Nếu phòng trọ của bạn có chuồng cọp hàn kín và cầu thang là đường ra duy nhất, việc nên làm là đề nghị chủ nhà nhờ thợ mở ô thoát hiểm có khoá mở được từ bên trong, bằng một lời đề nghị cụ thể, có ảnh, có vị trí. Trong lúc chờ, bạn biết rõ đường ra theo cầu thang, giữ chìa khoá và đèn ở một chỗ cố định, và biết khi khói chặn thì vào phòng, đóng cửa, chặn khe, gọi 114.
Người thuê không tự cắt song sắt, không tự khoan tường: đó là tài sản của chủ nhà và là việc của thợ. Thang dây cũng không giúp được gì khi cửa sổ bị hàn kín. Bài này đi qua cách nói với chủ nhà sao cho dễ được đồng ý, và những việc bạn tự làm được ngay hôm nay.
Vì sao chuồng cọp kín đáng lo hơn người ta tưởng
Chuồng cọp được lắp để chống trộm, chống trẻ ngã, phơi đồ. Phần lớn được hàn cố định, không có cửa mở. Ngày thường không ai để ý, vì người ta ra vào bằng cầu thang. Chỉ khi cầu thang không đi được nữa thì chuồng cọp mới biến thành vấn đề: cửa sổ là lối ra duy nhất còn lại nhưng không mở được.
Người ở trọ thường ở tầng trên, phòng nhỏ, một cửa sổ. Nhiều phòng còn bị quây thêm lưới, che bạt, đặt dàn nóng điều hoà ngay khung chuồng cọp. Khi đó ngay cả việc đứng ở cửa sổ ra hiệu cho người bên dưới cũng khó, chưa nói tới chuyện ra ngoài.
Ô thoát hiểm là một khung cửa nhỏ trên chuồng cọp, có khoá mở nhanh từ phía trong, đủ để người chui ra ban công, mái nhà bên hoặc chỗ chờ cứu. Thiết kế và thi công ô này là việc của thợ cơ khí, có tài liệu riêng; ở đây chỉ bàn chuyện người thuê đề nghị và chuẩn bị.
Chuẩn bị trước khi nói với chủ nhà
Lời đề nghị chung chung kiểu "anh làm lại cái chuồng cọp cho an toàn" rất dễ bị gác lại. Chuẩn bị vài thứ cụ thể thì chủ nhà dễ hình dung và dễ đồng ý hơn.
- Chụp ảnh cửa sổ từ trong ra và từ ngoài vào nếu được, thấy rõ song sắt hàn chết, không có cửa mở.
- Nhìn xem phía ngoài chuồng cọp là gì: ban công, mái nhà bên, khoảng trống, hay tường liền. Ghi lại, vì ô thoát hiểm chỉ có ích khi phía ngoài có chỗ ra.
- Hỏi người thuê các phòng cùng tầng có cùng tình trạng không. Một lời đề nghị chung của cả tầng nặng hơn lời của một phòng.
- Đề xuất vị trí ô thoát hiểm: ở phần chuồng cọp nhìn ra chỗ có lối đi, không ở chỗ treo dàn nóng điều hoà.
- Đề xuất cách mở: khoá hoặc then mở được từ bên trong không cần chìa, hoặc chìa treo cố định ngay cạnh cửa sổ.
- Chuẩn bị sẵn câu trả lời cho nỗi lo của chủ nhà: ô có khoá phía trong nên trộm từ ngoài không mở được.
Nếu nhà có nhiều tầng, đề nghị chủ nhà soát luôn cả toà thay vì chỉ sửa phòng mình. Chủ trọ thường dễ chi cho một lần làm cả nhà hơn là sửa lẻ từng phòng theo từng lời phàn nàn.
Chủ nhà lo gì và trả lời ra sao
Phần lớn lần chủ nhà từ chối không phải vì không quan tâm, mà vì một nỗi lo cụ thể. Biết trước nỗi lo đó thì cuộc nói chuyện ngắn hơn.
| Chủ nhà nói | Ý thật phía sau | Cách trả lời |
|---|---|---|
| Mở ra thì trộm vào | Sợ mất an ninh | Ô thoát hiểm có khoá phía trong, ngoài không mở được; vẫn là song sắt chắc |
| Tốn tiền, để sau | Chưa thấy cấp bách | Đề nghị làm trước ở phòng nặng nhất, các phòng khác theo đợt |
| Ở đây bao năm có sao đâu | Chưa nghĩ tới tình huống cầu thang bị chặn | Hỏi lại một câu: nếu cầu thang đầy khói thì phòng này ra đường nào |
| Người thuê ở có một năm | Không muốn đầu tư cho người tạm ở | Ô thoát hiểm là của nhà, người sau vẫn dùng, nhà dễ cho thuê hơn |
| Không biết thợ nào làm | Ngại tìm người | Gợi ý hỏi thợ làm cửa sắt quen trong khu, hoặc hỏi tổ dân phố |
Giữ giọng đề nghị, không giọng đòi hỏi. Lời nói "em lo cho cả tầng, không chỉ phòng em" thường được nghe hơn là dẫn luật hay doạ báo chính quyền.
Gửi đề nghị bằng tin nhắn: một mẫu ngắn
Nói trực tiếp là tốt nhất, nhưng nên gửi thêm một tin nhắn có ảnh để chủ nhà xem lại lúc rảnh và để hai bên cùng nhớ đã bàn gì. Tin nhắn ngắn, đi thẳng vào việc, không than phiền chuyện khác lẫn vào.
Một mẫu có thể dùng: "Chào anh, em ở phòng 402. Cửa sổ phòng em và hai phòng bên có chuồng cọp hàn kín, nếu cầu thang có khói thì tầng bốn không có đường ra nào khác. Em gửi anh ảnh ba cửa sổ và ảnh phía ngoài. Anh xem giúp có thể nhờ thợ làm một ô thoát hiểm có khoá mở từ bên trong, ở phòng nào hoặc ở cuối hành lang cũng được. Em cảm ơn anh."
Mẫu này có đủ ba thứ: vấn đề cụ thể, ảnh chứng minh, và một đề xuất mềm để chủ nhà có chỗ chọn. Sau một tuần chưa có phản hồi thì hỏi lại một lần, nhẹ nhàng, kèm câu "anh cần em gửi gì thêm không". Giữ tin nhắn này; nếu sau này cần trao đổi với tổ dân phố hay hỏi cảnh sát PCCC địa phương, đó là thứ cho thấy bạn đã đề nghị đúng cách.
Ví dụ: phòng trọ tầng bốn của Minh ở Hà Nội
Minh thuê một phòng ở tầng bốn một nhà trọ sáu tầng ở Hà Nội. Cửa sổ duy nhất có chuồng cọp hàn kín, ngoài là khoảng trống ba mét giữa hai nhà, đối diện là sân phơi có lan can của nhà bên. Ba phòng cùng tầng giống hệt. Minh chụp ảnh cả ba cửa sổ, ghi rằng phía ngoài là sân phơi nhà bên ngang tầng, rồi hỏi hai phòng kia có muốn cùng đề nghị không.
Chủ nhà ban đầu nói để sau Tết. Minh hỏi lại: "Nếu cầu thang đầy khói thì ba phòng này đi đường nào?". Chủ nhà im một lúc rồi đồng ý cho thợ tới xem. Thợ đề xuất không mở ô ở từng phòng vì phía ngoài là khoảng trống, mà mở ở cửa sổ cuối hành lang, nơi có mái tôn kho bên dưới đủ chắc để làm chỗ chờ, và bỏ lớp lưới chắn. Chủ nhà đồng ý làm một ô ở hành lang thay vì ba ô.
Minh không được đúng điều ban đầu đề nghị, nhưng tầng bốn có một đường ra thứ hai. Đó là kết quả đáng giá hơn việc khăng khăng một phương án.
Trong lúc chờ: những việc tự làm được ngay
Đi lại đường cầu thang một lần với mắt mới. Từ cửa phòng ra cầu thang, xuống tới cửa chính: đếm số bước, nhớ chỗ rẽ, chỗ có bậc cao. Đi một lần khi tắt đèn hành lang để biết cảm giác, nhưng chỉ đi bình thường, không chạy.
Đồ để một chỗ cạnh giường. Đèn pin, chìa khoá phòng, điện thoại, đôi dép. Để cố định một chỗ để tìm được trong bóng tối mà không phải bật đèn.
Biết cách chặn khói ở cửa phòng. Nếu cầu thang đã bị chặn, phòng của bạn là chỗ trú: đóng cửa, nhét khăn ướt vào khe dưới cửa, đứng ở cửa sổ để được nhìn thấy. Gọi 114, nói rõ địa chỉ, tầng, số người trong phòng.
Không mở cửa sổ nếu bên ngoài là khói. Cửa sổ chỉ mở để thở và ra hiệu khi bên ngoài không có khói bốc lên; nếu khói từ dưới bốc lên ngang cửa sổ thì mở ra là kéo khói vào.
Lưu sẵn thông tin. Ghi vào điện thoại địa chỉ đầy đủ của nhà trọ, số nhà, ngõ, tên phường; lúc hoảng, nhiều người quên cả địa chỉ chỗ mình ở.
Những việc người thuê không nên làm
Lo lắng dễ dẫn tới những việc làm vội, gây hại cho chính mình hoặc mâu thuẫn với chủ nhà:
- Tự cưa, cắt song sắt chuồng cọp: phá tài sản chủ nhà, có thể làm yếu cả khung, và vết cắt không có khoá thì người lạ cũng vào được.
- Mua thang dây treo ở cửa sổ đã hàn kín: thang không ra được ngoài thì vô dụng.
- Treo thêm bạt, lưới, rèm dày kín chuồng cọp để che nắng: càng khó ra hiệu và càng có thêm vật bắt lửa ngay cửa sổ.
- Đặt bếp, nồi cơm, ổ cắm nhiều đầu sát lối ra cửa phòng: nếu cháy bắt đầu ở đó, đường ra của bạn bị chặn trước.
- Đăng ảnh, viết bài chỉ trích chủ nhà lên mạng trước khi nói trực tiếp: làm cuộc nói chuyện khó hơn mà cửa sổ vẫn hàn kín.
Nếu đã đề nghị nhiều lần mà chủ nhà không xử lý, bạn có quyền cân nhắc chuyển chỗ ở khi hết hợp đồng, và có thể hỏi cảnh sát PCCC địa phương hoặc tổ dân phố về quy định áp dụng cho nhà trọ.
Câu hỏi cho chính mình trước khi gia hạn hợp đồng
Phòng mình có mấy đường ra? Nếu câu trả lời vẫn là một, sau nhiều tháng đề nghị, đó là thông tin để cân nhắc khi gia hạn.
Chủ nhà phản hồi thế nào? Chủ nhà nghe, cho thợ tới xem, dù chưa làm ngay, khác hẳn chủ nhà gạt đi. Thái độ đó cũng là cách họ sẽ phản ứng với các sự cố khác như điện, nước.
Tầng trệt có thay đổi gì? Thêm xe, thêm góc sạc, thêm kho hàng ở tầng trệt là thêm nguy cơ ngay chân cầu thang. Để ý những thay đổi này khi đi ra vào mỗi ngày.
Người ở cùng tầng có biết không? Một tầng mà mọi người đều biết đường ra, biết gọi nhau, an toàn hơn một tầng chỉ một người lo. Rủ hàng xóm phòng bên đi lại lối thoát cùng mình mất năm phút, và hẹn nhau một cách gọi cửa khi có chuyện ban đêm.
Mình có chịu được nếu không có gì thay đổi? Có người chấp nhận ở tiếp vì giá phòng, chỗ làm gần, và bù lại bằng việc tự chuẩn bị kỹ hơn. Có người quyết định chuyển. Không có câu trả lời đúng cho mọi người, nhưng quyết định nên dựa trên việc đã biết rõ đường ra của phòng mình, không phải trên cảm giác "chắc không sao".
Câu hỏi thường gặp
Người thuê có quyền yêu cầu chủ nhà mở ô thoát hiểm không?
Quy định cụ thể với từng loại nhà trọ nên hỏi cảnh sát PCCC địa phương. Về thực tế, người thuê có thể đề nghị bằng lời và bằng tin nhắn có ảnh, nêu rõ vị trí và lý do. Lời đề nghị chung của cả tầng thường được chủ nhà nghe hơn.
Ô thoát hiểm trên chuồng cọp có làm mất an ninh không?
Ô thoát hiểm làm đúng có khoá hoặc then mở từ bên trong, phía ngoài không mở được, khung vẫn bằng sắt chắc như phần còn lại. Thợ làm cửa sắt sẽ chọn loại khoá hợp, mở nhanh được khi cần mà không thành lối vào cho người lạ.
Chờ chủ nhà sửa thì có nên mua thang dây không?
Không nên mua thang dây cho cửa sổ đã hàn kín vì không có chỗ ra. Tiền đó nên dùng cho đèn pin, khăn để chặn khe cửa và giữ đồ cạnh giường. Khi đã có ô thoát hiểm và phía ngoài phù hợp, lúc đó mới bàn chuyện thiết bị.
Khi cầu thang đầy khói mà phòng không có lối ra thì làm gì?
Ở lại trong phòng, đóng cửa, nhét khăn ướt vào khe cửa để chặn khói, gọi 114 báo địa chỉ, số tầng và số người. Đứng ở cửa sổ, dùng đèn pin hoặc vải sáng màu ra hiệu cho người bên dưới biết vị trí. Không cố chạy xuyên qua khói.
Có nên tự cưa một song sắt cho đủ chui ra không?
Không. Việc cắt song sắt làm hỏng tài sản của chủ nhà, có thể làm yếu cả khung, và chỗ cắt không có khoá thì kẻ gian cũng vào được. Đề nghị chủ nhà nhờ thợ làm ô thoát hiểm có khoá đúng cách là con đường an toàn hơn.