Muốn mua thang dây cho bố mẹ ở xa, bạn cần làm bốn việc theo thứ tự: nhờ người tại chỗ đo cửa sổ và chụp ảnh, chọn bộ thang theo sức của bố mẹ chứ không theo sức của mình, kiểm hàng qua video khi giao tới, và hẹn một buổi bàn giao – tập lắp có người ở bên cạnh bố mẹ. Bỏ bước nào thì món quà dễ thành món đồ nằm im trong góc nhà.
Trước khi mua, cũng nên hỏi thẳng: nhà bố mẹ có cần thang dây không. Nhà một tầng hay bố mẹ ngủ tầng trệt thì việc cần hơn là cửa ra không bị khoá kẹt, có báo khói, có đèn, và bố mẹ thuộc số 114. Thang dây chỉ là lối thoát phụ khi cầu thang bị chặn, nó có ích khi bố mẹ ngủ trên lầu. Bài này viết cho trường hợp đó, với những khó khăn riêng của việc mua hộ từ xa.
Hỏi trước khi mua: nhà bố mẹ cần gì thật
Cuộc gọi đầu tiên không phải để báo "con mua thang cho bố mẹ rồi", mà để hỏi. Bố mẹ ngủ phòng nào, tầng mấy? Cầu thang ở đâu so với bếp và chỗ để xe? Tầng trệt có bán hàng, có kho hàng không? Cửa sổ phòng ngủ có chuồng cọp không, có khoá được mở từ trong không? Phía dưới cửa sổ là sân, ngõ hay mái nhà hàng xóm?
Anh Hiếu làm việc ở TP Hồ Chí Minh, bố mẹ ở nhà ống ba tầng ở Nghệ An. Qua cuộc gọi, anh mới biết bố mẹ đã chuyển xuống ngủ tầng một từ năm ngoái vì đầu gối mẹ yếu. Thứ nhà cần không phải thang dây mà là chuyển chiếc xe máy và mấy can xăng dự trữ ra khỏi lối đi tầng trệt, lắp báo khói, và làm chìa khoá dự phòng cửa sau treo cạnh giường. Anh đổi kế hoạch, tiết kiệm được tiền và, quan trọng hơn, giải quyết đúng chỗ nguy.
Nếu bố mẹ đúng là ngủ trên lầu, các câu hỏi tiếp theo xoay quanh sức khoẻ: bố mẹ có tự trèo qua bậu cửa được không, tay có đủ sức bám không, có chóng mặt khi nhìn xuống không. Câu trả lời trung thực có khi là "không". Khi đó thang dây không phải lời giải chính; cần bàn với cả nhà về phương án thoát hiểm cho người lớn tuổi, ví dụ đổi phòng ngủ xuống thấp, có người ở cùng, hàng xóm biết để hỗ trợ.
Nhờ người tại chỗ đo và chụp
Bạn không ở đó, nên cần một người tại chỗ: anh chị em, cháu, hàng xóm thân, hoặc thợ quen của gia đình. Gửi họ danh sách việc cụ thể:
- Đo chiều cao từ bậu cửa sổ phòng ngủ xuống mặt đất bên dưới bằng thước dây thả thẳng, ghi bằng mét.
- Đo độ dày bậu cửa, tính cả lớp đá ốp hoặc gờ nhô ra.
- Chụp ảnh cửa sổ từ trong phòng nhìn ra, từ ngoài nhìn vào nếu được, và từ dưới đất nhìn lên.
- Chụp phía dưới cửa sổ: có mái hiên, có máy lạnh, có dây điện, có xe để, có cây không.
- Quay một đoạn video bố hoặc mẹ đứng cạnh cửa sổ, thử mở cửa sổ và chuồng cọp nếu có, để biết họ có tự mở được không.
- Ghi chiều cao, cân nặng ước chừng của bố mẹ, và ai thường ngủ phòng đó.
Có số liệu và ảnh rồi, bạn mới bắt đầu xem hàng. Gửi luôn ảnh và số đo cho người bán khi hỏi, người bán có kinh nghiệm sẽ nhận ra những vướng mắc mà bạn ở xa không thấy.
Chọn theo sức của bố mẹ, không theo sức của mình
Người mua thường vô thức chọn thứ mình thấy dễ dùng. Với người lớn tuổi, tiêu chí khác hẳn.
| Tiêu chí | Người trẻ khoẻ hay chọn | Nên chọn cho bố mẹ |
|---|---|---|
| Trọng lượng | không để ý, nặng cũng được | nhẹ, bố hoặc mẹ tự nhấc được lên bậu cửa |
| Bậc | bậc hẹp cũng bước được | bậc rộng, sâu, mặt nhám, đặt trọn bàn chân |
| Móc | móc gì cũng gác được | móc gác đơn giản, ít thao tác, có hình hướng dẫn rõ |
| Hướng dẫn | đọc được tiếng nước ngoài | có tiếng Việt, chữ to, hình vẽ từng bước |
| Túi đựng | túi nào cũng được | túi có quai xách, khoá kéo dễ mở, màu dễ thấy trong tối |
Nhờ người tại chỗ cho bố hoặc mẹ nhấc thử một túi đồ có trọng lượng tương đương lên ngang bậu cửa, để biết mức nào là quá sức. Một bộ thang bố mẹ không nhấc nổi thì dù tốt đến đâu cũng chỉ dùng được khi có con cháu ở nhà.
Và nhớ: không có bộ thang nào giúp người không đủ sức bám tự xuống an toàn. Nếu bố mẹ không còn trèo được, đừng mua thang dây để yên tâm cho mình.
Giao hàng về quê: kiểm từ xa qua video
Hàng giao tới nhà bố mẹ, người nhận là bố mẹ, không phải bạn. Bố mẹ thường ký nhận ngay, cất vào góc, đợi con về. Thỏa thuận trước với bố mẹ: khi hàng tới thì gọi video cho con trước khi mở.
Trong cuộc gọi, bạn hướng dẫn từng bước: quay hộp còn nguyên băng keo, mở hộp, lấy từng món ra, trải thang trên nền nhà. Bạn nhìn qua màn hình, nhờ bố mẹ đưa camera lại gần móc, kẹp bậc, nhãn. Đếm phụ kiện theo mô tả đơn hàng. Nhờ bố mẹ dùng thước dây đo chiều dài thang đã trải ra.
Nếu bố mẹ không quen gọi video, nhờ người tại chỗ làm thay. Lưu ý chọn giờ giao hàng lúc có người đó ở nhà. Ghi lại cuộc gọi hoặc chụp màn hình những đoạn quan trọng; đó là bằng chứng nếu cần đổi trả.
Chị Dung ở Đà Nẵng mua cho bố ở Quảng Ngãi. Hàng giao tới, bố chị nhận rồi cất luôn lên gác. Ba tuần sau chị về mới mở ra, phát hiện thiếu thanh chống tường. Đã quá thời hạn báo thiếu của người bán. Từ đó, đơn nào gửi về quê chị cũng nhắn bố và người bán cùng lúc: hàng tới thì gọi cho chị.
Những câu bố mẹ hay nói, và cách trả lời không làm ai phật lòng
"Sống mấy chục năm có cháy bao giờ đâu." Đừng cãi bằng số liệu hay kể chuyện đáng sợ. Nói đơn giản: con ở xa, có cái này con ngủ yên hơn; bố mẹ cầm thử một lần cho con xem. Người lớn tuổi thường nhận vì con hơn là vì mình.
"Tốn tiền, để tiền đó làm việc khác." Nói rõ món này dùng lâu năm, không phải đồ tiêu hao. Nếu bố mẹ vẫn không muốn, bắt đầu từ việc không tốn tiền: dọn lối cầu thang, treo chìa khoá dự phòng, ghi số 114 to cạnh điện thoại.
"Để đó, khi nào cần thì lấy ra." Khi cần là lúc tối, có khói, không ai đọc nổi hướng dẫn. Đề nghị bố mẹ làm thử một lần lúc con gọi video, mất mười phút, xong thì cất. Thao tác làm một lần bằng tay nhớ lâu hơn nghe giảng nhiều lần.
"Bố mẹ già rồi, trèo sao được." Câu này có khi đúng. Nếu đúng, đừng ép; cảm ơn bố mẹ đã nói thật và cùng tính phương án khác như đổi phòng ngủ xuống thấp. Thang dây không hợp với người không còn sức bám.
"Cất trên gác cho gọn." Thang phải ở ngay cạnh cửa sổ phòng ngủ, không ở chỗ khác. Chọn cùng bố mẹ một chỗ vừa gọn vừa trong tầm tay, ví dụ ngăn dưới tủ đầu giường.
Buổi bàn giao: phải có người ở bên cạnh
Bàn giao không phải là đưa hộp cho bố mẹ. Đó là một buổi có người ở bên bố mẹ, tốt nhất là chính bạn khi về thăm, hoặc người thân ở gần.
- Cùng bố mẹ chọn chỗ cất túi: cạnh cửa sổ, tầm tay, không cần ghế, dễ thấy trong tối.
- Cho bố mẹ tự làm một lần: lấy túi, gác móc lên bậu, thả thang ra ngoài cửa sổ, kéo lên gấp lại. Không trèo xuống.
- Cùng đọc thẻ hướng dẫn ngắn, dán cạnh chỗ cất.
- Nhắc lại thứ tự: nghe báo cháy thì gọi 114, ra bằng cầu thang nếu còn đi được, không thu dọn đồ đạc. Cầu thang bị chặn thì đóng cửa phòng, chặn khe cửa, mở cửa sổ báo hiệu. Thang dây chỉ khi phía dưới không có lửa, không có khói.
- Báo hàng xóm thân biết bố mẹ có thang dây ở phòng nào, để khi cần họ biết nhìn lên đâu và gọi 114 giúp.
- Ghi ngày bàn giao, hẹn ngày gọi video ôn lại.
Tập trèo thật, nếu bố mẹ muốn và đủ sức, chỉ làm ở độ cao thấp, có người giữ chân thang và theo đúng hướng dẫn nhà sản xuất. Với nhiều người lớn tuổi, chỉ cần thuộc thao tác gác móc và biết khi nào không xuống là đủ.
Những món quà đi kèm có ích hơn thang dây nếu ngân sách có hạn
Báo khói. Phát hiện sớm là thứ cho bố mẹ nhiều thời gian nhất để thoát bằng cầu thang. Lắp ở hành lang trước phòng ngủ và gần cầu thang; nhờ thợ nếu cần.
Đèn pin hoặc đèn tự sáng khi mất điện cạnh giường. Ban đêm, mất điện, khói, người lớn tuổi cần nhìn thấy đường. Đặt ở chỗ cố định, sờ là thấy.
Dọn lối thoát chính. Không phải món quà mua được, nhưng là món quà quý: cùng bố mẹ dọn xe, đồ đạc, hàng hoá khỏi lối cầu thang và cửa ra.
Chìa khoá dự phòng treo cố định. Cửa chính, cửa sau, khoá chuồng cọp: mỗi ổ một chìa treo cạnh cửa hoặc cạnh giường, bố mẹ biết ở đâu.
Số 114 và số con cháu ghi to dán cạnh điện thoại bàn. Lúc hoảng, người lớn tuổi có thể quên cả số quen. Số ghi to, chỗ dễ thấy giúp gọi đúng ngay. Nếu bố mẹ chỉ dùng điện thoại di động, cài sẵn phím gọi nhanh và tập bấm thử một lần cùng bố mẹ, không gọi thật.
Một cuộc gọi hỏi thăm có chủ đích mỗi mùa. Không cần lần nào cũng nói chuyện cháy nổ. Mỗi mùa một lần, hỏi bố mẹ túi thang còn ở chỗ cũ không, đèn pin còn sáng không, lối cầu thang có ai để đồ không. Ba câu, một phút, mà giữ được những thứ đã chuẩn bị khỏi bị xếp xó.
Câu hỏi thường gặp
Nhà bố mẹ một tầng có cần mua thang dây không?
Thường không cần. Nhà một tầng nên ưu tiên báo khói, cửa ra không bị khoá kẹt, chìa khoá dự phòng treo cố định, đèn pin cạnh giường, và bố mẹ thuộc việc gọi 114. Thang dây có ích khi bố mẹ ngủ trên lầu.
Bố mẹ yếu không trèo được thì thang dây có ích gì không?
Nếu bố mẹ không còn đủ sức bám và trèo qua bậu cửa, thang dây không phải lời giải. Cần bàn cả nhà về phương án khác như đổi phòng ngủ xuống thấp, có người ở cùng, hàng xóm biết để hỗ trợ và gọi 114.
Con ở xa không đo được cửa sổ thì nhờ ai?
Nhờ anh chị em, cháu, hàng xóm thân hoặc thợ quen của gia đình. Gửi họ danh sách cụ thể: đo chiều cao xuống đất, độ dày bậu cửa, chụp ảnh cửa sổ từ trong, từ ngoài và phía dưới.
Hàng giao tới bố mẹ đã nhận rồi mới báo con thì sao?
Gọi video ngay để kiểm: trải thang ra, soi móc, kẹp bậc, nhãn, đếm phụ kiện, đo chiều dài. Báo lỗi trong thời hạn của người bán. Lần sau dặn trước bố mẹ gọi cho con khi hàng tới, trước khi mở.
Có nên cho bố mẹ tập trèo thang từ tầng hai không?
Không nên. Tập lấy túi, gác móc, thả thang và kéo lên ngay trong phòng là đủ. Nếu muốn tập trèo, chỉ ở độ cao thấp, có người giữ và theo đúng hướng dẫn nhà sản xuất, tuỳ sức khoẻ của bố mẹ.
Ngân sách có hạn thì nên ưu tiên gì cho nhà bố mẹ?
Báo khói, đèn cạnh giường, dọn lối cầu thang và cửa ra, chìa khoá dự phòng treo cố định thường đem lại nhiều an toàn hơn so với chi phí. Thang dây là món thêm khi bố mẹ ngủ trên lầu và còn đủ sức dùng.