ThangDay.comThang Dây
Thoát hiểm nhà ống, nhà phố

Nhà ống chỉ có một cầu thang: vì sao dễ kẹt khi cháy và cách có lối thoát thứ hai

Nhà ống chỉ có một cầu thang thì lửa, khói ở tầng trệt chặn luôn lối ra duy nhất. Cách nhìn ra lối thoát thứ hai ở từng tầng và việc cần làm trước.

Vietnamese father standing at the foot of a narrow staircase in a tube house, looking up toward upper floors, side view, soft morning daylight from a skylight

Nhà ống chỉ có một cầu thang nguy hiểm ở chỗ: lối ra duy nhất chạy xuyên qua tầng trệt, mà tầng trệt lại là nơi để xe, để hàng, đi nhiều dây điện, nên khi có cháy ở dưới thì người ở trên mất đường ra cùng lúc khói bốc lên theo lòng cầu thang. Cách giảm nguy hiểm không phải là mua ngay một món thiết bị, mà là xác định cho từng tầng một lối thoát thứ hai thật sự mở được: lên sân thượng, ra ban công, sang mái nhà bên, và chỉ khi các lối đó không dùng được mới tới thang dây.

Thứ tự ưu tiên luôn giữ nguyên: nghe báo cháy thì thoát theo cầu thang nếu còn đi được, gọi 114 ngay khi ra tới chỗ an toàn hoặc ngay khi bị kẹt. Thang dây hay dây hạ chậm là phương án cuối, không thay được việc giữ cầu thang thông, cửa phòng đóng và một ô cửa trên cao không bị khoá cứng.

Vì sao một cầu thang lại thành điểm yếu của cả căn nhà

Một căn nhà ống điển hình rộng bốn đến năm mét, sâu mười lăm đến hai mươi mét, cầu thang đặt giữa hoặc lệch một bên, mỗi tầng chỉ có hai đầu hở: mặt tiền và phía sau hoặc giếng trời. Lòng cầu thang chạy suốt từ trệt lên tum giống một ống khói đứng. Khi tầng trệt có lửa, khói nóng không tản ngang được vì hai bên là tường chung với nhà hàng xóm, nên nó dồn lên trên theo lòng cầu thang, tràn vào những phòng nào đang mở cửa.

Điều này khác với một căn nhà vườn có cửa ra ở nhiều phía. Ở nhà ống, nếu đoạn cầu thang từ trệt lên tầng hai đã đầy khói thì người ở tầng ba, tầng bốn không còn đường đi xuống, dù lửa có thể chưa lên tới chỗ họ. Phần lớn nguy hiểm đến từ khói chứ không phải từ ngọn lửa nhìn thấy được. Vì vậy câu hỏi cả nhà cần trả lời không phải là "nếu cháy thì chạy xuống thế nào" mà là "nếu cầu thang không đi được thì mỗi người ở mỗi tầng đi đâu".

Thêm một điểm hay bị bỏ qua: nhiều nhà ống ngủ ở tầng trên cùng, khoá cửa sắt tầng trệt và cửa lên sân thượng vào ban đêm vì sợ trộm. Như vậy cả hai đầu của căn nhà đều bị khoá, người ở giữa không còn lối nào mở sẵn.

Lối thoát thứ hai ở từng tầng: có gì, cần gì

Bảng dưới là cách nhìn nhanh một căn nhà ống bốn tầng có tum. Mỗi gia đình đi một vòng, điền cột cuối theo nhà mình.

TầngLối thoát thứ hai thường cóĐiều kiện để dùng đượcHay vướng ở đâu
TrệtCửa chính, cửa phụ phía sauCó chìa ở chỗ cố định, cửa cuốn mở tay đượcXe, hàng chắn cửa; chìa để trong ví
Tầng 2Ban công mặt tiềnChuồng cọp có ô mở từ trong, đường xuống thấpKhung sắt hàn kín, biển hiệu che
Tầng 3Ban công hoặc lên mái qua cầu thangCửa phòng đóng được để chặn khóiPhòng không có cửa sổ ra ngoài
Tầng 4 và tumSân thượng, mái nhà bênCửa tum mở từ trong không cần chìaỔ khoá treo, đồ đạc chất ở chiếu nghỉ

Nếu có một tầng mà cột thứ hai để trống, đó là tầng cần ưu tiên xử lý trước, thường bằng cách đổi người ngủ ở đó hoặc mở lại một ô cửa đã bị bịt.

Những chỗ hay sai khi tự đánh giá nhà mình

Tưởng có ban công là có lối thoát. Ban công tầng hai mà chuồng cọp hàn kín bốn phía thì chỉ là chỗ đứng chờ, không phải lối ra. Lối thoát phải là chỗ người trong nhà tự đi tiếp được hoặc lực lượng cứu hộ tiếp cận được.

Tưởng mua thang dây là xong. Thang dây cần điểm neo chắc, cửa sổ đủ rộng, bên dưới không vướng mái che, và người dùng đã tập mở hộp. Với tầng cao trong nhà ống, thang dây thường không phải lựa chọn hợp lý; sân thượng hoặc mái nhà bên hay khả thi hơn.

Tưởng lên sân thượng là an toàn. Sân thượng chỉ là chỗ tránh khói tạm. Nếu cửa tum mở toang phía sau lưng thì khói theo lên. Lên tới nơi phải đóng cửa tum lại, đứng xa lỗ thông khói và báo vị trí cho 114.

Tưởng ban đêm ai cũng tỉnh kịp. Người ngủ tầng trên cùng thường biết muộn nhất. Đầu báo khói ở chiếu nghỉ mỗi tầng giúp cả nhà biết sớm vài phút, và vài phút đó quyết định cầu thang còn đi được hay không.

Năm việc nên làm trong tháng này

Không cần sửa nhà lớn. Phần lớn việc dưới đây làm trong một buổi cuối tuần, chỉ việc đụng tới khung sắt, tường hay điện mới cần gọi thợ.

  1. Đi từ tầng trệt lên tum, ghi lại mọi cánh cửa đang khoá bằng chìa và hỏi: ban đêm ai mở được nó trong bóng tối.
  2. Chọn một chỗ cố định để chìa cửa trệt và chìa cửa tum, ngang tầm tay, gần cửa, ai trong nhà cũng biết.
  3. Dọn chiếu nghỉ và bậc thang: không chất thùng hàng, xe đạp, chậu cây, vì đó là đoạn duy nhất cả nhà phải đi qua.
  4. Nhờ thợ kiểm các khung sắt ban công, nếu kín hoàn toàn thì làm một ô mở được từ bên trong; phần thi công giao cho thợ có kinh nghiệm.
  5. Lắp đầu báo khói ở chiếu nghỉ các tầng và ở phòng ngủ, rồi bấm thử cho cả nhà nghe tiếng chuông.

Năm việc này cộng lại thường quan trọng hơn bất kỳ thiết bị nào mua thêm, vì chúng giữ cho cầu thang lâu bị khói chiếm hơn và cho người ở trên một lối ra khi cầu thang không còn đi được.

Nhà anh Hải ở Hà Nội: tầng ba không có lối nào ngoài cầu thang

Anh Hải có căn nhà ống bốn tầng cộng tum trong một ngõ ở Hà Nội. Tầng trệt để hai xe máy và tủ hàng tạp hoá, tầng hai là phòng khách, tầng ba hai con ngủ, tầng bốn vợ chồng anh và bà nội. Cửa sắt tầng trệt khoá hai ổ, cửa tum khoá ổ treo, chìa nằm trong chùm chìa của anh.

Khi ngồi lại vẽ lối thoát, cả nhà thấy tầng ba không có gì ngoài cầu thang: phòng các con chỉ có cửa sổ nhỏ ra giếng trời. Họ quyết định đổi chìa ổ treo cửa tum sang loại chốt gạt mở từ trong không cần chìa, treo chìa cửa trệt ở móc cạnh cửa, và dặn hai con nếu nghe chuông báo khói mà cầu thang đã có khói thì lên tầng bốn cùng bố mẹ, đóng cửa, rồi cùng lên sân thượng. Bà nội ngủ ở tầng bốn vì gần sân thượng nhất, không phải đi qua đoạn cầu thang dài.

Anh Hải có hỏi về thang dây cho ban công tầng hai. Sau khi đo, khoảng thả xuống vướng mái tôn của quán bên dưới, nên anh để thang dây là phương án dự phòng sau cùng, ưu tiên sân thượng và mái nhà bên, có nói trước với hàng xóm.

Câu cả nhà nên hỏi nhau

Một buổi tối ngồi ở phòng khách, mỗi người trả lời to, không cần viết ra giấy. Câu nào cả nhà trả lời khác nhau là chỗ cần thống nhất lại.

  • Nếu nghe chuông báo khói lúc nửa đêm, mình ở phòng nào và việc đầu tiên mình làm là gì?
  • Chìa cửa tầng trệt và cửa sân thượng đang ở đâu, trong bóng tối có tìm được không?
  • Nếu cầu thang có khói, phòng của mình đi lên hay ở lại, và ai sẽ đi cùng bà hoặc các con nhỏ?
  • Gọi 114 thì ai gọi, nói địa chỉ thế nào để xe tìm được vào ngõ?
  • Ra được ngoài rồi thì đứng ở đâu để đếm đủ người, và có ai được quay vào lấy đồ không?

Câu cuối có đáp án duy nhất: không ai quay vào nhà đang cháy, kể cả để tìm người. Thấy thiếu người thì báo ngay cho lực lượng cứu hộ, nói rõ người đó thường ngủ ở tầng nào, phòng nào.

Tắt đèn và đi thử một vòng

Cách kiểm đơn giản nhất là tắt đèn vào buổi tối, để từng người đi từ giường của mình tới lối thoát thứ hai của tầng đó, chạm tay vào chốt cửa và mở thử. Người lớn đi trước, sau đó các con, cuối cùng là người già với sự trợ giúp. Không cần chạy, không cần leo trèo, chỉ cần chạm và mở được.

Nếu ai đó phải bật đèn mới tìm ra chìa, hoặc cửa tum kẹt phải dùng lực mới mở, đó là việc cần sửa. Mỗi lần thay ổ khoá, kê lại đồ ở chiếu nghỉ hay sửa khung sắt, đi lại một vòng như vậy. Nhà có người già hoặc người đi lại khó thì cách tổ chức thoát riêng cho họ nên xem kỹ hơn, vì thời gian họ cần lâu hơn nhiều so với người trẻ.

Thêm một phép thử nhỏ: đứng ở tầng trên cùng, nhờ một người bấm nút thử của đầu báo khói ở tầng trệt. Nếu ở trên không nghe rõ tiếng chuông qua cánh cửa phòng đóng, nhà mình cần thêm đầu báo ở các tầng trên hoặc loại đầu báo kêu đồng loạt. Biết sớm là điều kiện để mọi lối thoát khác còn dùng được.

Thang dây đứng ở đâu trong thứ tự ưu tiên

Nhiều gia đình nhà ống nghĩ tới thang dây đầu tiên vì đó là món nhìn thấy được, mua được ngay. Thực tế, trong nhà ống, thang dây đứng sau ít nhất ba lựa chọn: cầu thang khi còn đi được, phòng có cửa đóng kín để chờ cứu, sân thượng hoặc ban công thông thoáng nơi lực lượng cứu hộ nhìn thấy mình. Chỉ khi cả ba không dùng được và tầng đó đủ thấp, thang dây mới đáng tính tới.

Lý do không phải vì thang dây kém, mà vì dùng nó đòi hỏi nhiều điều kiện cùng đúng: cửa sổ đủ rộng, điểm neo chịu lực, bên dưới không có mái che, dây điện, biển hiệu, người dùng đủ sức bám và đã từng mở hộp. Với tầng ba trở lên của nhà ống, những điều kiện đó hiếm khi đủ cả. Nếu nhà mình quyết định mua, chọn theo nhãn và hướng dẫn của nhà sản xuất, đặt ở tầng thấp nhất có người ngủ, và hỏi cảnh sát PCCC địa phương khi chưa chắc về điểm neo.

Câu hỏi thường gặp

Nhà ống chỉ có một cầu thang thì có bắt buộc phải mua thang dây không?

Không bắt buộc và cũng không phải bước đầu tiên. Nên xác định lối thoát thứ hai cho từng tầng trước, như sân thượng, ban công có ô mở được, mái nhà bên. Thang dây chỉ là phương án cuối khi các lối đó không có, và phải hợp với độ cao, điểm neo của nhà mình.

Cháy ở tầng trệt mà mình đang ở tầng ba thì đi lên hay đi xuống?

Nếu cầu thang còn thông, ít khói, đi xuống ra ngoài là tốt nhất. Nếu cầu thang đã đầy khói thì không cố xuyên qua, quay vào phòng đóng cửa hoặc lên sân thượng, đóng cửa tum phía sau, rồi gọi 114 báo rõ mình ở tầng nào.

Cửa sân thượng có nên để mở suốt đêm cho dễ thoát không?

Không cần để mở, vì để mở thì trộm vào dễ và khói cũng có đường lên nhanh hơn. Điều cần là cửa mở được từ bên trong không cần chìa, ví dụ chốt gạt hoặc khoá có núm vặn phía trong, còn phía ngoài vẫn khoá được.

Nhà thuê nguyên căn thì có được tự làm ô thoát hiểm ở chuồng cọp không?

Nên hỏi chủ nhà trước vì đó là thay đổi khung sắt của căn nhà. Nhiều chủ nhà đồng ý khi được giải thích rõ là ô mở từ trong, vẫn khoá được. Phần thi công nên để thợ làm, không tự cắt hàn.

Có cần tập leo xuống từ ban công để biết đường thoát không?

Không. Việc tập chỉ nên là đi tới lối thoát, mở cửa, mở chốt trong bóng tối. Trèo ra ngoài ở độ cao là việc nguy hiểm, chỉ làm khi thật sự khẩn cấp, còn tập dùng thiết bị thì làm ở độ cao thấp, có người giữ, theo hướng dẫn nhà sản xuất.

Gọi 114 xong có nên tự xuống mở cửa cho lực lượng cứu hộ không?

Chỉ khi đường xuống còn an toàn và bạn đang trên đường thoát ra. Nếu cầu thang có khói thì ở yên chỗ đã chọn, báo cho 114 biết cửa tầng trệt khoá loại gì và chìa ở đâu, lực lượng cứu hộ có cách vào.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138