ThangDay.comThang Dây
Chọn theo tầng và kiểu nhà

Bố mẹ già sống ở nhà nhiều tầng: thang dây có hợp không, chọn phòng và đồ gì thay

Với người cao tuổi, thang dây thường không phải lối thoát phụ hợp. Việc nên làm trước là chuyển phòng ngủ xuống thấp, gần lối ra, và chuẩn bị đồ chờ cứu đúng chỗ.

Elderly Vietnamese woman sitting on a bed in a ground floor room near a wide open doorway to a small yard, her adult daughter adjusting a lamp, soft morning light

Phần lớn người cao tuổi không nên dựa vào thang dây làm lối thoát phụ: thang mềm đòi hỏi sức bám, sự linh hoạt và bình tĩnh mà tuổi già thường không còn đủ; việc có ích hơn là đưa phòng ngủ của bố mẹ xuống tầng thấp, gần lối ra, và chuẩn bị sẵn phương án chờ cứu nếu không ra được. Có những ông bà còn khoẻ, đi lại nhanh, từng làm việc chân tay; với họ, thang dây ở độ cao thấp có thể là một lựa chọn sau khi thử ở mặt đất và cân nhắc kỹ. Nhưng đó là ngoại lệ, không phải điểm bắt đầu.

Như mọi nhà, lối đầu tiên khi có cháy là cầu thang, việc đầu tiên là gọi 114. Bài này chỉ bàn chuyện chọn thiết bị và chọn phòng cho bố mẹ già; phương án thoát hiểm chi tiết cho từng người trong nhà có người già, người khuyết tật có hướng dẫn riêng và bạn nên đọc thêm.

Thang dây đòi hỏi gì, tuổi già thường thiếu gì

Đặt hai cột cạnh nhau để thấy vì sao câu trả lời thường là "không hợp":

Thang dây cầnNgười cao tuổi hay gặpHệ quả khi dùng thang
Sức bám tay đủ lâuTay yếu, khớp ngón tay đau, viêm khớpMỏi tay, tuột giữa chừng
Bước qua bậu cửa sổ, xoay người ra ngoàiKhớp gối, khớp háng cứng; khó nhấc chân caoKẹt ở bậu cửa, không ra được hoặc mất thăng bằng
Dò chân tìm bậc khi không nhìn thấyThị lực kém, phản xạ chậmHụt bậc
Bình tĩnh khi thang lắcDễ chóng mặt, sợ độ cao, huyết áp thay đổiHoảng, dừng lại giữa không trung
Một mình làm đượcCần người dìu khi đi lạiNgười hỗ trợ không thể đi cùng trên một thang mềm

Bảng không nói rằng người già nào cũng thiếu tất cả. Nó gợi ý cách đánh giá: đi qua từng dòng với chính bố mẹ bạn. Chỉ cần một dòng ở cột giữa là đúng, thang dây đã đáng ngờ.

Đánh giá vào lúc ông bà khoẻ nhất trong ngày vẫn chưa đủ. Cháy hay xảy ra ban đêm, khi người già vừa bị đánh thức, chưa đeo kính, có khi vừa uống thuốc ngủ. Hãy hình dung ông bà ở trạng thái đó, không phải lúc đang tập thể dục buổi sáng.

Việc đầu tiên: phòng ngủ ở đâu

Ở nhà ống, phòng ông bà hay được đặt ở tầng trên cùng hoặc cạnh phòng thờ cho yên tĩnh. Đó là chỗ xa mặt đất nhất, xa cửa ra nhất, và nơi khói dồn lên nhiều nhất khi cầu thang có khói. Chuyển phòng ngủ của bố mẹ xuống tầng thấp nhất có thể, gần cửa ra, là thay đổi có giá trị nhất, lại không cần mua thiết bị nào.

Tầng trệt nhiều nhà là chỗ để xe, bán hàng, bếp, nên không phải lúc nào cũng còn chỗ cho phòng ngủ. Khi đó tầng 2 phía sau, gần cầu thang, cửa sổ nhìn ra sân hay khe thoáng, là lựa chọn tiếp theo. Nếu tầng trệt có chỗ, một phòng ngủ nhỏ cạnh cửa sau thường an toàn hơn phòng rộng ở tầng trên.

Người cao tuổi đôi khi không muốn đổi phòng vì quen chỗ cũ, vì thấy tầng dưới ồn. Nói chuyện bằng lý do cụ thể giúp dễ hơn: phòng dưới gần nhà vệ sinh hơn ban đêm, đỡ phải leo cầu thang mỗi ngày, gần con cháu hơn khi cần gọi. An toàn khi có cháy chỉ là một trong mấy lý do, không cần nhấn quá mạnh làm ông bà lo.

Nếu thật sự không đổi được phòng, phương án cho ông bà ở tầng trên phải được nghĩ kỹ hơn: ai trong nhà lên với ông bà, phòng nào để chờ cứu, đồ gì để sẵn.

Đồ nên có trong phòng ông bà thay vì thang dây

Những thứ dưới đây thường có ích cho người cao tuổi hơn một bộ thang, lại nhẹ và dễ dùng:

  • Đèn pin có nút bấm to hoặc đèn tự sáng khi mất điện, đặt ở đầu giường. Người già dậy trong đêm, mất điện, rất dễ ngã.
  • Điện thoại để ngay đầu giường, có số người nhà gọi nhanh, đã sạc. Ông bà biết gọi 114 và nói được địa chỉ.
  • Khăn to và chai nước trong phòng để chèn khe cửa nếu khói lọt vào.
  • Gậy, khung tập đi, kính, máy trợ thính ở chỗ cố định cạnh giường. Thiếu kính và máy trợ thính, người già khó nghe tiếng báo khói và khó nhìn đường.
  • Đầu báo khói ngoài cửa phòng, loại có âm lượng đủ lớn; nếu ông bà nghe kém, hỏi người bán loại có đèn nháy hoặc liên động với phòng con cháu.
  • Còi nhỏ treo cạnh giường để báo cho người nhà khi không gọi to được.

Danh sách này rẻ hơn một bộ thang, không cần khoan neo, và dùng được cả khi không có cháy: lúc ông bà ngã, lúc mất điện.

Mỗi lần về thăm, bật thử đèn, gọi thử số gọi nhanh, bấm nút thử đầu báo khói cùng ông bà. Vừa kiểm đồ, vừa nhắc ông bà cách dùng mà không cần một buổi tập nghiêm trọng.

Ví dụ: ông bà ở Khánh Hoà

Ông Tư và bà Hạnh, ngoài bảy mươi, sống cùng con trai trong nhà ba tầng ở Khánh Hoà. Phòng hai ông bà ở tầng 3, cạnh phòng thờ, có ban công nhìn ra đường. Sau khi đọc về thang dây, anh con trai định mua một bộ cho ban công tầng 3.

Trước khi mua, anh cho ông bà thử bước qua một chiếc ghế cao ngang bậu cửa sổ, ngay trong phòng khách tầng trệt. Ông bước được nhưng phải vịn tay, bà thì không nhấc nổi chân lên. Đứng dưới đất nhìn lên ban công tầng 3, cả nhà đều thấy rõ câu trả lời.

Nhà anh đổi phương án: phòng làm kho ở tầng trệt phía sau được dọn ra làm phòng ngủ cho ông bà, có cửa sổ nhìn ra sân sau và cửa nhỏ ra sân. Phòng tầng 3 thành phòng khách cho con cháu về chơi. Anh mua đèn tự sáng khi mất điện, lắp đầu báo khói ngoài cửa phòng ông bà liên động với phòng anh, và để điện thoại có số gọi nhanh ở đầu giường.

Không có thang dây nào được mua cho ông bà. Bộ thang anh định mua được chuyển thành một bộ cho phòng của vợ chồng anh ở tầng 2, sau khi đo và nhờ thợ kiểm.

Khi nào có thể cân nhắc thang dây cho người cao tuổi

Ông bà còn khoẻ thật sự, không chỉ "trông khoẻ". Bước qua vật cao ngang bậu cửa mà không cần vịn, nắm chặt và treo người được một lúc ngắn, không có bệnh tim mạch hay chóng mặt mà bác sĩ dặn tránh gắng sức. Hỏi thêm bác sĩ đang theo dõi sức khoẻ ông bà nếu phân vân.

Độ cao thấp. Tầng 2 của nhà có tầng trệt không quá cao, đường thả thẳng xuống sân, có chỗ đáp bằng phẳng. Đo thật, đọc nhãn và hướng dẫn của nhà sản xuất.

Có người dưới đất và người trên lầu hỗ trợ được. Người xuống trước giữ chân thang, người trên lầu trấn an. Nếu ông bà sống một mình, thang dây gần như không phải lựa chọn.

Ông bà tự muốn và hiểu giới hạn. Người cao tuổi bị ép dùng thang thường hoảng hơn. Nếu ông bà tự thấy mình làm được, hiểu rằng thang chỉ dùng khi cầu thang bị chặn và có thể chọn ở lại chờ cứu, thì quyết định mới vững.

Đã làm quen ở độ cao thấp. Làm quen ở mặt đất hoặc bậc thấp, có người giữ, theo hướng dẫn nhà sản xuất. Không bao giờ cho ông bà tập trèo ở độ cao thật của tầng trên.

Chỗ hay sai khi lo thoát hiểm cho bố mẹ

Con cái thương bố mẹ thường làm nhiều, nhưng có vài việc làm theo phản xạ lại không giúp được:

  • Mua thiết bị đắt nhất rồi để đó, không ai trong nhà biết dùng. Thiết bị không ai tập mở là thiết bị không tồn tại lúc cần.
  • Khoá chặt mọi cửa vì sợ trộm, chìa giữ ở chỗ con cái. Ông bà ở nhà một mình ban ngày không mở được cửa sau.
  • Dặn ông bà "có gì cứ trèo ra ban công". Ra ban công để báo hiệu và lấy không khí thì được, trèo qua lan can thì không.
  • Để ông bà tự nấu ăn, đun nước bằng bếp ga trong khi trí nhớ đã kém, rồi chỉ lo phần thoát hiểm. Phòng cháy ở bếp và ổ cắm cho ông bà có khi quan trọng hơn lối thoát phụ.
  • Giấu ông bà kế hoạch vì sợ ông bà lo. Người già không biết kế hoạch thì không làm theo được; nói nhẹ nhàng, ngắn gọn, nhắc lại vài lần.

Mỗi việc trên đều sửa được bằng một cuộc nói chuyện và vài thay đổi nhỏ trong nhà. Chúng thường đáng làm trước khi mua bất kỳ thiết bị nào, và hầu như không tốn tiền.

Trình tự cho con cái lo cho bố mẹ

Nếu bạn ở xa và lo cho bố mẹ đang sống ở nhà nhiều tầng, làm theo thứ tự sau trong lần về thăm:

  1. Hỏi bố mẹ ngủ phòng nào, ban đêm hay đi lại đâu, cửa nào khoá, chìa để đâu.
  2. Đi xem chân cầu thang và tầng trệt: chỗ để xe, ổ sạc, bếp, đồ dễ cháy chất gần lối ra.
  3. Bàn với bố mẹ chuyện chuyển phòng ngủ xuống thấp, gần cửa ra.
  4. Lắp hoặc kiểm đầu báo khói ở chân cầu thang và ngoài cửa phòng bố mẹ.
  5. Để sẵn đèn, điện thoại, kính, gậy ở chỗ cố định cạnh giường.
  6. Tập với bố mẹ một lần: nghe báo khói thì làm gì, gọi 114 nói gì, nếu không ra được thì đóng cửa phòng, chèn khăn.
  7. Nhờ hàng xóm thân biết bố mẹ ở phòng nào, để khi có chuyện họ báo được cho lực lượng cứu nạn.

Chỉ sau bảy bước đó mới nên tính tới thiết bị như thang dây, và thường là cho những người khác trong nhà chứ không phải cho ông bà.

Câu hỏi thường gặp

Người già 70 tuổi có leo thang dây thoát hiểm được không?

Tuổi không quyết định một mình, sức khoẻ mới quyết định. Phần lớn người cao tuổi gặp khó khi bước qua bậu cửa, bám tay lâu và dò bậc, nên thang dây thường không hợp. Thử bước qua vật cao ở mặt đất và hỏi bác sĩ nếu phân vân.

Có thiết bị nào thay thang dây cho người già không?

Có các thiết bị hạ chậm và thiết bị hạ người khác, nhưng phần lớn vẫn đòi hỏi người dùng tự thao tác hoặc có người đã được hướng dẫn hỗ trợ, nên cần hỏi kỹ cảnh sát PCCC địa phương. Trước khi tính thiết bị, việc có ích nhất vẫn là chuyển phòng ngủ xuống thấp và chuẩn bị chờ cứu.

Bố mẹ không chịu chuyển phòng xuống tầng dưới thì sao?

Nói bằng lý do hằng ngày như gần nhà vệ sinh, đỡ leo cầu thang, gần con cháu. Nếu vẫn không đổi được, chuẩn bị kỹ phương án chờ cứu trong phòng ông bà và phân công người lên với ông bà khi có báo cháy.

Ông bà nghe kém thì đầu báo khói có tác dụng không?

Đầu báo khói thường kêu to nhưng người nghe kém có thể không nghe khi đang ngủ. Hỏi người bán loại có đèn nháy, rung, hoặc liên động để kêu cả ở phòng con cháu, rồi thử với chính ông bà.

Bố mẹ sống một mình ở nhà ống thì cần chuẩn bị gì trước?

Chuyển phòng ngủ xuống thấp, dọn lối ra khỏi xe máy và đồ dễ cháy, lắp đầu báo khói, để điện thoại và đèn ở đầu giường, nhờ hàng xóm biết phòng ông bà. Thang dây thường không phải ưu tiên với người sống một mình.

Cho ông bà tập leo thang dây có nên không?

Chỉ khi ông bà thật sự khoẻ và chỉ ở mặt đất hoặc độ cao rất thấp, có người giữ, theo hướng dẫn nhà sản xuất. Không cho ông bà tập trèo ở độ cao thật của tầng trên; nếu thấy khó ngay ở mặt đất, đó là câu trả lời.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138