ThangDay.comThang Dây
Thoát hiểm nhà ống, nhà phố

Cửa cuốn nhà ống mất điện khi cháy: mở bằng tay ra sao, có cần thêm cửa phụ không

Khi cháy, điện thường bị ngắt và cửa cuốn không chạy bằng điều khiển. Cách biết cửa nhà mình mở tay kiểu gì, giữ lối tới chỗ mở, và khi nào nên có cửa đi phụ.

Vietnamese man reaching up to a manual chain beside a closed rolling shutter inside a tube house ground floor, motorbikes parked aside, dim evening light, seen from behind

Cửa cuốn là lối ra duy nhất ở tầng trệt của rất nhiều nhà ống, và khi cháy thì điện thường bị ngắt hoặc chập, nên điều khiển từ xa và nút bấm không còn tác dụng; người trong nhà phải biết trước cửa của mình mở bằng tay theo cách nào, chỗ mở nằm ở đâu, và lối tới chỗ đó có bị xe, hàng chắn không. Nếu cửa cuốn không mở tay được hoặc mở quá chậm, nên tính tới một cửa đi phụ nhỏ bên cạnh mở bằng chốt.

Bài này không hướng dẫn tháo sửa động cơ hay bộ lưu điện, phần đó là việc của thợ. Bài chỉ giúp bạn hiểu cửa nhà mình, chuẩn bị chỗ mở, và quyết định đúng khi cửa không lên. Thứ tự vẫn là: ra ngoài theo lối ngắn nhất nếu còn đi được, gọi 114; nếu tầng trệt đã có lửa khói chặn thì không cố xuống mở cửa, đi lên các lối thoát phụ ở tầng trên.

Nhà mình đang có kiểu mở tay nào

Cửa cuốn trong nhà ống có vài kiểu cơ cấu mở khi mất điện. Hỏi thợ đã lắp, hoặc xem hướng dẫn đi kèm, để biết chắc nhà mình thuộc kiểu nào.

KiểuCách mở khi mất điệnĐiều cần biết
Có bộ lưu điệnVẫn bấm điều khiển trong một thời gian sau khi mất điệnBộ lưu có thể hỏng nếu cháy gần đó, không nên coi là chắc chắn
Có xích kéo tayKéo xích để cuốn cửa lên từ từXích thường ở trên cao sát mô tơ, phải với tới được
Có dây hoặc cần nhả phanhKéo dây nhả phanh rồi đẩy cửa lên bằng tayCửa nặng, một người yếu sức có thể không đẩy nổi
Cửa kéo tay hoàn toànMở khoá rồi kéo lênỔ khoá thường ở chân cửa, cần chìa

Có nhà kết hợp hai kiểu. Điều quan trọng là mỗi người lớn trong nhà biết ít nhất một cách mở không cần điện, và đã từng làm thử một lần vào ban ngày dưới sự chỉ dẫn của thợ.

Tập mở tay một lần vào ban ngày

Buổi tập này không có gì nguy hiểm nếu làm theo hướng dẫn của thợ hoặc của nhà sản xuất. Mục đích là để tay quen chỗ, không phải để kiểm tra độ bền của cửa.

  1. Hẹn thợ lắp cửa hoặc thợ quen tới, nhờ chỉ đúng vị trí xích, dây nhả phanh, cách ngắt điện cửa trước khi mở tay.
  2. Ngắt cầu dao của cửa cuốn theo hướng dẫn, để mô phỏng mất điện.
  3. Từng người lớn tự tay thực hiện thao tác mở tay, đo xem mất bao lâu để cửa lên đủ cho một người lom khom chui ra.
  4. Ghi lại chỗ nào khó: xích quá cao, dây rối, cửa nặng, phải đứng lên ghế.
  5. Nhờ thợ điều chỉnh những chỗ khó, ví dụ hạ đầu xích xuống tầm tay, buộc gọn dây nhả phanh.
  6. Bật lại cầu dao và thử cửa chạy điện bình thường trước khi thợ về.

Chỉ cần mở lên một khoảng đủ cho người chui qua, không cần mở hết. Nếu người khoẻ nhất nhà cũng mất nhiều thời gian và rất vất vả, đó là dấu hiệu cửa cuốn không nên là lối ra duy nhất.

Ví dụ: căn nhà mặt phố của anh Tuấn ở Cần Thơ

Anh Tuấn có căn nhà ống ba tầng mặt phố ở Cần Thơ, tầng trệt bán đồ gia dụng, mặt tiền là một cửa cuốn rộng chạy điện. Ban đêm cả nhà ngủ trên lầu, cửa cuốn đóng, không có cửa nào khác ra đường. Điều khiển để trên tủ thu ngân. Anh nghĩ cửa có bộ lưu điện nên mất điện cũng không sao.

Khi gọi thợ tới xem, anh mới biết bộ lưu điện đã yếu từ lâu, và xích kéo tay nằm sát trần, phải bắc ghế mới với tới. Thợ hạ đầu xích xuống tầm tay, thay bộ lưu điện. Anh Tuấn thử mở tay và mất khá lâu mới kéo được cửa lên đủ để chui ra, vợ anh thì không kéo nổi. Hai vợ chồng bàn với thợ làm một cửa đi nhỏ ở mép mặt tiền, khung sắt, mở bằng tay gạt từ trong, khoá chìa từ ngoài.

Anh cũng dời kệ hàng khỏi khoảng trước cửa đi phụ và chân cầu thang. Thêm vào đó, cả nhà xác định lối thoát thứ hai ở tầng trên là ban công mặt tiền tầng hai, nơi lực lượng cứu hộ tiếp cận được từ đường, cho trường hợp tầng trệt có lửa và không ai xuống được.

Những hiểu lầm hay gặp về cửa cuốn

Có bộ lưu điện là yên tâm. Bộ lưu điện có tuổi thọ, lâu không dùng có thể yếu mà không ai biết. Khi cháy, dây dẫn hoặc bộ điều khiển có thể hỏng vì nhiệt. Coi bộ lưu điện là tiện ích, không phải lối thoát.

Điều khiển để đâu cũng được. Nhiều nhà để điều khiển trên tủ, trong ngăn kéo, hoặc mang theo khi đi ngủ. Nếu vẫn dùng, nên có một nút bấm cố định trên tường gần cửa, nhưng hiểu rằng mất điện thì nút cũng không chạy.

Cửa cuốn khoá ngoài vẫn mở được từ trong. Một số nhà khoá thêm ổ khoá ở chân cửa phía ngoài khi đi vắng hoặc khi một người về muộn khoá giúp người ở trong. Khi đó người bên trong không mở được. Không khoá ngoài khi trong nhà còn người.

Cháy ở tầng trệt thì vẫn cố xuống mở cửa. Nếu khói lửa đã ở tầng trệt, việc xuống tìm xích, kéo cửa trong khói là cực kỳ nguy hiểm. Đi lên, dùng lối thoát phụ phía trên, gọi 114, để lực lượng cứu hộ mở cửa từ ngoài.

Cửa kêu to, lên chậm là chuyện bình thường. Cửa chạy rít, giật, hay dừng giữa chừng là dấu hiệu cần gọi thợ xem, vì đúng lúc gấp nó có thể kẹt hẳn. Cửa mở tay cũng vậy, nặng bất thường thì báo thợ chứ đừng quen dần với nó.

Giữ lối tới chỗ mở luôn trống

Cửa cuốn mở được mà lối tới chỗ mở bị chắn thì cũng như không. Nhà ống tầng trệt thường chật vì xe và hàng, nên điểm này hay bị vi phạm nhất.

  • Khoảng trước xích kéo tay hoặc dây nhả phanh để trống, không dựng xe, không xếp thùng.
  • Khoảng trước cửa đi phụ, nếu có, để trống theo chiều rộng của cánh cửa, kể cả ban đêm khi dắt xe vào.
  • Lối từ chân cầu thang tới cửa ra là một đường thẳng, không phải lách qua hai ba chiếc xe.
  • Xe máy, xe điện dựng gọn sát một bên tường, không đỗ chắn giữa lối đi.
  • Đèn pin hoặc đèn khẩn cấp đặt sát chân cầu thang, để tìm được chỗ mở khi mất điện.

Chuyện xếp xe và sạc xe điện ở tầng trệt là một chủ đề riêng. Ở đây chỉ nhắc một điều: không có cách sắp xếp nào được phép chắn đường từ cầu thang ra cửa.

Khi nào nên làm thêm cửa đi phụ

Cửa đi phụ là một cửa nhỏ đủ cho một người đi thẳng, đặt cạnh cửa cuốn hoặc ở phía sau nhà, mở bằng tay gạt hoặc chốt từ bên trong. Nó không cần điện, không cần sức, người già và trẻ lớn đều mở được. Với nhà ống mà cửa cuốn là lối duy nhất ra đường, đây là thay đổi đáng cân nhắc nhất ở tầng trệt.

Nên tính tới cửa phụ khi gặp một trong các trường hợp: cửa cuốn mở tay quá chậm hoặc quá nặng, người ở nhà ban đêm chủ yếu là người già hoặc phụ nữ yếu sức, tầng trệt kinh doanh hàng dễ cháy, hoặc nhà không có lối thoát thứ hai nào khả thi ở tầng trên. Việc làm cửa phụ đụng tới khung, tường mặt tiền, có khi cả mỹ quan của dãy phố, nên nhờ thợ có kinh nghiệm và hỏi chính quyền phường nếu cần. Không tự cắt khung cửa cuốn.

Để lực lượng cứu hộ mở được cửa từ ngoài

Khi người trong nhà không xuống được tầng trệt, lực lượng cứu hộ sẽ phải vào từ phía ngoài, và cửa cuốn đóng kín là một trong những thứ làm họ mất thời gian. Bạn giúp được bằng thông tin. Khi gọi 114, ngoài địa chỉ và số người, nói thêm: mặt tiền là cửa cuốn, có khoá ngoài hay không, nhà có cửa đi phụ hay cửa sau không, và mình đang ở tầng nào, phía trước hay phía sau nhà.

Một việc nhỏ khác là gửi một chìa cửa đi phụ hoặc chìa ổ khoá chân cửa cuốn cho một hàng xóm tin được ở gần, nhất là khi trong nhà có người già ở một mình. Lúc có chuyện, người đó mở được cửa cho lực lượng cứu hộ hoặc cho người bên trong chạy ra mà không phải chờ phá. Tránh lắp thêm thanh chặn, khung sắt bên ngoài cửa cuốn chỉ để chống trộm, vì chúng làm việc mở cửa từ ngoài khó hơn nhiều.

Biển hiệu và mái che lấn xuống sát đầu cửa cuốn cũng nên để ý, vì chúng che lối của người cứu hộ khi cần tiếp cận ban công tầng hai từ phía đường.

Tự kiểm sau khi chuẩn bị xong

Vào một buổi tối, tắt hết đèn tầng trệt, để người lớn trong nhà lần lượt đi từ chân cầu thang tới chỗ mở tay hoặc tới cửa đi phụ, chạm vào xích hoặc chốt. Không cần kéo cửa lên, chỉ cần tìm được trong tối mà không vấp. Nếu có ai phải dò dẫm lâu, xem lại đèn khẩn cấp và việc xếp xe.

Hỏi thêm một câu: nếu ban đêm mình xuống tới đây và thấy khói từ phía cửa hàng thì làm gì? Câu trả lời đúng là quay lên, đóng cửa phòng, ra ban công hoặc sân thượng và gọi 114. Không ai ở lại tầng trệt để kéo cửa trong khói. Cửa cuốn là lối ra khi tầng trệt còn đi được, không phải lý do để đi vào chỗ nguy hiểm.

Mỗi lần thay cửa, thay mô tơ hay đổi thợ bảo trì, hỏi lại thợ cách mở tay của cơ cấu mới và chỉ lại cho cả nhà, vì mỗi loại cửa có thể khác nhau.

Câu hỏi thường gặp

Cửa cuốn có bộ lưu điện thì mất điện vẫn mở được bao lâu?

Tuỳ dung lượng và tình trạng của bộ lưu, thông tin này nằm trong hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc hỏi thợ đã lắp. Bộ lưu cũ có thể yếu mà không ai biết. Dù có bộ lưu, mỗi người lớn vẫn nên biết cách mở tay.

Có tự tháo phanh cửa cuốn để mở được không?

Chỉ làm theo đúng cơ cấu nhả phanh mà nhà sản xuất thiết kế sẵn và theo cách thợ đã chỉ. Không tự tháo bộ phận của động cơ hay lò xo, vì cửa nặng có thể rơi xuống gây thương tích.

Ban đêm khoá cửa cuốn bằng ổ khoá chân cửa có được không?

Khoá ở phía trong thì người trong nhà vẫn mở được nếu chìa để ngay cạnh. Không nên khoá ổ ở phía ngoài khi trong nhà còn người, vì khi đó người bên trong hoàn toàn không ra được qua cửa này.

Nhà có cửa cuốn rồi còn cần thang dây không?

Cửa cuốn là lối ra ở tầng trệt, thang dây là phương án cuối ở các tầng trên khi cầu thang bị chặn. Hai thứ khác nhau. Trước khi nghĩ tới thang dây, nên xác định lối thoát phụ ở tầng trên như ban công, sân thượng.

Cửa đi phụ có làm nhà dễ bị trộm hơn không?

Nếu cửa phụ chắc chắn, khoá chìa từ ngoài và mở bằng tay gạt từ trong, mức an toàn chống trộm tương đương cửa chính. Không nên làm cửa phụ bằng vật liệu mỏng hoặc khoá yếu chỉ để cho có.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138