ nào
Trong nhà trọ có chủ ở cùng, ít nhất có một người biết cả toà: chìa ở đâu, công tơ ở đâu, cửa sân thượng mở thế nào. Trong một căn nhà ống thuê nguyên căn cho bốn năm người ở ghép, mỗi người chỉ biết phòng mình. Chủ nhà ở quận khác hoặc tỉnh khác, chỉ ghé lúc thu tiền. Không ai được giao trách nhiệm chung.
Nhà ở ghép cũng hay có thói quen riêng: người về muộn khoá cổng từ trong rồi cất chìa vào phòng, người khác về sau phải gọi mở; xe dựng đầy tầng trệt; ai cũng sạc xe, sạc điện thoại, nấu ăn theo giờ của mình. Không ai sai, nhưng gộp lại thành một ngôi nhà mà không ai biết đường ra có còn thông hay không.
Lợi thế của nhóm ở ghép là số người ít, thường quen biết nhau, dễ ngồi lại nói chuyện. Một buổi bàn bạc có thể giải quyết hầu hết những việc trên.
Buổi ngồi lại đầu tiên: bàn theo thứ tự này
Nên làm trong tuần đầu dọn vào, hoặc ngay khi có người mới. Mất khoảng một giờ, kể cả đi xem nhà:
- Cùng đi một vòng từ tầng trên cùng xuống: ai ngủ phòng nào, cửa lên sân thượng mở thế nào, cửa sổ nào mở được, cầu thang có chất gì.
- Đứng ở tầng trệt, thống nhất lối đi từ chân cầu thang ra cửa luôn trống, xe dựng ở đâu.
- Thống nhất chỗ sạc xe điện xa chân cầu thang và cửa ra, không kéo dây từ phòng xuống.
- Bàn chuyện chìa cổng: mỗi người một chìa, hoặc cổng có then mở được từ trong; không ai cất chìa chung vào phòng riêng.
- Chọn chỗ để đèn pin chung ở mỗi tầng và mỗi người tự có đèn cạnh giường.
- Thống nhất điểm hẹn ngoài nhà và cách báo nhau: hô to, gõ cửa, nhắn nhóm chung.
- Ghi những gì cần chủ nhà làm (báo khói, cửa cuốn mở tay, ô thoát hiểm chuồng cọp) và chọn một người gửi đề nghị.
Kết quả buổi này nên ghi thành một tin nhắn ghim trong nhóm chung, kèm tên người nhận từng việc. Người mới dọn vào đọc tin đó và được đi một vòng.
Chia việc theo tên người
Việc chung mà không có tên ai thì không ai làm. Một bảng chia việc mẫu cho nhà bốn tầng năm người:
| Việc | Ai nhận | Khi nào |
|---|---|---|
| Nhìn tầng trệt mỗi tối: lối đi trống, góc sạc đúng chỗ, cửa ra mở được | Người về muộn nhất | Trước khi đi ngủ |
| Gõ cửa gọi các phòng khi có chuông hoặc mùi khét | Người ở phòng gần cầu thang mỗi tầng | Khi có chuyện |
| Gọi 114 | Ai thấy trước gọi trước | Ngay khi thấy khói, lửa |
| Mở cửa cuốn bằng tay | Hai người ở tầng trệt, tầng hai | Khi có chuyện, cả khi mất điện |
| Liên lạc chủ nhà về sửa chữa | Một người đại diện | Khi có việc cần chủ làm |
| Đếm người ở điểm hẹn | Người ra đầu tiên | Khi đã ra ngoài |
Đổi người khi có ai chuyển đi. Bảng này nên ngắn tới mức ai cũng nhớ việc của mình mà không cần mở điện thoại.
Đồ khẩn cấp: cái gì chung, cái gì riêng
Nhóm ở ghép hay mua chung một món rồi không ai biết nó ở đâu. Chia rõ đồ chung và đồ riêng giúp tìm được trong bóng tối:
- Riêng mỗi người: đèn pin hoặc đèn sạc cạnh giường, dép, điện thoại sạc ở chỗ cố định gần cửa phòng, chìa cổng.
- Riêng mỗi phòng: một chiếc khăn lớn để chặn khe cửa nếu phải ở lại trong phòng.
- Chung mỗi tầng: một đèn ở chiếu nghỉ hoặc đầu hành lang, chỗ ai đi qua cũng thấy.
- Chung cả nhà: báo khói ở cầu thang và tầng trệt do chủ nhà lắp hoặc nhóm đề nghị lắp; bình chữa cháy nếu có, đặt gần cửa ra chứ không trong góc khuất.
- Chung cả nhà: một tin nhắn ghim có địa chỉ đầy đủ, điểm hẹn, chỗ để đồ, tên người nhận việc.
Không cần mua nhiều. Phần lớn những thứ trên là đồ ai cũng có sẵn, chỉ cần đặt đúng chỗ và cả nhà biết chỗ. Thiết bị thoát hiểm chuyên dụng như thang dây, mặt nạ lọc khói là chuyện bàn sau khi cầu thang, cổng và lối phụ đã ổn.
Chuông kêu lúc nửa đêm: thứ tự đã thống nhất
Phần này nên được cả nhóm đọc to một lần trong buổi ngồi lại, để khi có chuyện ai cũng làm theo cùng một thứ tự:
- Ai nghe chuông hoặc ngửi thấy khét trước thì hô to và nhắn nhóm chung một chữ ngắn đã thống nhất.
- Người ở phòng gần cầu thang mỗi tầng gõ cửa các phòng cùng tầng, rồi đi xuống, không quay lại.
- Ai thấy khói hoặc lửa thì gọi 114 ngay, nói địa chỉ, tầng, số người trong nhà.
- Người ở tầng trệt, tầng hai mở cửa cuốn hoặc cửa nách, giữ lối đi thông.
- Mọi người xuống theo cầu thang nếu còn đi được; nếu khói đã đầy cầu thang thì lên lối phụ đã biết hoặc vào phòng, đóng cửa, chặn khe, gọi 114 báo vị trí.
- Ra tới điểm hẹn thì đếm người; thiếu ai thì báo lực lượng cứu hộ người đó ngủ phòng nào, không tự quay vào.
Nếu chuông báo nhầm, cả nhóm vẫn được một lần tập thật. Nói với nhau xem bước nào lúng túng để sửa, thay vì càu nhàu vì mất ngủ.
Ví dụ: năm người ở ghép trong nhà ống ở Hải Phòng
Nhóm năm bạn mới đi làm thuê nguyên một căn nhà ống bốn tầng ở Hải Phòng, chủ nhà sống ở tỉnh khác. Tuần đầu, mọi thứ diễn ra theo thói quen của từng người: cổng khoá ổ, chìa chung treo ở phòng tầng hai; ba chiếc xe máy và một xe điện dựng kín tầng trệt; xe điện sạc bằng ổ cắm ngay dưới gầm cầu thang. Cửa lên sân thượng có then, nhưng không ai từng mở.
Một tối, cả nhóm ngồi lại. Kết quả: đánh thêm bốn chìa cổng cho mỗi người; dựng xe một bên, chừa lối đi; chuyển chỗ sạc ra gần cửa sau, đề nghị chủ nhà cho thợ điện đi dây riêng; mỗi người đặt đèn cạnh giường; cả nhóm lên mở thử cửa sân thượng, thấy then cứng, tra dầu cho trơn. Một bạn nhận việc nhắn chủ nhà xin lắp báo khói ở cầu thang.
Chủ nhà đồng ý lắp báo khói và đi dây điện cho góc sạc, chi phí trừ vào tiền nhà tháng sau. Toàn bộ mất hai tuần, phần tốn công nhất là thống nhất chuyện chìa khoá, vì ai cũng quen cách cũ.
Nói với chủ nhà: những gì nhóm không tự làm
Báo khói, đèn khẩn cấp. Đề nghị chủ nhà lắp hoặc cho phép nhóm tự mua nhờ thợ lắp, thống nhất ai chịu chi phí. Khoan trần, đi dây là việc của thợ.
Chuồng cọp hàn kín. Nếu cửa sổ các phòng bị hàn kín, đề nghị chủ nhà nhờ thợ làm ô thoát hiểm có khoá mở từ trong. Nhóm không tự cắt.
Đường điện cho góc sạc. Thay vì kéo ổ nối dài, đề nghị chủ nhà cho thợ đi một đường dây riêng ra chỗ sạc hợp lý.
Cửa cuốn mở tay. Kiểm xem cửa cuốn có mở được khi mất điện không; nếu không, báo chủ nhà sửa. Khi thợ tới, nhờ thợ chỉ luôn cách mở cho cả nhóm, không chỉ cho người đại diện.
Cửa lên sân thượng. Nếu cửa sân thượng khoá ổ mà chủ nhà giữ chìa, đề nghị đổi sang then cài phía trong hoặc giao chìa cho nhóm, treo cố định cạnh cửa.
Ghi lại bằng tin nhắn. Mọi đề nghị gửi bằng tin nhắn có ảnh, để chủ nhà xem lúc rảnh và để hai bên cùng nhớ đã thống nhất gì. Phần pháp lý với nhà cho thuê nguyên căn, nếu cần, hỏi cảnh sát PCCC địa phương.
Chỗ nhóm ở ghép hay vấp
Chìa chung cất trong phòng riêng. Người giữ chìa đi vắng hoặc ngủ say, cổng thành chỗ nhốt người. Mỗi người một chìa, hoặc then mở từ trong.
Ai cũng nghĩ người khác đã kiểm. Cửa sân thượng, cửa cuốn, góc sạc: không giao tên thì không ai nhìn. Bảng chia việc có tên là để chặn chuyện này.
Khách qua đêm không biết gì. Bạn bè, người yêu, người nhà ở lại vài đêm không biết đường ra. Người mời khách chỉ cho khách một lần.
Không nói khi có người mới. Người cũ chuyển đi mang theo những gì đã thống nhất. Người mới dọn vào cần được đi một vòng và đọc tin ghim.
Ngại nói vì sợ mất lòng. Nhắc bạn cùng nhà đừng sạc xe dưới gầm cầu thang có thể khó nói. Nói về lý do chung, đường ra của cả nhà, dễ được nghe hơn là chỉ trích thói quen.
Nấu nướng khuya rồi đi ngủ. Bếp ga chung ở tầng trệt hay tầng hai, nồi để lửa nhỏ rồi quên là chuyện gặp trong nhiều nhà ở ghép. Thống nhất một quy tắc đơn giản: người nấu tắt bếp, khoá van trước khi rời bếp, kể cả khi chỉ lên phòng một lát.
Chuyển đồ cồng kềnh lên cầu thang. Tủ, nệm, thùng đồ của người mới dọn vào hay người sắp chuyển đi để tạm ở chiếu nghỉ vài tuần. Đặt hạn cụ thể, vài ngày là phải dọn.
Câu hỏi thường gặp
Thuê nguyên căn ở ghép thì ai chịu trách nhiệm phòng cháy?
Phần sửa chữa, lắp đặt đụng tới nhà thường là của chủ nhà; phần sinh hoạt hằng ngày như giữ lối đi, chỗ sạc, chìa khoá là của nhóm người thuê. Nên ghi rõ trong hợp đồng. Quy định cụ thể nên hỏi cảnh sát PCCC địa phương.
Chìa khoá cổng nhà ở ghép nên giữ thế nào?
Mỗi người một chìa, hoặc cổng có then mở được từ trong không cần chìa. Không nên chỉ có một chìa chung cất trong phòng riêng của ai đó, vì khi người đó đi vắng hoặc ngủ say, cả nhà không có đường ra qua cổng.
Nhà ở ghép có cần thang dây không?
Tuỳ nhà. Trước hết là cầu thang trống, cửa lên sân thượng mở được, cửa sổ không bị hàn kín. Thang dây chỉ là phương án cuối, hợp với tầng thấp, có điểm neo do thợ lắp và cần hỏi chủ nhà trước khi khoan.
Bạn cùng nhà cứ sạc xe dưới gầm cầu thang thì nói thế nào?
Nói về lý do chung: gầm cầu thang là đường ra của cả nhà, nếu có sự cố ở đó thì không ai xuống được. Đề xuất chỗ sạc khác và đề nghị chủ nhà đi dây riêng, để bạn có chỗ thay thế chứ không chỉ bị cấm.
Có nên rủ chủ nhà tham gia buổi bàn bạc không?
Nếu chủ nhà sẵn lòng thì tốt, nhất là phần đi xem nhà và những việc cần sửa. Nếu chủ nhà ở xa, nhóm tự bàn rồi gửi danh sách đề nghị kèm ảnh, chọn một người đại diện liên lạc.