ThangDay.comThang Dây
Lắp ở đâu và điểm neo

Lắp thang dây ở cửa sổ hay ban công: chọn lối thoát phụ cho từng phòng ngủ

Cửa sổ hay ban công hợp làm lối thoát phụ hơn? Cách xét từng phòng ngủ: chiều rộng ô mở, chỗ neo, mặt đất bên dưới, người ngủ trong phòng.

Vietnamese woman seen from behind measuring the width of an open bedroom window with a tape measure, narrow tube house, soft morning daylight, eye-level shot

Phòng nào có ban công rộng, mở được ra ngoài, lan can hoặc tường đủ chắc và bên dưới là đất trống thì ban công thường là lối thoát phụ dễ dùng hơn cửa sổ; phòng không có ban công thì chọn ô cửa sổ mở được rộng nhất, không bị song sắt kín, có chỗ neo chắc ngay sát mép. Không có công thức chung cho mọi nhà: cùng một căn nhà ống, phòng tầng hai có thể hợp cửa sổ, phòng tầng ba lại hợp ban công.

Thang dây chỉ là đường thoát cuối cùng. Lối đầu tiên luôn là cầu thang trong nhà hoặc cầu thang thoát hiểm, và việc đầu tiên khi phát hiện cháy là báo cho cả nhà, gọi 114. Bài này giúp bạn xét từng phòng ngủ để chọn đúng một ô mở làm lối phụ, trước khi nghĩ tới chuyện mua thang hay gọi thợ khoan.

Lối thoát phụ dùng khi nào, và vì sao phải chọn theo phòng ngủ

Một đám cháy trong nhà ở thường lan theo cầu thang, vì cầu thang là ống thông từ dưới lên trên. Khi khói đã tràn kín lồng cầu thang, người ở các tầng trên không đi xuống được nữa. Lúc đó mới cần tới lối phụ: một ô cửa sổ hoặc ban công mà từ đó có thể thả thang dây xuống đất, hoặc ít nhất đứng chờ lực lượng cứu nạn ở chỗ thoáng khí. Thang dây không thay cho việc đi cầu thang khi cầu thang còn đi được.

Vì sao chọn theo phòng ngủ chứ không chọn một chỗ cho cả nhà? Vì cháy ban đêm là lúc nguy hiểm nhất, và ban đêm mỗi người nằm ở một phòng. Nếu cả nhà chỉ có một bộ thang treo ở ban công tầng ba, người ngủ ở phòng tầng bốn phải băng qua hành lang và cầu thang đang có khói để tới đó, tức là đi đúng vào chỗ cần tránh. Nguyên tắc là lối phụ nằm ngay trong phòng người ta ngủ, hoặc ở phòng liền kề mà không phải qua cầu thang.

Cũng vì vậy mà bạn nên chọn chỗ trước, mua thang sau. Chỗ lắp quyết định loại móc, chiều dài, có cần khoan neo hay không. Mua trước rồi mới đi tìm chỗ treo là cách dễ dẫn tới một bộ thang nằm trong tủ, không ô cửa nào móc vừa.

Cửa sổ và ban công khác nhau ở những điểm nào

Bảng dưới so hai loại lối phụ ở những điểm quyết định chuyện có dùng được hay không. Đây là so sánh chung; nhà bạn có thể khác, nên xem nó như danh sách câu hỏi để đem ra đứng trước từng ô cửa.

Điểm cần xétBan côngCửa sổ
Chỗ đứng chuẩn bịCó chỗ đứng, mở hộp, móc thang, gọi người khácPhải làm mọi thứ qua ô mở, thường chỉ một người thao tác
Điểm neoLan can bê tông, tường ban công, dầm; phải kiểm độ chắcKhung cửa, bậu cửa, tường hai bên; nhiều khung nhôm mỏng không chịu nổi
Ô chui raThường rộng, chỉ phải trèo qua lan canPhụ thuộc kiểu cánh: cửa lùa chỉ mở được một nửa, cửa lật chỉ hé
Vật cảnChuồng cọp, mái che, chậu cây, cục nóng điều hoàSong sắt, lưới chống muỗi cố định, rèm dày
Chờ cứu nếu không xuống đượcĐứng ngoài trời, dễ báo hiệu vị tríPhải đóng cửa phòng chặn khói, đứng ở cửa sổ báo hiệu
Trẻ nhỏ và người giàDễ đưa ra hơn vì có chỗ đứngKhó: phải nhấc người qua bậu cửa

Đọc bảng thì thấy ban công có lợi ở gần mọi dòng, nhưng chỉ khi ban công đó thật sự mở ra được. Ban công đã bị bịt kín bằng chuồng cọp hàn chết, hoặc kín bằng kính cố định, thì mất gần hết lợi thế, và có khi một ô cửa sổ phòng bên lại là lựa chọn tốt hơn.

Ba câu hỏi đặt ra cho từng ô cửa

Người ngủ trong phòng có tự mở được ô này trong bóng tối không? Hãy tắt đèn, nhắm mắt và thử mở. Chốt cửa lùa nằm ở đâu, khoá chuồng cọp treo chìa ở đâu, cánh cửa có bị kẹt vì lâu không mở. Nếu người lớn trong nhà phải loay hoay quá lâu với một cái chốt, ô cửa đó chưa phải lối phụ, dù nó rộng đến mấy.

Có chỗ nào ngay sát mép để móc hoặc neo thang không? Thang dây thoát hiểm cần một điểm giữ chắc ở ngay ô thoát ra: bậu cửa đủ dày để móc ôm vào, tường hai bên đủ đặc để thợ khoan neo, hoặc lan can bê tông liền khối với sàn. Khung nhôm mỏng, lan can sắt hộp gắn bằng vít nở vào gạch, cột trang trí bằng thạch cao không phải điểm neo.

Thả thang xuống thì chân thang chạm vào đâu? Nhìn thẳng xuống: là sân, vỉa hè, mái tôn nhà bên, mái che bằng nhựa, ô tô đỗ thường xuyên, hay hàng rào nhọn. Chỗ chân thang chạm phải là mặt đứng được. Thả xuống một tấm mái tôn mỏng là đưa người từ nguy hiểm này sang nguy hiểm khác.

Có ai trong phòng không thể tự xuống thang? Trẻ nhỏ, người già yếu, người đau khớp gối thường không tự trèo được. Với phòng đó, lối phụ phải là chỗ có thể đứng chờ cứu an toàn, đóng được cửa chặn khói, báo hiệu được ra ngoài, và người lớn phòng bên tới được mà không phải đi qua cầu thang.

Ví dụ: nhà ống bốn tầng của chị Thu ở Hải Phòng

Nhà chị Thu ngang bốn mét, sâu mười sáu mét, bốn tầng, tầng trệt để xe máy và làm kho hàng nhỏ. Tầng hai có phòng khách và bếp, tầng ba là phòng vợ chồng chị cùng con gái sáu tuổi, tầng bốn là phòng mẹ chồng và cậu con trai mười lăm tuổi. Chỉ có một cầu thang ở giữa nhà. Mặt trước tầng ba và tầng bốn đều có ban công, nhưng ban công tầng ba đã được bịt chuồng cọp kín. Phía sau là giếng trời và cửa sổ nhỏ nhìn ra con ngõ.

Khi ngồi xét lại, cả nhà thấy ban công tầng bốn là lối phụ tốt nhất: lan can xây gạch có giằng bê tông, mặt trước là vỉa hè trống, ban đêm không có xe đỗ. Nhưng mẹ chồng chị đã ngoài bảy mươi, gối yếu, không trèo thang được. Phương án chốt là cậu con trai dùng ban công tầng bốn, còn bà ra ban công đóng cửa chờ cứu và báo hiệu. Tầng ba thì vướng chuồng cọp; gia đình nhờ thợ làm ô mở có khoá cho chuồng cọp rồi mới tính chỗ treo thang, và chị treo chìa khoá ô mở ở móc ngay cạnh cửa ban công.

Cửa sổ phía sau bị loại vì bên dưới là mái tôn che bếp nhà hàng xóm và quá hẹp để một người lớn chui ra. Điều đáng chú ý là chị Thu ban đầu định mua ngay hai bộ thang dài nhất để "cho chắc"; xét từng phòng xong mới thấy tầng ba cần sửa chuồng cọp trước, còn tầng bốn cần một kế hoạch chờ cứu cho bà nhiều hơn là thêm một bộ thang.

Những chỗ trông có vẻ hợp mà thường không dùng được

Đi một vòng quanh nhà, nhiều người chọn chỗ theo cảm giác "rộng, thoáng". Dưới đây là những chỗ hay bị chọn nhầm và lý do.

  • Ban công tầng trên cùng có mái che bằng tấm nhựa hoặc tôn nhô ra: thang thả xuống sẽ vướng mép mái, hoặc phải trèo vòng ra ngoài mái, rất khó.
  • Cửa sổ nhà vệ sinh: thường nhỏ, cao, có kính mờ cố định; người lớn không chui qua được và bên trong không có chỗ đứng.
  • Ô cửa nhìn xuống giếng trời trong nhà: giếng trời là đường khói bốc lên, đứng đó lúc cháy là đứng trong ống khói.
  • Cửa sổ ở cầu thang: nằm ngay trong lồng cầu thang, nơi khói dồn tới đầu tiên, và lại không thuộc phòng ngủ nào.
  • Ban công có cục nóng điều hoà treo ngay dưới lan can: thang thả xuống cọ vào giá đỡ, có khi mắc luôn ở đó.
  • Sân thượng chung với nhà bên: có thể là lối sang nhà bên, nhưng chỉ dùng được nếu hai nhà đã thống nhất và cửa không khoá; xét riêng, đừng mặc định.

Mỗi chỗ loại đi đều có lý do cụ thể. Ghi lý do đó lại, vì một năm sau, khi nhà sửa hoặc đổi người ở, bạn sẽ cần biết vì sao từng chỗ bị loại để xét lại.

Các bước chọn lối thoát phụ cho cả nhà trong một buổi tối

Việc này làm được trong một buổi, cả nhà cùng tham gia thì càng tốt, vì người ngủ trong phòng mới biết rõ phòng mình.

  1. Vẽ sơ đồ từng tầng ra giấy, đánh dấu cầu thang, phòng ngủ, mọi cửa sổ và ban công.
  2. Ghi tên người ngủ ở từng phòng và người đó có tự trèo thang được không.
  3. Đến từng phòng, thử mở từng ô cửa trong bóng tối; ô nào mở không được thì gạch.
  4. Ở ô còn lại, đo chiều rộng và chiều cao lúc mở hết, xem có vật cản: song sắt, rèm, lưới, điều hoà.
  5. Nhìn xuống dưới, ghi chân thang sẽ chạm vào đâu và có vật cản trên đường thả không.
  6. Tìm điểm neo ngay sát ô đó; không chắc độ chắc thì đánh dấu "cần thợ xem".
  7. Mỗi phòng chốt một lối phụ, hoặc ghi rõ "phòng này chờ cứu tại chỗ" kèm việc cần chuẩn bị.
  8. Cả nhà xem lại sơ đồ, hỏi nhau: ban đêm từ giường mình tới lối phụ đi thế nào.

Sau buổi này bạn mới có danh sách thật để đi mua thang, gọi thợ hoặc sửa chuồng cọp. Nếu muốn có ý kiến chuyên môn cho nhà mình, cảnh sát PCCC địa phương là nơi nên hỏi trước tiên.

Những việc không cần làm, và câu cả nhà nên hỏi nhau

Không cần lắp thang ở mọi ô cửa. Một phòng một lối phụ là đủ, miễn lối đó dùng được thật. Thêm thang ở chỗ không cần chỉ làm nhà rối, tốn tiền và khiến người ta lẫn lúc gấp. Cũng không cần chọn chỗ "đẹp" hay kín đáo: lối phụ phải dễ thấy, dễ với tới, không bị giấu sau tủ quần áo.

Không cần chờ mua được thang mới bắt đầu. Riêng việc chọn được lối phụ, dọn vật cản và để chìa khoá chuồng cọp ở đúng chỗ đã là một bước lớn. Có nhiều phòng, kết luận cuối cùng không phải là treo thang mà là đóng cửa phòng, chặn khói, báo vị trí qua cửa sổ và chờ cứu.

Câu cả nhà nên hỏi nhau: nếu cầu thang đầy khói lúc hai giờ sáng, mỗi người sẽ đi tới chỗ nào trong phòng mình, mở cái gì, và ai lo cho người không tự xuống được? Trả lời được rõ ràng câu đó thì việc chọn chỗ mới coi là xong.

Câu hỏi thường gặp

Nhà chỉ có một ban công thì có nên dồn cả nhà ra đó không?

Chỉ khi người ở các phòng tới được ban công đó mà không phải đi qua cầu thang có khói. Nếu phải băng qua cầu thang thì nên tìm lối phụ khác trong từng phòng, hoặc chuẩn bị cách chờ cứu tại phòng.

Cửa sổ rộng bao nhiêu thì người lớn chui ra được?

Không có con số chung đúng cho mọi người và mọi kiểu cửa. Cách chắc nhất là cho người lớn to con nhất nhà thử ngồi lên bậu và đưa hai chân ra ngoài ở tầng trệt hoặc tầng thấp, có người giữ, để biết ô mở đó có vừa không.

Ban công có chuồng cọp thì có lắp thang được không?

Được nếu chuồng cọp có ô mở khoá được, mở nhanh từ bên trong. Chuồng cọp hàn kín thì phải nhờ thợ làm ô mở trước; việc làm ô mở là phần thi công riêng, nên hỏi thợ có kinh nghiệm và chủ nhà nếu là nhà thuê.

Phòng có người già không trèo được thì lắp thang làm gì?

Thang ở phòng đó có thể dành cho người khác trong nhà, còn người già cần một phương án chờ cứu: đóng cửa phòng, chặn khe cửa bằng khăn ướt, ra cửa sổ hoặc ban công báo hiệu vị trí và chờ lực lượng cứu nạn.

Có nên chọn cửa sổ nhìn xuống giếng trời không?

Không nên. Giếng trời hút khói từ các tầng dưới lên, đứng ở đó lúc cháy là đứng trong luồng khói nóng. Lối phụ phải nhìn ra ngoài trời thoáng, phía mặt đường, ngõ hoặc sân.

Chọn chỗ xong có cần hỏi ai chuyên môn không?

Nên hỏi. Thợ có kinh nghiệm sẽ xem điểm neo có chắc không, còn cảnh sát PCCC địa phương có thể góp ý về lối thoát nạn của nhà bạn. Đem theo sơ đồ đã vẽ để buổi hỏi đi thẳng vào việc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138