ThangDay.comThang Dây
Thiết bị thoát hiểm cá nhân khác

Chăn chống cháy trong gia đình: dập chảo dầu thế nào, quấn người ra sao, cất ở đâu

Chăn chống cháy dập được chảo dầu bén lửa và quấn được người bị cháy quần áo, nhưng chỉ với đám cháy nhỏ vừa bắt đầu. Cách dùng, giới hạn và chỗ treo đúng.

Vietnamese woman in a small home kitchen reaching for a folded fire blanket pouch mounted on the wall near the doorway, stove turned off, calm daylight, three-quarter view from behind

Chăn chống cháy là tấm vải chịu nhiệt gấp sẵn trong túi treo tường, dùng để trùm kín một đám cháy nhỏ như chảo dầu bén lửa, hoặc quấn quanh người đang bị cháy quần áo, để cắt nguồn không khí làm lửa tắt. Nó chỉ hiệu quả khi đám cháy vừa mới bắt đầu, còn nằm gọn trong một vật; lửa đã lan lên tủ bếp, máy hút mùi hay trần nhà thì việc cần làm là ra ngoài, đóng cửa và gọi 114.

Chăn chống cháy không phải thiết bị để băng qua lửa thoát ra, cũng không thay được cầu thang thoát hiểm. Bài này nói về cách dùng chăn cho đúng trong hai tình huống nó được làm ra, và chỗ treo để tay với tới trước khi lửa kịp lớn.

Chăn chống cháy làm việc theo cách nào

Lửa cần ba thứ: chất cháy, nhiệt và không khí. Chăn chống cháy được dệt từ sợi chịu nhiệt, thường là sợi thuỷ tinh hoặc vật liệu tương tự, không bắt lửa ở nhiệt độ của một chảo dầu đang cháy. Khi trùm kín, chăn chặn không khí đi vào, ngọn lửa thiếu oxy sẽ tắt dần. Tấm chăn đồng thời che chắn, giữ phần lửa và dầu nóng ở bên dưới.

Điểm quan trọng nằm ở chữ "trùm kín". Chăn chỉ làm được việc nếu che phủ toàn bộ miệng chảo hoặc vật đang cháy, không chừa khe hở, và được để nguyên đủ lâu cho vật bên dưới nguội. Nhấc lên quá sớm, không khí ùa vào, dầu vẫn đang rất nóng có thể bùng cháy lại.

Chăn bày bán thường đựng trong túi có hai quai kéo thò ra phía dưới. Kéo mạnh hai quai xuống, chăn tuột ra khỏi túi và mở sẵn trong tay. Thiết kế đó nhằm cho người dùng lấy được trong một hai giây, không phải gỡ gói hay mở hộp. Kích thước, chất liệu và số lần dùng của từng loại khác nhau, đọc trên nhãn của nhà sản xuất.

Cũng vì cơ chế cắt không khí, chăn hợp nhất với đám cháy nằm gọn trong một vật có miệng: chảo, nồi, thùng rác, giỏ giấy. Đám cháy đã lan trên một mặt rộng như rèm cửa, nệm, sofa thì chăn không phủ kín được, và người cầm chăn phải đứng quá gần lửa.

Đám cháy nào dùng chăn được, đám nào không

Cả nhà nên xem bảng này trước khi treo chăn, để không ai coi tấm chăn là thứ đủ sức dập mọi đám cháy.

Tình huốngDùng chăn được khôngViệc nên làm
Chảo dầu, nồi dầu vừa bén lửa trên bếpĐược, đây là việc chính của chănTắt bếp nếu với tới an toàn, trùm kín, để nguyên
Quần áo một người đang bắt lửaĐược, sau khi người đó nằm xuốngDừng lại, nằm xuống, lăn; quấn chăn từ cổ xuống
Thùng rác nhỏ, giỏ giấy bốc cháyĐược nếu nhỏ và trùm kín đượcTrùm kín rồi gọi người lớn kiểm tra
Lửa đã lan lên tủ bếp, máy hút mùiKhôngRa ngoài, đóng cửa bếp, gọi 114
Ổ điện, thiết bị đang cắm điện cháyKhông tự xử lý nếu chưa ngắt điệnNgắt cầu dao nếu an toàn, rời đi, gọi 114
Khói dày khắp phòng, không thấy nguồn lửaKhôngThoát ra theo lối chính, gọi 114

Nếu nhà có bình chữa cháy mini, chăn và bình không thay thế nhau: chăn hợp với chảo dầu và người cháy quần áo, bình dùng cho những đám khác theo đúng loại ghi trên bình. Dù dùng gì, lửa không tắt sau một lần thử thì bỏ đi ngay. Thời gian để lửa từ chảo lan lên tủ bếp có khi chỉ tính bằng chục giây, đừng tiếc công sức đã bỏ ra mà ở lại thêm.

Dập chảo dầu bén lửa: các bước

Cháy dầu ăn là tình huống chăn được làm ra để xử lý. Tuyệt đối không đổ nước vào chảo dầu đang cháy, vì nước gặp dầu nóng bốc hơi tức thì, hất dầu cháy văng ra. Trình tự đúng:

  1. Giữ bình tĩnh, không bưng chảo chạy ra ngoài hay ném chảo vào bồn rửa.
  2. Nếu với tới núm bếp mà không phải vươn qua lửa, tắt bếp hoặc khoá van gas.
  3. Kéo hai quai chăn xuống dứt khoát để chăn tuột khỏi túi.
  4. Cuộn mép chăn trên trùm qua hai bàn tay để che tay, cầm chăn chắn trước mặt và người.
  5. Đặt chăn từ phía mình đẩy về phía trước, phủ kín cả chảo, không quăng chăn từ xa.
  6. Để nguyên chăn, không nhấc lên xem; chờ cho tới khi chảo nguội hẳn theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
  7. Nếu lửa không tắt hoặc lan ra ngoài chăn, rời bếp, đóng cửa và gọi 114.

Sau khi dập, mở cửa cho thông khói nếu bếp đã an toàn. Phần lớn chăn sau khi dập dầu đã bị dính dầu, cháy sém, nên thay chăn mới theo hướng dẫn chứ không gấp lại cất vào túi.

Khi quần áo của một người bắt lửa

Phản xạ tự nhiên khi quần áo bắt lửa là chạy, mà chạy thì gió quạt cho lửa to lên. Người bị cháy phải dừng lại, nằm xuống, lấy hai tay che mặt và lăn qua lăn lại để dập lửa. Người bên cạnh lấy chăn chống cháy, che tay như khi dập chảo, rồi quấn chăn quanh người đó từ cổ trở xuống, ép nhẹ để lửa tắt. Không trùm kín lên mặt người bị cháy.

Lửa tắt rồi thì việc tiếp theo là gọi cấp cứu. Bỏng do lửa thường sâu hơn vẻ ngoài, có thể kèm hít phải khói nóng. Trong lúc chờ, có thể làm mát vùng bỏng bằng nước sạch mát theo hướng dẫn sơ cứu, không bôi kem đánh răng, nước mắm, mỡ trăn, dầu ăn hay bất cứ thứ gì truyền miệng. Phần quần áo dính chặt vào da thì để nhân viên y tế xử lý, đừng cố lột ra.

Bài tập "dừng lại, nằm xuống, lăn" nên dạy cho trẻ từ nhỏ như một trò chơi, vì đây là việc trẻ có thể tự làm ngay cả khi không có người lớn hay chăn ở bên. Người lớn cũng nên tập một lần, vì khi hoảng, ngay cả người lớn cũng quên mất và co chân chạy.

Treo chăn ở đâu cho đúng

Chỗ treo lý tưởng là trong bếp, gần lối ra của bếp, cách bếp nấu một khoảng đủ để người lấy chăn không phải vươn tay qua ngọn lửa. Treo ngay phía trên bếp hay cạnh máy hút mùi là sai, vì khi chảo bốc cháy, lửa và khói bốc lên đúng chỗ đó. Chiều cao khoảng ngang vai người lớn trong nhà, quai kéo hướng xuống dưới, phía trước không có giá treo đồ hay kệ gia vị che mất. Bếp nhỏ quá không có tường trống thì treo ở mặt bên tủ lạnh hoặc cạnh khung cửa bếp, miễn là không phải đi ngang qua bếp nấu mới lấy được.

Nhà vừa ở vừa kinh doanh ăn uống nên có thêm một chiếc ở khu bếp bán hàng. Nhà có người già nấu ăn một mình nên chỉ cho người đó xem chỗ treo và cách kéo quai ít nhất một lần, bằng chính chiếc chăn đang treo, chỉ kéo thử phần quai mà không cần mở hẳn chăn nếu nhà sản xuất không cho phép gấp lại.

Ví dụ giả định: chị Ngọc ở Lâm Đồng mở quán cơm ở tầng trệt nhà ống, bếp quán nằm cuối nhà, sát cầu thang lên tầng ở. Chị treo một tấm chăn ở cột cạnh cửa bếp, cách bếp lò vài bước chân, và một tấm ở bếp nhỏ trên lầu. Chị dặn người phụ bếp: chảo bén lửa thì trùm chăn, lửa lan lên hút mùi thì không cố, ra phía trước, đóng cửa bếp, gọi 114 và gọi người trên lầu xuống theo cầu thang trước khi khói lên.

Chọn mua chăn chống cháy: nhìn vào gì

Chăn chống cháy trông giống nhau trong ảnh quảng cáo, nhưng khác nhau ở những chi tiết quyết định lúc dùng. Khi mua, xem lần lượt:

  • Kích thước đủ phủ kín cái chảo, cái nồi lớn nhất nhà mình kèm một khoảng dư mỗi bên; chăn quá nhỏ trùm không kín thì lửa vẫn lấy được không khí.
  • Túi đựng có hai quai kéo thò ra ngoài, kéo xuống là chăn tuột ra, không phải mở khoá kéo hay nút bấm.
  • Nhãn ghi rõ chất liệu, cách dùng, số lần dùng và hướng dẫn sau khi dùng, có bản tiếng Việt với hình minh hoạ.
  • Thông tin kiểm định, nơi sản xuất, đơn vị phân phối; hỏi người bán nếu không thấy trên bao bì.
  • Đường may mép chắc, vải không bị xơ, không có mùi lạ khi mở túi xem lúc nhận hàng nếu túi cho phép mở và gấp lại.
  • Kèm sẵn móc hoặc vít treo tường, để chăn có ngay một chỗ cố định.

Đừng mua chăn không rõ chất liệu, hoặc chỉ ghi chung chung là "chống cháy" mà không nói chịu được gì. Muốn chắc hơn, hỏi cửa hàng chuyên thiết bị PCCC có giấy tờ, hoặc hỏi cảnh sát PCCC địa phương nên chọn loại thế nào cho bếp gia đình.

Những hiểu lầm hay gặp

Chăn chống cháy nhỏ gọn, dễ mua, nên cũng hay bị gán cho những việc nó không làm được:

  • Quấn chăn quanh người để chạy qua lửa thoát ra. Chăn không được thiết kế cho việc này; nhiệt và khói vẫn làm người gục.
  • Dùng chăn bông, chăn len thường thay chăn chống cháy. Chăn thường có thể bắt lửa, nhất là chăn sợi tổng hợp.
  • Dùng khăn ướt nhỏ đập vào chảo dầu. Khăn không che kín, nước trong khăn gặp dầu nóng làm dầu bắn.
  • Nhấc chăn lên ngay khi lửa vừa tắt để xem. Dầu vẫn đang nóng có thể bùng lại.
  • Gấp chăn đã dập dầu cất lại vào túi để dùng lần sau. Chăn đã dính dầu, cháy sém nên thay theo hướng dẫn.
  • Treo chăn sau cánh cửa hay trong tủ để khỏi vướng mắt. Lúc cần sẽ không ai nhớ ra hoặc không mở kịp.

Một việc nhỏ đáng làm ngay: đứng ở bếp, nhắm mắt, đưa tay về phía chỗ treo chăn. Nếu tay không chạm được túi chăn trong một bước chân, chỗ treo đó chưa đúng.

Câu hỏi thường gặp

Chăn chống cháy dùng được mấy lần?

Tuỳ loại và hướng dẫn của nhà sản xuất. Nhiều loại sau khi đã dập dầu bị dính dầu, cháy sém thì nên thay mới. Đọc nhãn khi mua để biết, và đừng gấp chăn đã dùng cất lại như mới.

Có thể dùng chăn chống cháy để quấn người chạy qua lửa không?

Không nên. Chăn được làm để trùm kín đám cháy nhỏ và quấn người đang bị cháy quần áo. Băng qua lửa vẫn chịu nhiệt và khói rất nguy hiểm; ưu tiên lối thoát chính hoặc ở lại phòng an toàn chờ cứu.

Chảo dầu cháy mà không có chăn thì làm gì?

Tắt bếp nếu với tới an toàn, đậy kín bằng nắp nồi hoặc khay kim loại lớn đặt từ phía mình đẩy ra. Tuyệt đối không đổ nước. Lửa không tắt hoặc lan rộng thì ra ngoài, đóng cửa, gọi 114.

Treo chăn chống cháy ở phòng ngủ có cần không?

Không bắt buộc. Chỗ cần nhất là bếp, nơi có dầu nóng và lửa bếp. Phòng ngủ nên ưu tiên đèn pin, còi và mặt nạ lọc khói, vì ở đó việc chính là thoát ra chứ không phải dập lửa.

Người bị cháy quần áo sau khi dập lửa có cần đi viện không?

Cần. Bỏng do lửa thường sâu hơn vẻ ngoài và có thể kèm hít khói nóng. Gọi cấp cứu, làm mát vết bỏng bằng nước sạch mát trong lúc chờ, không bôi bất cứ thứ gì lên da.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138