Hộp thang dây nên đặt ngay sát ô cửa sổ hoặc cửa ban công sẽ thả thang, ở độ cao người lớn với tới không cần kê, cố định để không bị xô lệch hay bị chất đồ lên, và được đánh dấu để tay tìm thấy kể cả khi mất điện. Hộp nằm trong kho, trên nóc tủ hay dưới gầm giường lẫn đồ khác là hộp gần như không dùng được lúc cần.
Thang dây là lối phụ, chỉ dùng khi cầu thang và lối thoát chính đã bị khói lửa chặn; khi có cháy, báo cả nhà, đi cầu thang nếu còn đi được và gọi 114. Bài này nói về một chi tiết nhỏ mà hay bị bỏ qua: cái hộp nằm ở đâu, để những giây đầu tiên không mất vào việc lục tìm.
Hộp thang thuộc về ô cửa, không thuộc về kho
Nhiều gia đình mua thang xong, cất cả hộp vào kho tầng trệt hoặc tủ đồ chung "để gọn". Nghĩ kỹ thì thấy vô lý: thang chỉ dùng khi cầu thang bị chặn, mà muốn xuống kho thì phải đi cầu thang. Thang cất ở tầng khác với phòng sẽ thả coi như không có.
Cách nghĩ đúng là mỗi bộ thang gắn với một ô cửa cụ thể, và hộp của nó nằm ngay đó. Nếu nhà có hai phòng ngủ dùng hai lối phụ khác nhau thì cần hai bộ, mỗi bộ một chỗ. Không nên tính chuyện "ôm thang chạy sang phòng bên" lúc có khói.
Khoảng cách tốt nhất là đứng ở ô cửa, cúi xuống hoặc đưa tay ra là chạm được hộp, không phải đi thêm bước nào. Ở ban công, hộp nằm ngay trong cửa, phía bên trong nhà, để không phải mở cửa ra mới lấy được. Với loại thang neo cố định, hộp thường đã gắn ngay dưới điểm neo; việc của bạn là đừng để đồ đạc che mất nó.
So sánh các chỗ hay đặt hộp
Bảng dưới xét những chỗ người ta thường chọn. Chỗ tốt là chỗ vừa gần ô cửa vừa không bị đồ khác lấn vào theo thời gian.
| Chỗ đặt | Ưu điểm | Nhược điểm | Nhận xét |
|---|---|---|---|
| Sát chân tường ngay dưới cửa sổ | Gần nhất, thấy ngay | Dễ bị kê đồ lên, dễ bị đá vào | Tốt nếu cố định và giữ chỗ trống phía trên |
| Cạnh cửa ban công, phía trong nhà | Lấy được mà chưa cần mở cửa | Có thể vướng khi mở cánh cửa | Tốt; đặt phía bản lề hoặc phía không vướng cánh |
| Ngăn dưới tủ đầu giường sát cửa sổ | Gọn, tránh bụi, trẻ nhỏ ít với tới | Ngăn bị nhét thêm đồ khác | Dùng được nếu ngăn chỉ để thang |
| Gầm giường | Kín, không vướng | Phải cúi, kéo, lục; dễ lẫn đồ | Không nên |
| Nóc tủ quần áo | Không vướng lối đi | Phải kê ghế, hộp nặng dễ rơi | Không nên |
| Kho, tầng khác | Gọn nhà | Phải đi qua cầu thang mới lấy được | Loại |
Nhìn chung, chỗ nào phải kê, phải cúi lục, hay phải mở thêm một lớp cửa tủ chật thì đều làm chậm. Nếu phòng nhỏ không còn chỗ, bớt một món đồ khác chứ đừng dời hộp thang đi xa.
Cố định hộp để nó luôn ở đúng chỗ
Giữ chỗ trống phía trên hộp. Hộp đặt sàn hay bị dùng làm chỗ để giỏ quần áo, thùng sách, chậu cây. Một tấm kệ nhỏ phía trên hoặc một cái giá treo tường riêng cho hộp giúp không ai đặt đồ lên nữa.
Chống xô, chống đổ. Hộp cao đặt đứng dễ đổ khi lau nhà hay khi trẻ chạy nhảy. Đặt nằm, hoặc dùng giá có gờ giữ, hoặc dây đai dán tường loại tháo nhanh. Thứ cố định phải mở được bằng một tay, không cần dụng cụ.
Trẻ nhỏ không lấy ra chơi. Thang dây không phải đồ chơi; trẻ kéo ra, gỡ móc, làm rối dây là chuyện có thật. Nói rõ với trẻ đây là đồ của người lớn, có thể dùng nắp hộp có chốt đơn giản mà người lớn mở nhanh được.
Không khoá hộp bằng ổ khoá. Khoá giúp trẻ không nghịch nhưng làm người lớn mất thời gian tìm chìa lúc gấp. Chốt bấm, nắp gài, độ cao vừa phải là đủ.
Không để dây hay móc thò ra ngoài. Phần thò ra dễ bị kéo, bị vướng chân, móc kim loại có thể làm trầy người. Thang cần được gấp gọn và cất đúng như nhà sản xuất hướng dẫn, để khi kéo ra dây không bị rối.
Ví dụ: căn hộ tầng bốn khu tập thể ở Hà Nội
Chị Hà sống cùng chồng và hai con trong một căn hộ tầng bốn khu tập thể cũ ở Hà Nội. Toà nhà chỉ có một cầu thang chung. Gia đình chọn cửa sổ phòng ngủ lớn nhìn ra sân trong làm lối phụ, vì phía dưới là sân trống, cửa mở quay và tường bao là tường gạch đặc dày. Thợ đã lắp điểm neo ở mép sàn dưới bậu.
Ban đầu hộp thang được cất trên nóc tủ quần áo trong phòng vì "để dưới thì vướng". Trong một buổi tập lấy thang bằng đèn pin, anh chồng phải kéo ghế, với lên, và hộp suýt rơi vào đầu. Chị Hà đổi sang đặt hộp nằm sát chân tường ngay dưới cửa sổ, trên một tấm kệ thấp có gờ, phía trên gắn thêm một kệ nhỏ để cuốn sách đầu giường của các con, như vậy không ai đặt đồ lên hộp nữa.
Chị dán thêm một dải băng nhám ở mép kệ, để trong tối sờ tay là biết chỗ. Đèn pin được treo ở móc ngay cạnh cửa sổ. Lần tập sau, từ lúc tắt đèn tới lúc hai móc nằm đúng trên điểm neo chỉ còn một lượt thao tác, không ai phải đứng lên ghế.
Để tay tìm được trong bóng tối
Cháy ban đêm thường kèm mất điện, và khói làm đèn pin chỉ soi được rất gần. Vì vậy cách đánh dấu phải dựa vào cả mắt lẫn tay.
- Dải băng phản quang trên nắp hộp hoặc mép kệ: đèn pin rọi vào là thấy ngay.
- Dải băng nhám hoặc nút nổi ở mép kệ: tay sờ là biết đúng chỗ, không cần nhìn.
- Đèn pin để ở chỗ cố định cạnh giường hoặc cạnh hộp, mỗi phòng có lối phụ một cái.
- Đèn ngủ cắm sạc, tự sáng khi mất điện, gắn gần cửa sổ: giữ một chút ánh sáng trong vài phút đầu.
- Lối đi từ giường tới hộp thang luôn trống, như đã dặn khi chọn chỗ đặt.
- Mọi người trong phòng đều biết hộp ở đâu, kể cả khách ngủ lại hay người giúp việc.
Những đồ dùng cá nhân khác như đèn pin, còi, khăn che mũi, cách sắp xếp chúng cạnh giường là chủ đề riêng; ở đây chỉ cần nhớ hộp thang và đèn pin nên nằm cạnh nhau.
Giữ hộp khô ráo, nguyên vẹn, có sẵn hướng dẫn
Hộp đặt sát chân tường dưới cửa sổ có một rủi ro: nước mưa hắt vào hoặc ngưng tụ trên kính chảy xuống. Dây và đai vải ẩm lâu ngày có thể mốc, móc kim loại có thể gỉ. Nên kê hộp cao hơn sàn một chút, tránh ngay dưới chỗ kính hay đọng nước, và đóng cửa sổ khi mưa to.
Nắng chiếu trực tiếp nhiều năm cũng làm đai vải và nhựa nhanh lão hoá. Chỗ có rèm che hoặc khuất nắng là tốt hơn. Hộp nên còn nguyên nắp, không để chuột, gián làm tổ bên trong.
Tờ hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất nên để ngay trong hộp, bọc túi nilon. Lúc tập lấy thang ra, mọi người có thể mở ra xem lại hình. Việc kiểm thang theo lịch, xem dây, móc, bậc còn tốt không là một lịch riêng cùng các thiết bị an toàn khác trong nhà; ở đây chỉ cần mỗi lần nhìn thấy hộp thì để ý nó còn nguyên và còn đúng chỗ.
Khi phòng thay đổi thì chỗ đặt hộp cũng phải xét lại
Phòng ngủ không đứng yên. Có em bé mới thì thêm cũi kê sát cửa sổ cho thoáng; con lớn thì thêm bàn học; mùa nóng thì thêm quạt cây, mùa lạnh thì chăn đệm chất cao. Mỗi lần như vậy, hộp thang có thể bị che, bị chặn hoặc bị dời đi chỗ khác mà không ai để ý. Vài tháng sau, chỗ người lớn vẫn nghĩ là "hộp ở đây" thực ra đã là cái cũi.
Cách đơn giản là gắn việc nhìn hộp thang với những lần thay đổi lớn trong phòng: kê lại giường, thêm đồ nội thất, đổi người ngủ trong phòng. Mỗi lần như vậy, đứng ở ô cửa, đưa tay xuống xem còn chạm được hộp không, lối từ giường tới cửa còn trống không.
Khi có khách ngủ lại, người giúp việc hay ông bà lên ở vài tuần, hãy dành một phút chỉ cho họ cửa sổ nào là lối phụ, hộp thang ở đâu, đèn pin ở đâu, và nói rõ chỉ dùng khi cầu thang bị chặn. Người lạ nhà không thể tự đoán những điều đó trong bóng tối.
Sắp xếp lại một phòng có lối phụ trong nửa giờ
Thứ tự sau áp dụng cho từng phòng đã chọn được lối phụ.
- Đứng ở ô cửa sẽ thả thang, xác định chỗ trong tầm với để đặt hộp.
- Dọn khoảng đó: dời giỏ đồ, chậu cây, thùng chứa ra chỗ khác.
- Đặt kệ thấp hoặc giá treo; đặt hộp lên, cố định bằng cách mở được một tay.
- Gắn đèn pin ở móc bên cạnh, dán dải phản quang và dải nhám ở mép kệ.
- Tắt đèn, từ giường đi tới, lấy thang ra, đặt lên điểm neo theo hướng dẫn, rồi cất lại.
- Chỉ cho mọi người ngủ trong phòng biết chỗ, kể cả trẻ lớn.
Buổi tập lấy thang ra chỉ ở trong phòng, không thả thang ra ngoài, không ai trèo ra cửa sổ ở tầng cao. Nếu muốn tập trèo, chỉ tập ở độ cao thấp, có người lớn giữ, theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Những việc không cần làm: không cần mua hộp đẹp hơn, không cần giấu hộp kín đáo cho hợp nội thất, không cần đặt hộp ở chỗ ai cũng nhìn thấy từ ngoài cửa phòng. Chỉ cần đúng chỗ, cố định, tìm được trong tối. Câu nên hỏi nhau sau khi xếp xong: nếu người quen tay nhất đi vắng, ai trong phòng sẽ lấy thang?
Câu hỏi thường gặp
Có nên để chung hộp thang với túi đồ khẩn cấp không?
Có thể để cạnh nhau, nhưng đừng nhét chung vào một thùng. Thang cần lấy ra nhanh, gọn, không vướng đồ khác; túi đồ khẩn cấp để ngay bên cạnh, mỗi thứ một chỗ cố định.
Gầm giường sát cửa sổ có phải chỗ tốt không?
Thường không tốt. Phải cúi, lục, kéo trong khi gầm giường hay bị nhét thêm đồ. Nếu buộc phải dùng, nên để thang ở ngay mép giường phía cửa sổ, không có gì khác chắn phía trước.
Hộp để sát cửa sổ có bị trộm để ý không?
Hộp thang trong nhà không làm nhà dễ bị đột nhập hơn, miễn là thang không để thả sẵn ngoài tường và cửa sổ đóng khi không ở nhà. Hộp có thể đặt khuất sau rèm nhưng vẫn trong tầm với.
Thang đã lấy ra tập có cần gấp lại như cũ không?
Có, và phải gấp đúng cách nhà sản xuất hướng dẫn. Gấp sai làm dây rối, lần sau kéo ra thang không thả thẳng xuống được. Nếu không chắc cách gấp, đọc lại hướng dẫn hoặc hỏi nơi bán.
Nhà có hai phòng ngủ cạnh nhau thì có dùng chung một hộp không?
Chỉ dùng chung nếu người ở phòng bên tới được ô cửa có thang mà không phải ra hành lang hay cầu thang có khói. Nếu phải đi qua đó, nên có thang và hộp riêng cho mỗi phòng.
Có cần dán chữ chỉ dẫn lên hộp không?
Không bắt buộc. Quan trọng hơn là mọi người trong phòng biết chỗ và đã tập lấy ra. Dải phản quang và dải nhám giúp tìm trong tối tốt hơn chữ, vì khói và bóng tối làm khó đọc chữ.