ThangDay.comThang Dây
Thoát hiểm nhà ống, nhà phố

Thoát lên sân thượng nhà ống khi cháy: khi nào nên lên, lên rồi làm gì để chờ cứu

Sân thượng là chỗ tránh khói của tầng trên khi cầu thang bị chặn, không phải nơi an toàn mặc nhiên. Khi nào nên lên, đóng cửa tum ra sao, đứng đâu chờ cứu.

Vietnamese mother and teenage son standing on a rooftop terrace of a narrow townhouse near a closed metal door, seen from behind, clear late afternoon light

Lên sân thượng là lựa chọn đúng khi bạn ở các tầng trên, cầu thang xuống đã có khói dày và không còn lối nào xuống đất, vì ngoài trời khói tản được và lực lượng cứu hộ dễ nhìn thấy bạn hơn. Nhưng sân thượng chỉ thật sự là chỗ tránh khói khi bạn đóng được cửa tum phía sau, đứng xa chỗ khói thoát ra và đã gọi 114 báo vị trí. Nếu cầu thang còn đi xuống được thì đi xuống, ra ngoài, đó vẫn là lối đầu tiên.

Bài này dành cho chủ nhà ống ba tầng trở lên có tum hoặc sân thượng: những gì cần chuẩn bị từ bây giờ để lúc cần lên được, đóng được, đứng được, và những chỗ hay làm sai khiến sân thượng thành ngõ cụt.

Đi xuống hay đi lên: cách quyết định trong vài giây

Không có công thức tuyệt đối, nhưng có mấy dấu hiệu giúp chọn nhanh. Đọc kỹ bây giờ để lúc cần không phải nghĩ lâu.

Bạn thấy gì ở chiếu nghỉNên làm gìVì sao
Không khói hoặc khói mỏng, nhìn rõ bậcĐi xuống, ra ngoài, gọi 114Lối chính vẫn dùng được, ra ngoài nhanh nhất
Khói xám đặc, cay mắt ngay ở tầng mìnhKhông xuống; vào phòng đóng cửa hoặc lên sân thượngXuyên qua khói dày vài tầng rất dễ ngạt
Thấy ánh lửa ở tầng dưới qua lòng cầu thangLên sân thượng nếu đường lên thông, đóng cửa tumLửa và khói sẽ theo cầu thang lên nhanh
Cửa tum khoá, không có chìaỞ lại phòng có cửa sổ, chặn khe cửa, báo vị tríĐứng kẹt ở chiếu nghỉ tum là chỗ khói dồn tới

Dòng cuối là lý do cửa tum phải mở được từ bên trong mà không cần chìa. Chiếu nghỉ sát cửa tum là điểm cao nhất của ống cầu thang, khói nóng dồn lên đó đầu tiên.

Lên tới sân thượng thì làm theo thứ tự này

Nhiều người lên được sân thượng rồi đứng ngay cửa tum gọi điện, nhìn xuống cầu thang chờ người nhà. Đó là chỗ khói thoát ra nhiều nhất.

  1. Đóng cửa tum lại phía sau lưng ngay khi người cuối cùng của nhóm đã lên, không chèn, không để hé.
  2. Đi ra phía xa cửa tum, ưu tiên phía mặt tiền nhìn xuống đường hoặc ngõ, nơi lực lượng cứu hộ sẽ tới.
  3. Gọi 114, nói địa chỉ, nói rõ có mấy người đang ở trên sân thượng, có trẻ nhỏ hay người già không.
  4. Báo hiệu bằng đèn pin, vẫy vải sáng màu, gọi to xuống đường để người bên dưới biết có người trên mái.
  5. Không trèo qua lan can, không đứng trên mái tôn, mái ngói hay tấm lấy sáng; ngồi thấp nếu có khói thổi qua.
  6. Chỉ sang sân thượng nhà bên nếu hai bên cùng cao, có lối bước qua vững và nhà bên không cháy; còn lại ở yên chờ cứu.

Thứ tự này giúp sân thượng thật sự là chỗ chờ: cửa tum đóng làm chậm khói, đứng phía mặt tiền thì được nhìn thấy, và không ai tự đặt mình vào chỗ dễ trượt ngã.

Chuẩn bị sân thượng từ bây giờ

Cửa tum mở từ bên trong không cần chìa. Thay ổ khoá treo bằng chốt gạt hoặc khoá có núm vặn phía trong. Phía ngoài vẫn khoá được nên không lo trộm từ mái nhà bên vào. Đây là thay đổi rẻ và quan trọng nhất.

Chiếu nghỉ tầng tum không chất đồ. Tum thường thành kho chứa thùng giấy, ghế gấp, bình gas dự phòng. Lúc có khói, bạn phải mò qua đoạn này trong tối. Dọn đi, đặc biệt là bình gas và đồ dễ cháy.

Một chỗ đứng có lan can chắc. Sân thượng nhiều nhà chỉ có tường thấp hoặc lan can tạm. Xác định trước một góc đủ cho cả nhà đứng, có lan can cao, không phải mái tôn, và cho các con biết chỗ đó.

Đèn pin để sẵn sau cửa tum. Một đèn pin treo móc phía trong cửa tum, pin còn tốt, giúp mở chốt trong tối và để báo hiệu khi lên tới nơi. Kiểm pin cùng lúc kiểm đầu báo khói.

Không biến sân thượng thành ngõ cụt. Lồng sắt kín toàn bộ sân thượng chống trộm làm lực lượng cứu hộ khó tiếp cận. Nếu đã làm, nhờ thợ để một ô mở được từ bên trong, phần thi công không tự làm.

Chị Thu ở Hải Phòng đổi ổ khoá treo và dọn sân thượng

Chị Thu sống cùng chồng và hai con trong căn nhà ống năm tầng ở Hải Phòng, tầng trệt cho thuê làm cửa hàng điện thoại. Sân thượng có phòng tum giặt phơi, cửa tum là cánh sắt khoá bằng ổ treo phía trong, chìa treo trên đinh cạnh cửa.

Khi rà lại, chị nhận ra hai điểm. Một là chìa treo trên đinh nhưng ổ treo phải bóp mạnh mới mở, lúc vội và tay run thì rất khó. Hai là sân thượng có mái tôn che hai phần ba, chỗ lộ thiên còn lại chất đầy chậu cây. Chị thay ổ treo bằng chốt gạt hai đầu, dọn chậu cây sang một bên để có khoảng trống phía mặt tiền, và treo một đèn pin sau cửa tum.

Chị cũng nói chuyện với nhà bên cạnh. Hai sân thượng chênh nhau gần một mét, có tường ngăn. Hai nhà thống nhất không coi đó là lối thoát mặc định, chỉ dùng khi lực lượng cứu hộ hướng dẫn, vì trèo tường chênh cao trong lúc hoảng dễ ngã hơn là đứng chờ ở góc đã chọn.

Những việc không nên làm trên sân thượng

Phần lớn tai nạn khi lên mái lánh khói không đến từ lửa mà từ hành động vội vàng. Mấy điều sau nên nói rõ với cả nhà, nhất là với thanh thiếu niên.

  • Không nhảy xuống, kể cả sang mái nhà thấp hơn bên cạnh, khi chưa có hướng dẫn của lực lượng cứu hộ.
  • Không đứng hoặc bước lên mái tôn, tấm nhựa lấy sáng, mái giếng trời; chúng thường không chịu được sức nặng người.
  • Không mở lại cửa tum để gọi người nhà còn bên dưới; nếu thiếu người, báo ngay cho 114 họ ở tầng nào.
  • Không dùng thang máy gia đình để lên hay xuống trong lúc cháy, kể cả khi thang còn chạy.
  • Không tự thả dây hay thang dây từ sân thượng tầng cao khi chưa từng tập và không có điểm neo đã kiểm.

Thang dây trong nhà ống nhiều tầng thường không phải lựa chọn hợp lý cho sân thượng. Nếu nhà mình muốn có một bộ thì chọn theo nhãn và hướng dẫn của nhà sản xuất, lắp ở tầng thấp hơn, và vẫn coi là phương án cuối.

Ai đi cùng ai khi lên sân thượng

Người lớn gần trẻ nhỏ nhất đi cùng trẻ. Không chờ tập hợp cả nhà ở một chỗ rồi mới đi. Mỗi người lớn biết trước mình phụ trách ai, gặp là dắt hoặc bế lên luôn, vừa đi vừa gọi to cho các phòng khác.

Người già đi trước, không đi sau cùng. Người đi chậm nên được đưa lên sớm, có một người lớn đi kèm phía dưới để đỡ ở đoạn bậc tum dốc. Người đi sau cùng là người lớn khoẻ nhất, có nhiệm vụ đóng cửa tum.

Người đóng cửa tum được chỉ định trước. Nếu không ai được giao, ai cũng nghĩ người khác sẽ đóng. Giao cho một người cụ thể, thường là bố hoặc mẹ, và nói rõ: chỉ đóng sau khi đã đếm đủ người hoặc chắc chắn không còn ai đi lên được nữa.

Người gọi 114 cũng được chỉ định. Một người gọi, những người khác lo báo hiệu và giữ trẻ. Gọi trùng nhiều cuộc không giúp gì thêm, còn để trống không ai gọi thì mất thời gian quý.

Tự kiểm: một buổi chiều là đủ

Chọn một buổi chiều, tắt đèn cầu thang, để từng người từ phòng ngủ của mình đi lên, mở cửa tum, bước ra, đóng cửa lại và đi tới góc đã chọn. Đếm xem mất bao lâu và ai bị lúng túng ở đâu. Thường chỗ vướng là chốt cửa, bậc tum dốc, hoặc đồ chắn lối.

Sau đó đứng ở góc đó và nhìn xuống: từ đường hoặc ngõ, người bên dưới có nhìn thấy mình không, có cột điện, mái che, biển hiệu nào che không. Nếu không ai nhìn thấy góc đó thì chọn góc khác. Cuối cùng, hỏi mỗi người một câu: nếu đã lên đây rồi mà phát hiện thiếu một người thì làm gì. Câu trả lời đúng là gọi 114 báo ngay, không quay xuống.

Ghi lại hai điều sau buổi thử: thời gian người chậm nhất cần để lên tới góc chờ, và chỗ vướng nhiều nhất. Nếu người chậm nhất mất quá lâu vì phải leo ba bốn tầng, cân nhắc đổi phòng ngủ của người đó lên gần sân thượng hơn. Lặp lại buổi thử khi có thay đổi lớn trong nhà, như cho thuê tầng trệt, làm thêm mái che hay thay cửa tum.

Khi nào sân thượng không phải là lựa chọn

Có những căn nhà ống mà nguồn cháy nằm ngay ở tầng trên cùng hoặc ở tum: bếp đặt trên tầng cao nhất cho thoáng, máy giặt và máy sấy trong phòng tum, bình nóng lạnh, dây điện của tấm pin mặt trời chạy qua mái. Nếu chuông báo khói reo và khói đến từ phía trên chứ không phải từ dưới, lên sân thượng là đi về phía nguồn cháy. Khi đó đi xuống nếu cầu thang dưới còn thông, hoặc vào phòng có cửa sổ ra ngoài, đóng cửa, chặn khe và gọi 114.

Trường hợp thứ hai là sân thượng bị bao kín bởi lồng sắt, mái tôn và tường cao, không có chỗ nào để người bên dưới nhìn thấy. Lên đó, bạn vẫn tránh được khói một lúc nhưng lực lượng cứu hộ khó biết bạn ở đâu và khó tiếp cận. Với nhà như vậy, phòng ngủ có ban công mặt tiền có khi là chỗ chờ tốt hơn. Vì thế khi vẽ lối thoát, cả nhà nên ghi rõ: nếu cháy ở dưới thì đi đâu, nếu cháy ở trên thì đi đâu, thay vì chỉ một lối duy nhất cho mọi tình huống.

Câu hỏi thường gặp

Khói bốc lên trên thì lên sân thượng có bị ngạt không?

Sân thượng lộ thiên nên khói tản được, khác với chiếu nghỉ kín. Nguy hiểm là khi cửa tum để mở và bạn đứng sát đó. Đóng cửa tum, đi ra phía xa, ngồi thấp nếu gió đưa khói tới, và nếu thấy khó thở, choáng thì báo 114 để được cấp cứu.

Sân thượng có mái tôn kín thì còn dùng để lánh khói được không?

Khó hơn nhiều, vì khói có thể đọng dưới mái tôn. Nên giữ một phần lộ thiên hoặc một phía mở để không khí lưu thông, và chọn chỗ đứng ở phần đó. Nếu toàn bộ sân thượng bị che kín, bàn với thợ về cách mở lại một phần.

Có nên chuẩn bị nước, khăn ướt trên sân thượng không?

Một chai nước và vài chiếc khăn để sẵn trong tum là hữu ích, dùng để che mũi khi có khói và làm ướt khăn nếu cần chặn khe cửa. Không cần chuẩn bị nhiều, quan trọng hơn là cửa tum mở được và có đèn pin.

Nhà bên cạnh cao hơn nhà mình thì có nên trèo sang không?

Không nên tự trèo khi có chênh lệch độ cao, vì rất dễ ngã trong lúc hoảng và tối. Ở yên ở góc đã chọn, báo vị trí, để lực lượng cứu hộ quyết định đường đưa người xuống. Chỉ bước sang khi hai mái ngang nhau, có lối đi vững.

Trẻ nhỏ ngủ ở tầng dưới thì có nên bế lên sân thượng không?

Nếu đường xuống đã có khói dày và đường lên còn thông, bế trẻ lên cùng người lớn là hợp lý. Tốt hơn hết là sắp xếp từ trước để trẻ nhỏ ngủ cùng tầng với người lớn, gần lối thoát thứ hai, để không ai phải đi ngược khói tìm con.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138