Chung cư mini thường chỉ có một cầu thang bộ, tầng trệt để xe máy, và nhiều căn hộ có cửa sổ bị khung sắt kín. Nếu cháy bắt đầu ở tầng trệt, lối duy nhất có thể bị khói chặn ngay từ đầu. Vì vậy cư dân cần kiểm lối thoát từ trước khi mua hoặc thuê, chuẩn bị một lối thoát phụ như cửa mái hay ô mở trên khung sắt, và biết khi nào nên ở lại căn hộ chặn khói, gọi 114, chờ cứu.
Cầu thang chung, nếu còn đi được, vẫn là lối đầu tiên. Thang dây chỉ là phương án cuối cho các tầng thấp. Bài này nói về những điểm khác biệt của chung cư mini so với chung cư lớn, một bảng kiểm trước khi xuống tiền, cách chuẩn bị trong căn hộ, và những việc cư dân nên cùng làm với chủ nhà hoặc chủ đầu tư. Nhà trọ nhiều tầng có bài riêng, nhưng nhiều điểm dưới đây cũng áp dụng được.
Chung cư mini khác chung cư lớn ở chỗ nào
Chung cư mini thường là toà nhà năm đến chín tầng xây trên một mảnh đất nhỏ, mỗi tầng vài căn hộ, nằm sâu trong ngõ. Khác với chung cư lớn có nhiều buồng thang thoát hiểm, cửa ngăn cháy, ban quản lý và đội bảo vệ thường trực, nhiều chung cư mini chỉ có một cầu thang hở chạy giữa nhà, kiêm luôn lối đi hằng ngày và lối thoát nạn.
Tầng trệt thường là chỗ để xe máy, xe đạp điện của cả toà, có khi là chỗ sạc xe. Cầu thang bắt đầu ngay tại khu để xe. Nếu cháy bắt đầu ở đây, khói đi thẳng lên cầu thang như đi trong một ống khói, và người ở các tầng trên có thể bị chặn đường ngay từ phút đầu.
Nhiều căn hộ có cửa sổ, ban công bị bọc khung sắt kín để chống trộm. Ngõ trước nhà hẹp, xe chữa cháy lớn khó vào sát. Những đặc điểm này không có nghĩa là ở chung cư mini thì không an toàn được, nhưng có nghĩa là cư dân phải chuẩn bị nhiều hơn và sớm hơn so với ở chung cư lớn.
Kiểm gì trước khi mua hoặc thuê
Mang theo bảng này khi đi xem nhà. Bạn không cần chuyên môn, chỉ cần nhìn và hỏi. Mỗi dòng ở cột bên phải là một điều cần cân nhắc kỹ:
| Hạng mục | Câu hỏi hoặc việc cần làm | Dấu hiệu nên cân nhắc lại |
|---|---|---|
| Số cầu thang | Toà có mấy cầu thang bộ, có lối thoát thứ hai nào không | Chỉ một cầu thang, không lối phụ |
| Tầng trệt | Xe để ở đâu, có tách khỏi chân cầu thang không, sạc xe ở đâu | Xe chất kín sát chân cầu thang |
| Lối lên mái | Cầu thang có lên tới mái không, cửa mái mở được từ bên trong không | Cửa mái khoá, không ai giữ chìa |
| Cửa sổ, ban công căn hộ | Khung sắt có ô mở được từ trong không | Bọc kín, không có ô mở |
| Thiết bị báo cháy | Có chuông, đầu báo, bình chữa cháy ở các tầng không | Không có gì, hoặc chỉ có bình đã hết hạn kiểm |
| Ngõ trước nhà | Xe chữa cháy có vào được gần không | Ngõ rất hẹp, sâu, nhiều vật cản |
| Chủ nhà, chủ đầu tư | Ai chịu trách nhiệm phòng cháy, có tổ chức hướng dẫn cư dân không | Không ai trả lời được |
Vợ chồng anh Đức đi xem một căn hộ tầng 6 chung cư mini ở Hà Nội đã hỏi đúng câu về cửa mái. Chủ nhà nói mái khoá để tránh trộm, chìa ở chỗ người trông xe. Anh chị chọn một toà khác có cửa mái mở được từ bên trong và khu để xe tách khỏi chân cầu thang bằng một vách ngăn.
Tầng trệt để xe: điểm yếu lớn nhất
Ở chung cư mini, tầng trệt vừa là lối ra duy nhất, vừa là chỗ chứa nhiều thứ dễ cháy nhất: hàng chục xe máy, xe điện, có khi cả đồ đạc của cư dân. Vì vậy cách sắp xếp tầng trệt ảnh hưởng tới mọi người ở các tầng trên.
Những điều cư dân nên đề nghị với chủ nhà: để lối từ cửa ngõ tới chân cầu thang luôn trống, không xếp xe chắn; xe xếp gọn về một phía; không để đồ đạc, thùng carton, can xăng ở khu để xe; có đèn chiếu sáng khi mất điện. Chuyện sạc xe điện ở tầng trệt có bài riêng về sạc an toàn; ở đây chỉ nhắc rằng chỗ sạc nên được chủ nhà bố trí xa chân cầu thang và có người hiểu điện lắp đặt.
Nếu toà nhà có vách ngăn hoặc cửa giữa khu để xe và cầu thang, cửa đó cần được giữ đóng như một cửa ngăn cháy. Nếu không có, việc làm vách ngăn là chuyện kết cấu, cần chủ nhà mời đơn vị có chuyên môn, cư dân không tự làm. Trong lúc chờ, ít nhất giữ cho khoảng trống quanh chân cầu thang không có xe, không có đồ đạc, để khi có cháy ở góc khác của khu để xe, lửa không lan ngay tới lối đi lên.
Lối thoát phụ khi cầu thang bị chặn
Lên mái nếu cửa mái mở được từ bên trong. Ở chung cư mini, khi cháy ở tầng trệt và cầu thang phía dưới đầy khói, đi lên mái đôi khi là lựa chọn, với điều kiện cửa mái mở được và từ mái có thể sang mái nhà liền kề hoặc chờ cứu ở chỗ thoáng. Điều này phải được kiểm và thống nhất từ trước, không đoán lúc có cháy.
Ô mở trên khung sắt cửa sổ, ban công. Một ô mở được từ bên trong bằng khoá có chìa để sẵn gần đó giúp lực lượng cứu hộ tiếp cận và giúp bạn có chỗ thở. Thiết kế và thi công ô này là việc của thợ, có bài riêng.
Thang dây cho các tầng thấp. Với căn hộ tầng hai, tầng ba có ô mở ra chỗ trống, thang dây có thể là phương án cuối, theo nhãn và hướng dẫn của nhà sản xuất. Ở tầng cao hơn, thang dây thường không hợp.
Ở lại căn hộ chặn khói. Khi cầu thang đầy khói và không lên được mái, ở lại căn hộ, đóng cửa, chặn khe bằng khăn ướt, ra chỗ có cửa sổ, gọi 114 và báo vị trí. Đây thường là lựa chọn an toàn hơn lao qua cầu thang khói.
Căn hộ của mình nên chuẩn bị gì
Không cần nhiều tiền, nhưng cần đặt đúng chỗ và cả nhà biết:
- Đèn pin hoặc đèn đeo đầu ở đầu giường và cạnh cửa chính.
- Khăn cũ và một cuộn băng dính to trong phòng ngủ có cửa sổ, để chặn khói khi cần ở lại.
- Chìa khoá ô mở khung sắt, chìa cửa mái nếu được giữ, treo ở chỗ cố định ai cũng biết.
- Một tờ giấy dán trong cửa tủ ghi địa chỉ chính xác, số tầng, số căn, đường vào ngõ, để đọc khi gọi 114.
- Bình chữa cháy nhỏ nếu nhà có, và người lớn trong nhà biết dùng.
- Nếu ở tầng thấp và đã cân nhắc kỹ: thang dây để cạnh cửa sổ có ô mở, đã tập lắp trong nhà.
Mỗi thứ trên chỉ có ích khi lấy được trong vài giây, trong bóng tối. Sau khi đặt xong, thử tắt đèn và đi lấy từng thứ một lần.
Ở chung cư mini, việc ghi địa chỉ chính xác quan trọng hơn ở chung cư lớn. Toà nhà thường nằm sâu trong ngõ, nhiều nhà trông giống nhau, số nhà có khi ghi theo kiểu ngách, hẻm nhiều tầng. Ghi thêm một mốc dễ nhận ra ở đầu ngõ giúp lực lượng cứu hộ tìm đúng nhà nhanh hơn. Nói trước với hàng xóm cùng tầng về chỗ bạn để chìa khoá ô mở, để ai ở nhà lúc đó cũng dùng được.
Cư dân cùng làm với chủ nhà
Ở chung cư mini, không có ban quản lý chuyên nghiệp thì cư dân và chủ nhà phải tự làm với nhau. Một cách bắt đầu:
- Lập nhóm liên lạc của toà nhà, có đại diện mỗi tầng.
- Cùng đi một vòng từ mái xuống tầng trệt, ghi lại những gì cần sửa: cửa mái, lối để xe, đèn, bình chữa cháy.
- Gửi chủ nhà hoặc chủ đầu tư một danh sách ngắn, ưu tiên lối đi ở tầng trệt và cửa mái.
- Thống nhất quy tắc để xe, chỗ sạc xe, giờ khoá cửa mái và người giữ chìa.
- Mời cảnh sát PCCC địa phương hướng dẫn nếu có thể, hoặc hỏi họ về những điểm cần cải thiện của toà nhà.
- Mỗi nhà tự đi thử đường lên mái và đường xuống một lần.
Những việc này không làm xong trong một ngày, nhưng mỗi bước làm được đều giảm rủi ro cho cả toà. Một chủ nhà có trách nhiệm thường sẵn lòng nghe khi cư dân đến với danh sách cụ thể. Người thuê nhà cũng nên tham gia nhóm, vì khi có cháy, khói không phân biệt ai là chủ sở hữu, ai là người thuê.
Khi cháy bắt đầu ở tầng trệt
Nếu nghe hô hoán, ngửi thấy khói từ dưới lên, việc đầu tiên vẫn là gọi 114 và báo cho cả nhà. Nhìn ra cầu thang: nếu còn sạch và lửa ở xa chân cầu thang, đi xuống nhanh và ra khỏi toà nhà. Nếu khói đã dày ở cầu thang, không đi xuống xuyên qua khói.
Lúc đó, chọn giữa lên mái và ở lại căn hộ, tuỳ những gì đã kiểm từ trước. Nếu đã biết chắc cửa mái mở được và mái có chỗ thoáng, lên mái, đóng cửa mái sau lưng nếu được, rồi báo vị trí. Nếu không chắc, ở lại căn hộ, đóng cửa, chặn khói, ra phòng có cửa sổ, mở ô khung sắt nếu có, và báo vị trí.
Không quay xuống lấy xe, không cố dập lửa ở tầng trệt khi lửa đã lớn, không nhảy từ cửa sổ. Ra được ngoài rồi thì không quay vào tìm người hay đồ; báo cho lực lượng chữa cháy biết ai còn ở trong, ở tầng nào. Ai hít phải khói hay bị bỏng cần được đưa đi cấp cứu, không tự chữa tại nhà.
Câu hỏi thường gặp
Chung cư mini chỉ có một cầu thang có nguy hiểm không?
Rủi ro cao hơn chung cư có nhiều buồng thang vì lối thoát duy nhất có thể bị chặn. Cư dân cần chuẩn bị lối thoát phụ như cửa mái mở được, ô mở trên khung sắt, và biết cách ở lại chặn khói chờ cứu.
Mua căn hộ chung cư mini nên kiểm gì về phòng cháy?
Kiểm số cầu thang, cách để xe ở tầng trệt, cửa mái có mở được từ bên trong không, khung sắt cửa sổ có ô mở không, có thiết bị báo cháy và bình chữa cháy không, ngõ trước nhà có cho xe chữa cháy vào gần không.
Khi cháy ở tầng trệt chung cư mini nên lên mái hay ở lại?
Lên mái chỉ khi đã biết chắc từ trước cửa mái mở được và mái có chỗ thoáng. Nếu không chắc, ở lại căn hộ, đóng cửa, chặn khói bằng khăn ướt, ra chỗ có cửa sổ, gọi 114 và báo vị trí.
Ở chung cư mini tầng 7 có nên mua thang dây không?
Thường không nên dựa vào thang dây ở độ cao đó. Ưu tiên cửa mái mở được, ô mở trên khung sắt và kế hoạch ở lại chặn khói. Thang dây chỉ có thể là phương án cuối cho các tầng thấp.
Chủ nhà khoá cửa mái thì cư dân nên làm gì?
Nói chuyện với chủ nhà để thống nhất cách giữ an ninh mà vẫn mở được từ bên trong khi có sự cố. Nếu không được giải quyết, có thể hỏi cảnh sát PCCC địa phương về yêu cầu với toà nhà.
Thuê căn hộ chung cư mini thì người thuê có cần chuẩn bị gì không?
Có. Đi thử cầu thang và lối lên mái, biết chỗ để chìa ô mở khung sắt, để đèn pin và khăn trong phòng ngủ, ghi địa chỉ chính xác để gọi 114, và trao đổi với chủ nhà về những điểm thấy chưa ổn.