ThangDay.comThang Dây
Thiết bị thoát hiểm cá nhân khác

Còi cứu hộ cá nhân khi bị kẹt trong nhà cháy: chọn loại nào, thổi thế nào, để ở đâu

Một chiếc còi nhỏ giúp báo vị trí khi bị kẹt trong phòng, ở ban công hay nhà vệ sinh mà không phải gào trong khói. Chọn còi, cách thổi và nơi để cho từng người.

Vietnamese father kneeling to clip a small plastic safety whistle onto his young daughter school backpack in a bright living room of a three-storey house, morning light

Còi cứu hộ cá nhân là chiếc còi nhỏ, tốt nhất là loại không có bi bên trong, để mỗi người thổi báo vị trí khi bị kẹt trong phòng, ở ban công hay nhà vệ sinh, thay cho việc gào gọi trong khói; tín hiệu dễ nhận là ba hồi ngắn, nghỉ, rồi lặp lại. Còi cũng dùng được để đánh thức cả nhà khi phát hiện cháy mà nhà chưa có chuông báo.

Còi không cứu ai ra khỏi đám cháy, nó chỉ giúp người khác biết mình ở đâu. Việc đầu tiên vẫn là thoát theo cầu thang bộ hoặc cầu thang thoát hiểm nếu còn đi được, và gọi 114 báo địa chỉ, tầng, phòng. Còi dành cho lúc đã gọi rồi và đang chờ, hoặc lúc điện thoại không ở bên.

Vì sao còi tốt hơn tiếng gọi

Người bị kẹt trong đám cháy thường làm theo phản xạ: hét thật to. Có ba vấn đề với tiếng hét. Thứ nhất, mỗi lần hét là một lần hít mạnh, mà không khí trong phòng có khói thì hít càng sâu càng hại. Thứ hai, tiếng người dễ lẫn vào tiếng máy bơm, tiếng xe, tiếng người hô hoán bên ngoài, và khàn đi rất nhanh sau vài phút. Thứ ba, trẻ nhỏ và người già giọng yếu, gọi mấy cũng không vọng ra tới hành lang.

Còi giải quyết cả ba. Tiếng còi cao, chói, khác hẳn mọi âm thanh khác trong đám đông, nghe được qua tường và cửa đóng. Thổi còi tốn ít hơi hơn hét, thở ra nhiều hơn hít vào. Một đứa trẻ bảy tuổi thổi còi vẫn vang như người lớn, và không cần biết nói gì cho người lớn hiểu. Còi lại nhỏ, nhẹ, không cần pin, để nhiều năm vẫn dùng được, không cần ai bảo dưỡng, nên là món dễ phát cho mỗi người một chiếc nhất trong bộ đồ thoát hiểm.

Người đi tìm cũng nghe ra phương hướng tiếng còi dễ hơn tiếng gọi. Khi lực lượng cứu hoả đang lần qua các phòng đầy khói, một tiếng còi đều đặn từ phía cuối hành lang là thông tin quý: có người ở đó, còn tỉnh táo, đang chờ.

Các loại còi và loại nên chọn

Còi thì rẻ và có rất nhiều kiểu. Dưới đây là những điểm khác nhau đáng quan tâm khi chọn còi cho thoát hiểm.

Loại còiĐiểm mạnhĐiểm yếuCó nên dùng
Còi nhựa không biKhông kẹt, vẫn kêu khi ướt, nhẹPhải chọn loại có tiếng to, nhựa tốtNên dùng, hợp cho mọi người
Còi có bi (kiểu còi trọng tài)Âm rung dễ ngheBi có thể kẹt khi ướt, bụi bẩnDùng được nhưng kém hơn
Còi kim loạiBềnNóng lên khi gần nhiệt, lạnh tay, nặngKhông ưu tiên
Còi báo động cá nhân chạy pinKêu liên tục không cần thổiPhụ thuộc pin, cần kiểm định kỳHợp cho người già yếu hơi
Còi đồ chơiRẻ, nhiều màuTiếng nhỏ, dễ gãyKhông dùng cho thoát hiểm

Với phần lớn gia đình, một chiếc còi nhựa không bi màu sáng có dây đeo là đủ. Nhà có người già khó thổi mạnh thì cân nhắc thêm còi báo động chạy pin có nút bấm hoặc chốt kéo. Khi mua, thổi thử ngay tại chỗ; còi tiếng rè, tiếng nhỏ thì đổi loại khác, đừng mua theo màu sắc hay kiểu dáng.

Thổi thế nào và khi nào

Còi chỉ có ích nếu người dùng biết thổi lúc nào và thổi ra sao. Trình tự gợi ý khi bị kẹt:

  1. Gọi 114 trước nếu có điện thoại, nói rõ địa chỉ, tầng, phòng và số người đang kẹt.
  2. Đóng cửa phòng, chặn khe cửa bằng khăn hoặc quần áo, nhất là khe dưới chân cửa.
  3. Tới chỗ gần cửa sổ hoặc ban công, nơi ít khói nhất và gần phía người cứu sẽ tới.
  4. Thổi ba hồi ngắn liên tiếp, nghỉ một lúc, rồi lặp lại; đừng thổi liên tục không nghỉ vì sẽ mệt và khó nghe ra nhịp.
  5. Khi nghe tiếng người ở gần hoặc thấy đèn, thổi dồn hơn để họ định hướng.
  6. Ban đêm, kết hợp bật tắt đèn pin ở cửa sổ cùng lúc với tiếng còi.

Nhịp ba hồi là cách báo cầu cứu được nhiều nơi dùng, dễ nhận ra giữa các tiếng ồn khác. Điều quan trọng hơn nhịp là sự đều đặn: người cứu cần nghe đi nghe lại từ cùng một hướng mới xác định được vị trí. Nếu có hai người kẹt cùng một phòng, thay nhau thổi để đỡ mệt, người kia ngồi thấp gần sàn nơi ít khói, giữ sức.

Để còi ở đâu cho từng người

Người lớn đi làm về. Móc còi vào chùm chìa khoá nhà. Chìa khoá thường được để ở một chỗ cố định gần cửa, khi cần chạy ra cũng sẽ cầm theo.

Mỗi giường một chiếc. Buộc còi vào đầu giường hoặc móc cùng chỗ với đèn pin. Còi nhỏ dễ lạc, buộc dây ngắn vào thành giường thì không ai mang đi mất.

Trẻ đi học. Móc vào ba lô hoặc quai cặp. Dạy trẻ còi là đồ an toàn, chỉ thổi khi gặp nguy hoặc khi tập cùng bố mẹ, không thổi nghịch.

Người già ở nhà một mình. Đeo ở cổ bằng dây mềm có khoá tự bung khi bị kéo mạnh, hoặc để trong túi áo. Người già ngủ trưa, đi vệ sinh ban đêm đều có còi trên người.

Người nghe kém trong nhà. Người lớn tuổi nghe kém có thể không nghe tiếng còi gọi dậy. Với người này, quy ước thêm việc người khác vào tận phòng đánh thức, và đặt đèn ngay đầu giường để họ thấy ánh sáng khi có người bật lên.

Nhà vệ sinh, phòng tắm. Đây là chỗ nhiều người bị kẹt khi khói tràn vào vì có cửa đóng và có nước. Treo một chiếc còi ở móc khăn là việc rất nhỏ nhưng có ích. Ở trong nhà vệ sinh chờ cứu thì nhớ chặn khe cửa bằng khăn ướt và thổi còi về phía cửa sổ thông gió nếu có.

Còi làm hiệu báo cháy trong nhà chưa có chuông

Nhiều nhà ống và nhà trọ nhỏ chưa có đầu báo khói nối chuông chung. Khi một người phát hiện khói lúc nửa đêm, việc khó là đánh thức người ở các tầng khác mà không phải chạy lên chạy xuống. Còi là cách nhanh: đứng ở đầu cầu thang thổi dồn liên tục, cả nhà nghe là biết có chuyện.

Để tiếng còi có ý nghĩa, cả nhà phải thống nhất trước. Ví dụ: nghe còi thổi dồn liên tục là có cháy, mọi người dậy, cầm đèn, đi theo lối đã định, không đứng lại tìm đồ. Nghe ba hồi ngắt quãng là có người đang kẹt, cần báo cho lực lượng cứu hoả biết vị trí. Hai kiểu tín hiệu khác nhau cho hai việc khác nhau, không lẫn được.

Ví dụ giả định: anh Phúc ở Khánh Hoà, nhà ba tầng, vợ chồng ngủ tầng hai, hai con ngủ tầng ba. Nhà chưa có hệ thống báo cháy. Cả nhà quy ước: ai phát hiện khói thì thổi còi dồn ở đầu cầu thang, người lớn lên đón con xuống nếu cầu thang còn đi được; nếu khói đã đầy cầu thang, hai con ở lại phòng, đóng cửa, chặn khe, ra cửa sổ thổi ba hồi, bố mẹ gọi 114 báo con ở tầng ba phòng phía trước. Còi không thay được đầu báo khói, và nhà anh Phúc đã lên kế hoạch lắp. Trong lúc chờ, quy ước bằng còi ít nhất cũng cho cả nhà một cách báo nhau nhanh hơn chạy lên từng tầng gõ cửa.

Tập dùng còi trong buổi tập ở nhà

Còi là món dễ tập nhất trong bộ thiết bị thoát hiểm, vì tập hoàn toàn trong nhà, không leo trèo, không nguy hiểm. Một buổi tập có thể thế này: mỗi người về phòng mình, đóng cửa, tắt đèn. Người lớn đứng ngoài hành lang đóng vai người đi tìm. Từng người lần lượt lấy còi ở chỗ đã quy định, thổi ba hồi, nghỉ, lặp lại, cho tới khi người ngoài hành lang chỉ đúng phòng và đúng góc phòng.

Buổi tập cho cả nhà thấy vài điều mà nói suông không thấy được. Tiếng còi từ nhà vệ sinh có cửa đóng và quạt hút chạy có khi rất nhỏ, người ngoài hành lang phải áp tai vào cửa mới nghe ra. Còi buộc ở đầu giường bị dây vướng vào thành giường, giật mãi không ra. Trẻ nhỏ thổi được vài hồi đã thở dốc. Từng điều nhỏ đó sửa được ngay: đổi chỗ treo, cắt ngắn dây, dạy trẻ nghỉ lâu hơn giữa các nhịp.

Buổi tập cũng là lúc nói rõ với trẻ ranh giới giữa tập và thật. Tập thì có bố mẹ báo trước, thổi xong cất còi về chỗ cũ. Ngoài buổi tập, còi chỉ dùng khi thật sự gặp nguy. Trẻ hiểu được ranh giới này thì cả nhà mới tin được tiếng còi.

Chỗ hay sai và câu cả nhà nên hỏi nhau

Một chiếc còi rẻ tiền, nhưng dùng sai thì cũng thành vô dụng. Những lỗi hay gặp:

  • Mua còi về để trong hộp đồ nghề, không ai biết ở đâu.
  • Cho trẻ thổi nghịch suốt ngày, đến lúc thật thì cả nhà quen tai, không ai phản ứng.
  • Thổi còi trước khi gọi 114, mất những phút đầu quý giá.
  • Thổi liên tục không nghỉ, hụt hơi sau vài phút, hít nhiều khói hơn.
  • Cho rằng có còi thì không cần chuẩn bị lối thoát hay đầu báo khói.
  • Dùng chung một kiểu thổi cho cả báo cháy lẫn cầu cứu, người nghe không biết nên chạy ra hay đi tìm.
  • Buộc còi bằng dây cứng quấn quanh cổ trẻ nhỏ, dễ vướng, siết; dây đeo cổ phải là loại tự bung khi bị kéo.

Sau khi phát còi cho cả nhà, ngồi lại hỏi nhau ba câu: còi của mỗi người ở đâu; nghe còi kiểu nào thì làm gì; nếu bị kẹt ở phòng mình thì đứng chỗ nào để thổi. Ba câu đó trả lời được thì chiếc còi mới thật sự là đồ thoát hiểm, chứ không chỉ là một món đồ nhựa treo cho có.

Câu hỏi thường gặp

Còi có bi và còi không bi khác nhau thế nào?

Còi có bi tạo âm rung nhưng bi có thể kẹt khi còi bị ướt hoặc dính bụi. Còi không bi vẫn kêu khi ướt, ít hỏng hơn, nên hợp với thoát hiểm. Chọn loại có tiếng to và nhựa chắc.

Thổi còi theo nhịp nào để người khác hiểu là cầu cứu?

Ba hồi ngắn liên tiếp, nghỉ một lúc rồi lặp lại là nhịp cầu cứu được nhiều nơi dùng. Quan trọng nhất là thổi đều đặn, từ cùng một chỗ, để người tìm xác định được hướng.

Người già yếu hơi không thổi còi mạnh được thì sao?

Có thể dùng còi báo động cá nhân chạy pin, chỉ cần bấm nút hoặc kéo chốt là kêu liên tục. Loại này cần thay pin và bật thử định kỳ, theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Có nên dạy trẻ nhỏ dùng còi thoát hiểm không?

Nên, kèm quy tắc rõ ràng: còi là đồ an toàn, chỉ thổi khi gặp nguy hoặc khi tập cùng bố mẹ. Cho trẻ tập thổi ba hồi trong buổi tập thoát hiểm, rồi cất còi lại đúng chỗ.

Có còi rồi thì có cần lắp đầu báo khói không?

Có. Còi chỉ kêu khi có người thức và phát hiện ra khói. Đầu báo khói phát hiện khói cả khi mọi người đang ngủ. Hai thứ làm hai việc khác nhau, không thay thế cho nhau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138